បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាប្រឈមនានាដែលភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម (Development Agents) ជួបប្រទះក្នុងការផ្សព្វផ្សាយបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មថ្មីៗទៅដល់កសិករនៅតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអេត្យូពី។ វាក៏ផ្តោតផងដែរទៅលើកត្តាដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រសិទ្ធភាពការងារ និងការមិនពេញចិត្តនឹងការងាររបស់ពួកគេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យចម្រុះតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងការសម្ភាសន៍ដើម្បីវាយតម្លៃពីបញ្ហាប្រឈមរបស់ភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Hybrid (Participatory) Extension Approach វិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយចម្រុះ (មានការចូលរួម) |
អនុញ្ញាតឱ្យមានការចូលរួមពីកសិករ និងភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែង ព្រមទាំងផ្តល់ភាពបត់បែនក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើន ជំនាញទំនាក់ទំនងខ្ពស់ និងជួបការលំបាកនៅពេលខ្វះខាតមធ្យោបាយធ្វើដំណើរឬសម្ភារៈគាំទ្រ។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ច្រើនជាងគេបំផុតដោយភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍រហូតដល់ ៧០,៤%។ |
| Top-down Extension Approach វិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយពីលើចុះក្រោម |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តតាមគោលការណ៍ណែនាំ ឬកូតាដែលផ្តល់ដោយថ្នាក់លើសម្រាប់គម្រោងធំៗរបស់រដ្ឋាភិបាល។ | មិនសូវឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់កសិករក្រីក្រ ហើយកសិករក្រីក្រច្រើនតែត្រូវបាត់បង់ឱកាសក្នុងការចូលរួម។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ត្រឹមតែ ១៥,៧% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Participatory Demonstration and Training Extension System (PADETES) ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយការបង្ហាញនិងបណ្តុះបណ្តាលដោយមានការចូលរួម |
ទទួលបានជោគជ័យគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងការជំរុញការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រសើរឡើង ដូចជាជី និងពូជ។ | ដំណើរការជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមច្រើនតែលម្អៀងទៅរកកសិករមានជីវភាពមធ្យម និងអ្នកគាំទ្រគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល ដែលធ្វើឱ្យគម្លាតសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែធំ។ | ភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ (៨៨,៩%) និងប្រធានសហគមន៍ (៥៩,៣%) ជាអ្នកសម្រេចចិត្តចម្បងក្នុងការជ្រើសរើសកសិករឱ្យចូលរួមក្នុងគម្រោងនេះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការងារផ្សព្វផ្សាយកសិកម្មទាមទារនូវធនធាន ការគាំទ្រ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយ៉ាងច្រើន ដែលជាបញ្ហាប្រឈមចម្បងនៅក្នុងការសិក្សានេះ ដោយសារកង្វះខាតការគាំទ្រទាំងនេះធ្វើឱ្យភ្នាក់ងារភាគច្រើនបាក់ទឹកចិត្ត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអេត្យូពី (SNNPR) ដោយផ្តោតលើភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ចំនួន ១០៨ នាក់នៅក្នុង ១២ ស្រុក ជាមួយនឹងបរិបទកសិកម្មខ្នាតតូចពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាក្នុងវិស័យកសិកម្មខ្នាតតូច ការខ្វះខាតមន្ត្រីផ្សព្វផ្សាយកសិកម្មឃុំ-សង្កាត់ និងបញ្ហាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជនបទខ្សោយ ដែលធ្វើឱ្យការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាជួបការលំបាក។
ការរកឃើញ និងអនុសាសន៍ពីការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែលម្អប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម និងការគាំទ្រមន្ត្រីកសិកម្មឃុំ-សង្កាត់នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ដើម្បីធានាបាននូវការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវតែវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជនបទ ការលើកទឹកចិត្តមន្ត្រីមូលដ្ឋាន និងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវនិងភ្នាក់ងារផ្សព្វផ្សាយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agricultural extension service (សេវាផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម) | ការផ្តល់ចំណេះដឹង ជំនាញ និងព័ត៌មានបច្ចេកទេសថ្មីៗផ្នែកកសិកម្មដល់កសិករ ដើម្បីជួយពួកគេកែលម្អការផលិតនិងលើកស្ទួយជីវភាពរបស់ពួកគេឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង។ | ដូចជាគ្រូបង្រៀនក្រៅម៉ោងដែលយកមេរៀនថ្មីៗទៅបង្រៀនកសិករដល់ចម្ការផ្ទាល់ដើម្បីឱ្យពួកគាត់ចេះដាំដុះបានផលច្រើនជាងមុន។ |
| Development agents (ភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍) | មន្ត្រី ឬបុគ្គលិកជួរមុខដែលធ្វើការផ្ទាល់ជាមួយសហគមន៍នៅមូលដ្ឋាន ដើម្បីណែនាំ សម្របសម្រួល និងផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា ឬចំណេះដឹងថ្មីៗដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ | ដូចជាអ្នកនាំសារ ឬស្ពានចម្លងដែលនាំយករបស់ល្អៗពីរដ្ឋាភិបាល ឬអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទៅប្រគល់និងបង្រៀនប្រជាជននៅតាមភូមិស្រុក។ |
| Technology dissemination (ការផ្សព្វផ្សាយបច្ចេកវិទ្យា) | ដំណើរការនៃការចែកចាយ ពន្យល់ និងបង្រៀនពីការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស ឧបករណ៍ វិធីសាស្ត្រផលិត ឬពូជដំណាំថ្មីៗ ទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ (ដូចជាកសិករ) ឱ្យបានទូលំទូលាយ។ | ដូចជាការបង្រៀនមនុស្សចាស់ឱ្យចេះប្រើស្មាតហ្វូន (Smartphone) ជាលើកដំបូង ដើម្បីឱ្យពួកគាត់អាចទាក់ទងគ្នាបានលឿនជាងមុន។ |
| PADETES (ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយការបង្ហាញនិងបណ្តុះបណ្តាលដោយមានការចូលរួម) | ជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយកសិកម្មប្រើប្រាស់នៅប្រទេសអេត្យូពី ដែលផ្តោតលើការបង្ហាញផ្ទាល់នៅនឹងកន្លែង និងការបណ្តុះបណ្តាលដោយឱ្យកសិករចូលរួមអនុវត្តដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបដោយបានមើលចុងភៅធ្វើផ្ទាល់ និងបានចូលរួមហាន់បន្លែឬឆាដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែអានសៀវភៅ។ |
| Top-down extension approach (វិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយពីលើចុះក្រោម) | ការអនុវត្តការងារផ្សព្វផ្សាយដោយរដ្ឋាភិបាល ឬថ្នាក់ដឹកនាំជាអ្នកសម្រេចចិត្តរៀបចំផែនការ រួចទម្លាក់មកឱ្យមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោម និងកសិករអនុវត្តតាម ដោយមិនសូវមានការចូលរួមផ្តល់យោបល់ពីអ្នកនៅមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាឪពុកម្តាយបញ្ជាឱ្យកូនធ្វើតាមអ្វីដែលខ្លួនគិតថាល្អ ដោយមិនបានសួរពីចំណង់ចំណូលចិត្តឬតម្រូវការរបស់កូន។ |
| Bottom-up extension approach (វិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយពីក្រោមឡើងលើ) | វិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយដែលចាប់ផ្តើមពីការចុះទៅស្វែងយល់ពីតម្រូវការ និងបញ្ហារបស់កសិករនៅមូលដ្ឋាន រួចទើបយកបញ្ហាទាំងនោះទៅរកដំណោះស្រាយនិងបង្កើតជាកម្មវិធីផ្សព្វផ្សាយ។ | ដូចជាការសួរសមាជិកគ្រួសារម្នាក់ៗថាតើចង់ញ៉ាំអ្វី មុននឹងសម្រេចចិត្តទៅផ្សារទិញម្ហូបយកមកស្ល។ |
| Research-extension linkage (ទំនាក់ទំនងរវាងការស្រាវជ្រាវនិងការផ្សព្វផ្សាយ) | ការតភ្ជាប់គ្នារវាងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលស្រាវជ្រាវរកបច្ចេកទេសថ្មីៗ និងមន្ត្រីផ្សព្វផ្សាយដែលយកបច្ចេកទេសទាំងនោះទៅបង្រៀនកសិករ ដើម្បីធានាថាការស្រាវជ្រាវឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែង ហើយមន្ត្រីមានព័ត៌មានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាទំនាក់ទំនងរវាងចុងភៅដែលបង្កើតរូបមន្តម្ហូបថ្មីក្នុងផ្ទះបាយ និងអ្នករត់តុដែលយកម្ហូបនោះទៅណែនាំដល់ភ្ញៀវ។ |
| Agro-ecological Zones (តំបន់កសិ-អេកូឡូស៊ី) | ការបែងចែកតំបន់ភូមិសាស្ត្រដោយផ្អែកលើលក្ខណៈអាកាសធាតុ ដី សីតុណ្ហភាព និងបរិស្ថាន ដែលកំណត់ថាតំបន់ណាគួរដាំដំណាំអ្វី ឬចិញ្ចឹមសត្វអ្វីទើបទទួលបានផលល្អបំផុត។ | ដូចជាការបែងចែកបន្ទប់ក្នុងផ្ទះ គឺបន្ទប់ទឹកមានសភាពសើមសម្រាប់ងូតទឹក និងផ្ទះបាយមានកម្តៅសម្រាប់ធ្វើម្ហូប ដែលមានបរិយាកាសខុសៗគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
