បញ្ហា (The Problem)៖ ការអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃការចិញ្ចឹមជ្រូកនៅស្រុក Chuong My ទីក្រុងហាណូយ បានបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាបំពុលបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ ដែលទាមទារឱ្យមានការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្មដោយពិចារណាលើកត្តាបរិស្ថាន ដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាពនៃការអភិវឌ្ឍវិស័យបសុសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលទិន្នន័យពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកចំនួន ៥៨ ដោយអនុវត្តគំរូវិភាគទិន្នន័យដើម្បីវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃការផលិតនិងបរិស្ថាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard DEA without undesirable outputs (Production Efficiency) ការវិភាគរុំព័ទ្ធទិន្នន័យកម្រិតផលិតកម្ម (មិនគិតពីកាកសំណល់) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា ដោយពឹងផ្អែកលើតែទិន្នន័យចំណាយ (ចំណី ពលកម្ម) និងទិន្នផលធម្មតា (ទម្ងន់ជ្រូក)។ | មិនបានគិតបញ្ចូលផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ដែលធ្វើឱ្យការវាយតម្លៃមានភាពលំអៀង និងមិនបង្ហាញពីនិរន្តរភាពពិតប្រាកដ។ | ពិន្ទុភាពអសកម្មជាមធ្យមមានកម្រិត ១,០៧ (កសិដ្ឋានភាគច្រើនមើលទៅដូចជាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់)។ |
| DEA with undesirable outputs (Environmental Efficiency) ការវិភាគរុំព័ទ្ធទិន្នន័យកម្រិតបរិស្ថាន (គិតបញ្ចូលកាកសំណល់) |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្មពិតប្រាកដ ដោយរួមបញ្ចូលអថេរនៃការបញ្ចេញកាកសំណល់បំពុល (COD) ទៅក្នុងគំរូ។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យស្មុគស្មាញ និងទាមទារការវិភាគគុណភាពទឹកសំណល់ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីវាស់ស្ទង់បរិមាណជាតិពុល។ | ពិន្ទុភាពអសកម្មជាមធ្យមមានកម្រិត ១,១៩ (បង្ហាញពីភាពអសកម្មពិតប្រាកដដែលខ្ពស់ជាង និងត្រឹមត្រូវជាងមុន)។ |
| Tobit Regression ការវិភាគតំរែតំរង់ Tobit |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យពិន្ទុប្រសិទ្ធភាព (EE scores) ដែលមានដែនកំណត់ទាបបំផុតត្រឹមលេខ ១ (Censored data)។ | ទាមទារការជ្រើសរើសអថេរឯករាជ្យដោយប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីជៀសវាងបញ្ហាពហុទាក់ទង (Multicollinearity)។ | បញ្ជាក់ថាការដំឡើងឡជីវឧស្ម័នជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពបរិស្ថាន ខណៈការបង្ហូរទឹកសំណល់ចូលច្រើនពេកធ្វើឱ្យប្រសិទ្ធភាពធ្លាក់ចុះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការចុះប្រមូលទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចនៅតាមកសិដ្ឋាន ការវិភាគគីមីក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់សំណាកទឹក និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ជាយក្រុងហាណូយ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីកសិដ្ឋានចំនួនត្រឹមតែ ៥៨ ប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើឱ្យមានកម្រិតតំណាងទាបក្នុងការសន្និដ្ឋានទូទៅ។ យ៉ាងណាមិញ របកគំហើញនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិក និងបរិបទនៃការចិញ្ចឹមជ្រូកស្រដៀងគ្នា ជាពិសេសបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ទឹកលាងសម្អាតទ្រុងច្រើនលើសលប់ដែលធ្វើឱ្យឡជីវឧស្ម័នលើសចំណុះ។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាស់ស្ទង់រួមបញ្ចូលគ្នានេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីវាយតម្លៃឡើងវិញនូវប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដ និងនិរន្តរភាពនៃវិស័យចិញ្ចឹមសត្វ។
ការរួមបញ្ចូលអថេរបរិស្ថានទៅក្នុងការវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច នឹងជួយកម្ពុជាធានាបាននូវតុល្យភាពរវាងកំណើនផលិតកម្មកសិកម្ម និងការការពារបរិស្ថានទឹកពីការបំពុល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Data envelopment analysis (DEA) (ការវិភាគរុំព័ទ្ធទិន្នន័យ) | ជាវិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យា (Linear programming) ប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃអង្គភាពផលិតកម្មជាច្រើន (ដូចជាកសិដ្ឋាន) ដោយប្រៀបធៀបធាតុចូល (ការចំណាយ) ទៅនឹងលទ្ធផលដែលទទួលបាន ដើម្បីរកមើលថាតើអង្គភាពណាដែលប្រើប្រាស់ធនធានបានល្អបំផុត។ | ដូចជាការប្រកួតប្រជែងរកអ្នកដែលរត់បានឆ្ងាយជាងគេដោយប្រើកម្លាំងតិចបំផុត ដើម្បីយកអ្នកឈ្នះធ្វើជាស្តង់ដារធៀបជាមួយអ្នកដទៃ។ |
| Environmental efficiency (EE) (ប្រសិទ្ធភាពបរិស្ថាន) | ជាការវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពផលិតកម្មដោយបញ្ចូលកត្តាកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាកសំណល់បំពុល (ដូចជាទឹកកខ្វក់) ទៅក្នុងគំរូវិភាគ ខណៈពេលដែលនៅរក្សា ឬបង្កើនទិន្នផលដែលចង់បាន (សាច់ជ្រូក)។ | គឺជារង្វាស់ដែលប្រាប់ថាតើអ្នកអាចធ្វើការងារបានផលច្រើនប៉ុណ្ណា ដោយមិនធ្វើឱ្យប្រឡាក់ ឬប៉ះពាល់ដល់បរិវេណជុំវិញ។ |
| Undesirable output (លទ្ធផលមិនចង់បាន / កាកសំណល់បំពុល) | នៅក្នុងការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចបរិស្ថាន វាសំដៅលើផលវិបាកអវិជ្ជមានដែលកើតចេញពីដំណើរការផលិតកម្ម ដូចជាការបញ្ចេញឧស្ម័នពុល ឬទឹកសំណល់កខ្វក់ ដែលអ្នកផលិតត្រូវតែកាត់បន្ថយ។ | ដូចជាផ្សែងដែលចេញពីបំពង់ស៊ីម៉ាំងម៉ូតូនៅពេលអ្នកកំពុងបើកបរ (ការធ្វើដំណើរជារឿងដែលយើងចង់បាន ឯផ្សែងគឺជាអ្វីដែលយើងមិនចង់បាន)។ |
| Chemical oxygen demand (COD) (តម្រូវការអុកស៊ីហ្សែនគីមី) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណអុកស៊ីហ្សែនដែលត្រូវការដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គកខ្វក់នៅក្នុងទឹកសំណល់។ កម្រិត COD កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាទឹកនោះកាន់តែមានជាតិពុល និងខ្វះអុកស៊ីហ្សែនសម្រាប់សត្វ និងរុក្ខជាតិក្នុងទឹកដកដង្ហើម។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់មើលថាតើមានកាកសំណល់ប៉ុន្មាននៅក្នុងទឹក ដែលទាមទារអុកស៊ីហ្សែនដើម្បីដុតបំផ្លាញវាចោល បើមិនដូច្នេះទេត្រីនឹងថប់ដង្ហើមស្លាប់។ |
| Tobit regression (តំរែតំរង់ Tobit) | ជាម៉ូដែលស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យនៅពេលដែលអថេរអាស្រ័យ (dependent variable) មានដែនកំណត់ ឬកម្រិតទាប/ខ្ពស់បំផុត (censored data) ឧទាហរណ៍ដូចជាពិន្ទុប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងការសិក្សានេះ ដែលមិនអាចមានតម្លៃទាបជាង ១។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្ស ដោយប្រើរូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលបានកំណត់ទុកជាមុនថា ពិន្ទុទាបបំផុតគឺត្រឹមលេខ ០ (មិនអាចមានពិន្ទុអវិជ្ជមាន)។ |
| Biogas digesters (ឡជីវឧស្ម័ន) | ជាប្រព័ន្ធអាងបិទជិតដែលប្រើប្រាស់បាក់តេរីដើម្បីបំបែកលាមកសត្វនិងកាកសំណល់សរីរាង្គក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដែលជួយកាត់បន្ថយការបំពុល និងបង្កើតជាឧស្ម័នមេតានដែលអាចប្រើប្រាស់ជាថាមពលបាន។ | ដូចជាក្រពះសិប្បនិម្មិតដ៏ធំមួយដែលស៊ីលាមកសត្វ ហើយបញ្ចេញខ្យល់ហ្គាសដែលអាចយកទៅដុតចម្អិនអាហារបាន។ |
| Weak disposability (ភាពបោះចោលបានដោយខ្សោយ / ដែនកំណត់ក្នុងការកាត់បន្ថយសំណល់) | ជាគោលគំនិតសេដ្ឋកិច្ចក្នុងម៉ូដែលផលិតកម្ម ដែលសន្មត់ថាការកាត់បន្ថយកាកសំណល់ពុលមិនអាចធ្វើទៅបានដោយសេរី ឬគ្មានតម្លៃចំណាយនោះទេ ពោលគឺវាទាមទារការចំណាយធនធាន ឬត្រូវកាត់បន្ថយទិន្នផលផលិតកម្មជាមុនសិនទើបអាចកាត់បន្ថយសំណល់បាន។ | ប្រៀបដូចជាការចង់បើកបររថយន្តដោយមិនឱ្យចេញផ្សែងសោះ គឺមិនអាចទៅរួចទេ លុះត្រាតែអ្នកសុខចិត្តបញ្ឈប់រថយន្តនោះ ឬព្រមចំណាយលុយទិញប្រព័ន្ធចម្រោះផ្សែងមកបំពាក់។ |
| Slatted floors (កម្រាលប្រហោង) | ជាបច្ចេកទេសសាងសង់ទ្រុងសត្វដែលមានចន្លោះប្រហោងនៅបាតកម្រាល ដើម្បីឱ្យលាមក និងទឹកនោមធ្លាក់ចុះទៅក្រោមដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដែលជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ទឹកសម្រាប់បាញ់លាងសម្អាតទ្រុងបានយ៉ាងច្រើន។ | ដូចជាកញ្ច្រែងធំមួយដែលឱ្យសត្វជ្រូកឈរពីលើ ពេលជ្រូកជុះមក លាមកនឹងធ្លាក់ចុះទៅក្រោមដោយមិនបាច់ប្រើទឹកបាញ់លាងញឹកញាប់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
