បញ្ហា (The Problem)៖ ទោះបីជាប្រទេសឥណ្ឌាជាអ្នកផលិតទឹកដោះគោធំជាងគេក៏ដោយ វិស័យនេះនៅតែជួបប្រទះបញ្ហាទិន្នផលទាបក្នុងមួយក្បាល និងកង្វះការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យា។ ការសិក្សានេះចង់ដោះស្រាយបញ្ហានេះដោយស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនង និងការកសាងឋានានុក្រមនៃកត្តាដែលជំរុញឱ្យមានការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រផ្អែកលើមតិអ្នកជំនាញ និងការបង្កើតម៉ូដែលរចនាសម្ព័ន្ធដើម្បីវិភាគ និងចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Nominal Group Technique (NGT) បច្ចេកទេសពិភាក្សាក្រុមអ្នកជំនាញ |
ជៀសវាងភាពលម្អៀងនៃមតិបុគ្គល និងធានាបាននូវការចូលរួមស្មើៗគ្នា ដើម្បីបង្កើតកុងសង់ស៊ីស (ការឯកភាព)។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនពីអ្នកជំនាញជាន់ខ្ពស់ និងផ្អែកលើការវិនិច្ឆ័យបែបអត្តនោម័តិរបស់អ្នកចូលរួម។ | កំណត់បានកត្តាជំរុញ (Enablers) ចំនួន១២ សម្រាប់ការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាក្នុងការចិញ្ចឹមគោយកទឹកដោះ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់២វគ្គពិភាក្សា។ |
| Interpretive Structural Modeling (ISM) ការធ្វើម៉ូដែលរចនាសម្ព័ន្ធបកស្រាយ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការរៀបចំបញ្ហាដែលស្មុគស្មាញឱ្យទៅជាម៉ូដែលឋានានុក្រមប្រកបដោយអត្ថន័យ និងភាពងាយយល់។ | ខ្វះការផ្ទៀងផ្ទាត់តាមបែបស្ថិតិ (Statistical Validation) ដែលតម្រូវឱ្យមានវិធីសាស្ត្រផ្សេងដូចជា SEM មកបំពេញបន្ថែម។ | បង្កើតបានម៉ូដែលឋានានុក្រម ៧កម្រិត ដោយរកឃើញថា បទពិសោធន៍ សម្ពាធការប្រកួតប្រជែង និងអក្ខរកម្មឌីជីថល គឺជាកត្តាជំរុញនៅកម្រិតមូលដ្ឋាន។ |
| MICMAC Analysis ការវិភាគចំណាត់ថ្នាក់ថាមពលពឹងផ្អែក និងការជំរុញ |
ជួយបែងចែកអថេរជា៤ក្រុម (Autonomous, Dependent, Linkage, Independent) ធ្វើឱ្យងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអាទិភាព។ | ទទួលរងឥទ្ធិពលផ្ទាល់ពីកំហុសឆ្គង ឬភាពលម្អៀងពីទិន្នន័យម៉ាទ្រីសដំបូងរបស់ ISM។ | បង្ហាញថា ចំណាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកគ្រប់គ្រង និងការព្រមទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា គឺជាអថេរពឹងផ្អែកខ្លាំងបំផុត ដែលត្រូវពង្រឹងកត្តាផ្សេងៗជាមុនសិនទើបវាអាចកើតមាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំ ឬសំណុំទិន្នន័យស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែវាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍របស់អ្នកជំនាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិបទនៃប្រទេសឥណ្ឌា ដោយផ្តោតលើវិស័យចិញ្ចឹមគោយកទឹកដោះដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធសហករណ៍ និងបរិបទវប្បធម៌សាសនាជាក់លាក់ (ជំនឿលើសត្វគោរបស់សាសនាហិណ្ឌូ)។ ទិន្នន័យបានមកពីអ្នកជំនាញឥណ្ឌាតែ១០រូបប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចឆ្លុះបញ្ចាំងតែពីស្ថានភាពក្នុងតំបន់របស់ពួកគេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានបរិបទវប្បធម៌ ទំហំទីផ្សារ និងកម្រិតនៃការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្មខុសគ្នា ទិន្នន័យនេះចាំបាច់ត្រូវមានការវាយតម្លៃឡើងវិញជាមុនសិន។
ទោះបីជាបរិបទនៃការសិក្សាស្ថិតនៅប្រទេសឥណ្ឌាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងរចនាសម្ព័ន្ធបញ្ហាគឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីកត្តាដែលពឹងផ្អែកគ្នាទៅវិញទៅមកនេះ ជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងសហគ្រិនកសិកម្មនៅកម្ពុជា អាចរៀបចំផែនការដាក់ពង្រាយបច្ចេកវិទ្យាបានចំគោលដៅ ប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការបរាជ័យ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Interpretive Structural Modeling (ISM) (ការធ្វើម៉ូដែលរចនាសម្ព័ន្ធបកស្រាយ) | ជាវិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យា និងការវិភាគដែលប្រើប្រាស់គំនិតអ្នកជំនាញដើម្បីរៀបចំកត្តាស្មុគស្មាញផ្សេងៗឲ្យទៅជាម៉ូដែលឋានានុក្រមមានសណ្តាប់ធ្នាប់ បង្ហាញពីទំនាក់ទំនងឥទ្ធិពលពីមួយទៅមួយយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការគូរផែនទីពង្សាវតារគ្រួសារ ដើម្បីដឹងថាអ្នកណាជាជីដូនជីតា (អ្នកបង្កើតកត្តាផ្សេងៗ) និងអ្នកណាជាចៅ (អ្នកទទួលឥទ្ធិពល)។ |
| MICMAC Analysis (ការវិភាគចំណាត់ថ្នាក់ថាមពលពឹងផ្អែក និងការជំរុញ) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគដែលបែងចែកកត្តាផ្សេងៗជា៤ក្រុម (ឯករាជ្យ ពឹងផ្អែក តភ្ជាប់ និងស្វយ័ត) ដោយផ្អែកលើកម្លាំងដែលវាជះឥទ្ធិពលលើគេ និងកម្លាំងដែលវាទទួលរងឥទ្ធិពលពីគេ ដើម្បីងាយស្រួលរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអាទិភាព។ | ដូចជាការចាត់ថ្នាក់កីឡាករក្នុងក្រុមបាល់ទាត់ ដោយបែងចែកថាអ្នកណាជាអ្នកបញ្ជូនបាល់ (អ្នកជំរុញ) និងអ្នកណាជាអ្នកចាំស៊ុតបញ្ចូលទី (អ្នកពឹងផ្អែក)។ |
| Nominal Group Technique (NGT) (បច្ចេកទេសពិភាក្សាក្រុមអ្នកជំនាញ) | ជាដំណើរការប្រមូលគំនិត និងធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តជាក្រុម ដោយតម្រូវឲ្យសមាជិកម្នាក់ៗបញ្ចេញមតិជាសម្ងាត់ ឬតាមវេន រួចធ្វើការបោះឆ្នោត ដើម្បីជៀសវាងការគាបសង្កត់ពីអ្នកមានអំណាច ឬអ្នកដែលនិយាយច្រើនជាងគេនៅក្នុងបន្ទប់។ | ដូចជាការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានថ្នាក់ដោយសរសេរឈ្មោះលើក្រដាសជាសម្ងាត់ ដើម្បីឲ្យសិស្សគ្រប់រូបអាចបញ្ចេញមតិដោយស្មើភាពនិងគ្មានការភ័យខ្លាច។ |
| Precision Dairy Farming (ការចិញ្ចឹមគោយកទឹកដោះបែបសុក្រឹត) | ជាការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗដូចជា សេនស័រ (Sensors) និងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដើម្បីតាមដានសុខភាព ការបំបៅ និងផលិតភាពរបស់សត្វគោនីមួយៗឲ្យបានលម្អិត និងច្បាស់លាស់បំផុត ដើម្បីបង្កើនទិន្នផលនិងកាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយ។ | ដូចជាការបំពាក់នាឡិកាឆ្លាតវៃ (Smartwatch) ឲ្យសត្វគោនីមួយៗ ដើម្បីដឹងថាពួកវាដើរបានប៉ុន្មានជំហាន គេងបានប៉ុន្មានម៉ោង និងមានសុខភាពល្អកម្រិតណាជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Technology Self-efficacy (ការជឿជាក់លើសមត្ថភាពប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា) | គឺជាជំនឿចិត្ត និងការវាយតម្លៃរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ (ដូចជាកសិករ) ទៅលើសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនឯងក្នុងការរៀនសូត្រ គ្រប់គ្រង និងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗបានដោយជោគជ័យ។ | ដូចជាអារម្មណ៍ក្លាហាន និងជឿជាក់របស់មនុស្សចាស់ម្នាក់ ពេលកាន់ទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនថ្មី ដោយជឿថាខ្លួនប្រាកដជាអាចរៀនលេងហ្វេសប៊ុកបានដោយមិនចាំបាច់ពឹងកូនចៅ។ |
| Reachability Matrix (ម៉ាទ្រីសនៃភាពអាចឈានដល់) | នៅក្នុងវិធីសាស្ត្រ ISM វាគឺជាតារាងគណិតវិទ្យាដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងប្រយោល (Transitivity) រវាងកត្តាផ្សេងៗ ដោយបញ្ជាក់ថាបើសិនកត្តា A ជះឥទ្ធិពលដល់ B ហើយ B ជះឥទ្ធិពលដល់ C នោះ A ក៏អាចឈានទៅជះឥទ្ធិពលដល់ C ផងដែរ។ | ដូចជាច្បាប់នៃការចម្លងជំងឺ បើអ្នកជំងឺ A ចម្លងទៅ B ហើយ B ចម្លងទៅ C នោះតារាងនេះនឹងបង្ហាញថា A គឺជាប្រភពដើមដែលអាចចម្លងទៅដល់ C។ |
| RFID Tags (ស្លាកសញ្ញាសម្គាល់តាមរលកវិទ្យុ) | ជាឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកតូចៗដែលបំពាក់លើត្រចៀក ឬករបស់សត្វគោ ដែលផ្ទុកបន្ទះឈីបសម្រាប់បញ្ជូនទិន្នន័យអត្តសញ្ញាណ និងទីតាំងរបស់សត្វគោទៅកាន់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រតាមរយៈរលកវិទ្យុដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាកាតគ្រីសម៉ូតូ ឬផ្លាកលេខឡានឆ្លាតវៃ ដែលម៉ាស៊ីនអាចស្កេនដឹងអត្តសញ្ញាណភ្លាមៗនៅពេលបើកកាត់ ដោយមិនបាច់ឈប់ដើម្បីចុះឈ្មោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
