បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច និងកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការចិញ្ចឹមក្តាម-បង្គាតាមបែបចំហ (Extensive farming) របស់កសិករចំនួន ៣០៨ គ្រួសារនៅខេត្ត Kien Giang, Bac Lieu និង Ca Mau ក្នុងតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ និងគំរូសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីវាស់វែងប្រសិទ្ធភាពនៃការផលិតនិងកំណត់កត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ប្រាក់ចំណេញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Data Envelopment Analysis (DEA) ការវិភាគស្រោមទិន្នន័យ (សម្រាប់វាស់វែងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការកំណត់រូបមន្តអនុគមន៍ជាក់លាក់ជាមុន និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការគណនាសម្រាប់ករណីដែលមានទិន្នផលច្រើនប្រភេទ (ឧទាហរណ៍៖ មានទាំងក្តាម និងបង្គា)។ | ទាមទារទិន្នន័យច្បាស់លាស់ ដោយសារវាជាវិធីសាស្ត្រដែលងាយរងឥទ្ធិពលពីទិន្នន័យខុសប្រក្រតី (Outliers) ហើយមិនបានបែងចែកកំហុសដោយចៃដន្យឡើយ។ | រកឃើញថាប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចរួម (EE) របស់កសិករមានកម្រិតទាបត្រឹមតែ ២២,១% ខណៈប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស (TE) ទទួលបាន ៥៣,៥%។ |
| Tobit Regression Model ម៉ូដែលតម្រែតម្រង់តូប៊ីត (សម្រាប់វិភាគកត្តាជះឥទ្ធិពល) |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យអថេរអាស្រ័យដែលមានតម្លៃចន្លោះពី ០ ទៅ ១ (ដូចជាពិន្ទុប្រសិទ្ធភាព) ដើម្បីស្វែងរកមូលហេតុដែលធ្វើឱ្យកសិករខាតបង់ ឬចំណេញ។ | ទាមទារការសន្មត់ថាទិន្នន័យលម្អៀង (Error terms) មានរបាយធម្មតា (Normal distribution) ដែលអាចពិបាកនឹងសម្រេចបានក្នុងទិន្នន័យជាក់ស្តែង។ | បញ្ជាក់ថាកម្រិតវប្បធម៌ បទពិសោធន៍ និងចម្ងាយពីផ្លូវធំជះឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន ចំណែកការប្រលែងកូនបង្គាញឹកញាប់ និងកម្លាំងពលកម្មជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាចម្បងលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីកសិករ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគសេដ្ឋកិច្ច។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តចំនួន ៣ នៃតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ (Kien Giang, Bac Lieu និង Ca Mau) ក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតតែលើប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមក្តាម-បង្គាតាមបែបចំហ (Extensive) ក្នុងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ ដែលវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានខេត្តតំបន់ឆ្នេរដែលមានអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌភូមិសាស្ត្រស្រដៀងគ្នាដែលអាចទាញយកមេរៀនពីបញ្ហាខាតបង់នេះបាន។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាស់វែងប្រសិទ្ធភាពនេះ គឺមានសារៈប្រយោជន៍ខ្ពស់ក្នុងការយកមកវាយតម្លៃវិស័យវារីវប្បកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវិភាគនេះនឹងជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងកសិករកម្ពុជាយល់ច្បាស់ពីចំណុចខ្សោយក្នុងការគ្រប់គ្រងថ្លៃដើម និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញប្រកបដោយនិរន្តរភាពក្នុងវិស័យវារីវប្បកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Data envelopment analysis - DEA | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលមិនត្រូវការការកំណត់រូបមន្ត ឬអនុគមន៍ជាក់លាក់ជាមុន ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃអង្គភាពផលិតកម្ម (ដូចជាកសិដ្ឋាន) ដោយប្រៀបធៀបធាតុចូល (ថ្លៃដើម) និងធាតុចេញ (ទិន្នផល) ធៀបនឹងកសិដ្ឋានដែលផលិតបានល្អបំផុត។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបសិស្សក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីរកមើលថាតើនរណាអាចទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់បំផុតដោយចំណាយពេលរៀនតិចបំផុត។ |
| Economic Efficiency | សមត្ថភាពក្នុងការផលិតទិន្នផលក្នុងបរិមាណដែលបានកំណត់ដោយប្រើប្រាស់ថ្លៃដើម (លុយ ពេលវេលា កម្លាំងពលកម្ម) តិចបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ វាជាផលគុណនៃប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស និងប្រសិទ្ធភាពបែងចែកធនធាន។ | ដូចជាការចម្អិនម្ហូបដ៏ឆ្ងាញ់មួយពេលដោយទិញគ្រឿងផ្សំក្នុងតម្លៃថោកបំផុត និងមិនមានសល់ចោល។ |
| Technical Efficiency | សមត្ថភាពនៃការប្រើប្រាស់ធាតុចូល (ដូចជាចំណី កូនពូជ ថ្នាំ) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេស ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលអតិបរមា ដោយមិនខ្ជះខ្ជាយធនធាន។ | ដូចជាការចាក់សាំង ១លីត្រ ហើយអាចជិះម៉ូតូបានចម្ងាយឆ្ងាយបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបានដោយមិនលេចធ្លាយ។ |
| Allocative efficiency | សមត្ថភាពរបស់កសិករក្នុងការជ្រើសរើសបរិមាណនិងប្រភេទធាតុចូលបានត្រឹមត្រូវ ដោយផ្អែកលើតម្លៃទីផ្សាររបស់វា ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយសរុបឱ្យនៅកម្រិតទាបបំផុត។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញសាច់មាន់ជំនួសសាច់គោនៅពេលដែលសាច់គោមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង ដើម្បីសន្សំលុយតែនៅតែបានអាហារមានជាតិប្រូតេអ៊ីន។ |
| Input oriented measures | វិធីសាស្ត្រវាស់វែងប្រសិទ្ធភាពដែលផ្តោតលើការកាត់បន្ថយបរិមាណធាតុចូល (ដូចជាចំណី ថ្នាំ) ឱ្យនៅទាបបំផុត ប៉ុន្តែនៅតែរក្សាបានបរិមាណទិន្នផលចេញដដែល។ | ដូចជាការរកវិធីដាំបាយឱ្យឆ្អិនល្អដដែល ដោយប្រើប្រាស់អគ្គិសនី ឬឧសតិចជាងមុន។ |
| Tobit | ម៉ូដែលតម្រែតម្រង់ស្ថិតិ (Regression model) មួយប្រភេទដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅពេលដែលអថេរអាស្រ័យមានដែនកំណត់ (ឧទាហរណ៍ ពិន្ទុប្រសិទ្ធភាពអាចរត់បានតែពីលេខ ០ ដល់ ១ ប៉ុណ្ណោះ) ដើម្បីរកមើលកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់វា។ | ដូចជាជញ្ជីងថ្លឹងគីឡូដែលអាចបង្ហាញទម្ងន់ត្រឹមតែចន្លោះពី ០ ទៅ ១០០ គីឡូក្រាម អ្វីដែលលើសឬខ្វះពីនេះវានឹងបង្ហាញត្រឹមលេខអតិបរមាឬអប្បបរមា។ |
| MLE (Maximum Likelihood Estimation) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានតម្លៃប៉ារ៉ាម៉ែត្រនៃម៉ូដែលមួយ ដោយស្វែងរកតម្លៃណាដែលធ្វើឱ្យប្រូបាប៊ីលីតេ (ភាពទំនង) នៃទិន្នន័យដែលយើងសង្កេតឃើញ មានកម្រិតខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាការទាយទំហំស្បែកជើងរបស់មនុស្សម្នាក់ដោយផ្អែកលើកម្ពស់របស់ពួកគេ ដោយជ្រើសរើសទំហំដែលទំនងជាត្រឹមត្រូវបំផុតសម្រាប់មនុស្សកម្ពស់ប៉ុណ្ណឹង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
