បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការថយចុះការស្រូបយកអាស៊ីតអាមីណូដោយសារជាតិកាកសរសៃអសកម្ម (NSP) នៅក្នុងសណ្តែកសៀង ដែលជាប្រភពប្រូតេអ៊ីនត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងរបបអាហារជ្រូក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការពិសោធន៍លើជ្រូកកាត់ចំនួន ១៨០ ក្បាល រយៈពេល ១០៥ ថ្ងៃ ដោយបែងចែកជាដំណាក់កាលលូតលាស់ (៣០-៥០ គ.ក្រ) និងបំប៉នសាច់ (៥០-១០០ គ.ក្រ) ជាមួយនឹងរបបអាហារដែលមានកម្រិតសណ្តែកសៀងខ្ពស់ និងមានបន្ថែមអង់ស៊ីម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control Diet (Diet 1: Corn/Tapioca-Soybean Meal with Fish Meal) របបអាហារត្រួតពិនិត្យ (របបទី១៖ ពោត/ដំឡូងមី-សណ្តែកសៀង រួមជាមួយម្សៅត្រី) |
មានប្រភពប្រូតេអ៊ីនល្អ និងមានតុល្យភាពពីម្សៅត្រី ដែលជួយរក្សាការលូតលាស់ជាទូទៅបានល្អ។ | ម្សៅត្រីមានតម្លៃប្រែប្រួល និងមានហានិភ័យខ្ពស់នៃការចម្លងមេរោគ Salmonella spp. ព្រមទាំងប៉ះពាល់ដល់ការរំលាយអាហារពេលសណ្តែកសៀងមានកម្រិតទាប។ | ផ្តល់អត្រានៃការលូតលាស់មធ្យម តែមានភាគរយសាច់សុទ្ធ (៤២.៣២%) និងទំហំសាច់ខ្នង (៤៨.៦៩ សម²) ទាបជាងរបបអាហារទី៣ យ៉ាងមានអត្ថន័យ។ |
| High Soybean Meal Diet (Diet 2: No Fish Meal, No Enzyme) របបអាហារសម្បូរសណ្តែកសៀងខ្ពស់ (របបទី២៖ គ្មានម្សៅត្រី និងគ្មានអង់ស៊ីម) |
កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការប្រើប្រាស់ម្សៅត្រី និងប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមកសិកម្មក្នុងស្រុកច្រើនជាង។ | បរិមាណកាកសរសៃអសកម្ម (NSP) ខ្ពស់ក្នុងសណ្តែកសៀង រារាំងការស្រូបយកអាស៊ីតអាមីណូ (ដូចជា Lysine និង Threonine) ធ្វើឱ្យការលូតលាស់ធ្លាក់ចុះ។ | ផ្តល់ទម្ងន់ចុងក្រោយ និងអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ខ្សោយជាងគេ ក្នុងដំណាក់កាលជ្រូកបំប៉នសាច់ (P<0.05)។ |
| High Soybean Meal Diet + NSPase Enzyme (Diet 3: AVEzyme supplemented) របបអាហារសម្បូរសណ្តែកសៀងខ្ពស់ បន្ថែមអង់ស៊ីម NSPase (របបទី៣) |
អង់ស៊ីមជួយបំបែកកាកសរសៃ NSP នៅក្នុងសណ្តែកសៀង ដែលជួយបញ្ចេញអាស៊ីតអាមីណូឱ្យជ្រូកស្រូបយកបានកាន់តែច្រើន និងបង្កើនគុណភាពសាច់។ | ទាមទារការគណនាយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងចំណាយថវិកាបន្ថែមបន្តិចបន្តួចលើការទិញអង់ស៊ីមមកលាយបញ្ចូលក្នុងចំណី។ | បង្កើនទម្ងន់ចុងក្រោយ ធ្វើឱ្យ FCR ប្រសើរឡើង និងបង្កើនភាគរយសាច់សុទ្ធដល់ ៤៧.៣៨% ព្រមទាំងពង្រីកទំហំសាច់ខ្នងដល់ ៦៣.៥៥ សម²។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកសិកម្ម សត្វ និងសារធាតុបន្ថែមជាក់លាក់សម្រាប់ការរៀបចំការពិសោធន៍ផ្ទាល់នៅកសិដ្ឋានពាណិជ្ជកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកពាណិជ្ជកម្មក្នុងខេត្ត Nakhon Pathom ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើពូជជ្រូកកាត់ និងប្រើប្រាស់លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច។ ការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ពូជសត្វ និងប្រភពវត្ថុធាតុដើមចំណី (ដូចជាពោត ដំឡូងមី និងសណ្តែកសៀង) គឺមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ និងទទួលបានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់អង់ស៊ីម NSPase នេះ ពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់អង់ស៊ីម NSPase ក្នុងរបបអាហារសម្បូរសណ្តែកសៀង និងដំឡូងមី គឺជាដំណោះស្រាយសេដ្ឋកិច្ចមួយដ៏រឹងមាំ ដែលជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផលសាច់ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យប្រភពប្រូតេអ៊ីនពីសត្វ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| NSPase (អង់ស៊ីមរំលាយកាកសរសៃអសកម្ម) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមសិប្បនិម្មិត (រួមមាន glucanase, xylanase, pectinase) ដែលត្រូវបានបន្ថែមទៅក្នុងចំណីសត្វដើម្បីបំបែកកាកសរសៃស្មុគស្មាញ (Non-Starch Polysaccharides) នៅក្នុងសណ្តែកសៀង ដែលក្រពះពោះវៀនសត្វមិនអាចរំលាយបានដោយខ្លួនឯង។ ការបំបែកនេះជួយបញ្ចេញសារធាតុចិញ្ចឹម (អាស៊ីតអាមីណូ) ឱ្យជ្រូកស្រូបយកបានអតិបរមា។ | ដូចជាការប្រើកន្ត្រៃកាត់សំណាញ់ដែលរុំព័ទ្ធចំណីអាហារ ដើម្បីឱ្យក្រពះអាចទាញយកជីវជាតិយកទៅប្រើប្រាស់បានយ៉ាងងាយស្រួល។ |
| Non-starch polysaccharide / NSP (កាកសរសៃអសកម្ម) | ជាសមាសធាតុស្មុគស្មាញនៃជញ្ជាំងកោសិការុក្ខជាតិ (ដូចជាក្នុងសណ្តែកសៀង) ដែលសត្វមានក្រពះទោលដូចជាជ្រូកមិនមានអង់ស៊ីមធម្មជាតិសម្រាប់រំលាយវាបានទេ។ វាធ្វើឱ្យរារាំងដល់ការស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗ និងបន្ថយការលូតលាស់។ | ដូចជាសំបកគ្រាប់រឹង ឬកញ្ចប់ប្លាស្ទិកដែលវេចខ្ចប់អាហារ ដែលយើងត្រូវបកវាចេញសិនទើបអាចហូបអាហារខាងក្នុងបាន។ |
| Feed conversion ratio / FCR (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃចំណី ដោយគណនាថាតើសត្វត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាម ទើបអាចឡើងទម្ងន់បានមួយគីឡូក្រាម។ តួលេខ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិចតែឡើងសាច់បានច្រើន ដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណេញកាន់តែខ្ពស់ដល់កសិករ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូមួយចាក់សាំងមួយលីត្រអាចជិះបានប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ (បើស៊ីសាំងតិច ធ្វើដំណើរបានឆ្ងាយ គឺល្អ)។ |
| Loin-eye area (ទំហំផ្ទៃក្រឡាសាច់ខ្នង) | ជាការវាស់វែងទំហំផ្ទៃមុខកាត់នៃសាច់ដុំខ្នងរបស់ជ្រូកនៅពេលសម្លាប់ (ដែលជាសាច់ល្អ និងមានតម្លៃថ្លៃ) ដើម្បីវាយតម្លៃពីបរិមាណសាច់សុទ្ធសរុបនៅលើតួខ្លួនសត្វ។ ទំហំនេះកាន់តែធំ បញ្ជាក់ថាជ្រូកមានសាច់សុទ្ធច្រើនជាងខ្លាញ់។ | ដូចជាការមើលទំហំសាច់សុទ្ធនៃបន្ទះសាច់ស្តេក (Steak) ដើម្បីដឹងថាសត្វនោះធាត់ដោយសារសាច់ ឬធាត់ដោយសារខ្លាញ់។ |
| Endogenous excretion (ការបញ្ចេញចោលពីក្នុងរាងកាយ) | ក្នុងបរិបទអាហារូបត្ថម្ភសត្វ នេះសំដៅលើការបាត់បង់ប្រូតេអ៊ីន ឬអាស៊ីតអាមីណូដែលរាងកាយសត្វបានបញ្ចេញមក (ដូចជាអង់ស៊ីមរំលាយអាហារ ឬកោសិកាពោះវៀនដែលរបក) ទៅក្នុងលាមក ដោយសារតែកាកសរសៃចំណី (Fiber) ទៅកកិត និងទាញយកពួកវាចេញពីរាងកាយ។ | ដូចជាអំបោសដែលបោសសំរាមចេញពីផ្ទះ តែចៃដន្យបានកៀរទាញយកទាំងរបស់មានតម្លៃចេញទៅក្រៅបាត់ដែរ។ |
| ad libitum (ការផ្តល់ចំណីដោយសេរី) | ជាពាក្យបច្ចេកទេសឡាតាំងមានន័យថា "តាមចំណង់" ដែលក្នុងបរិបទនៃការចិញ្ចឹមសត្វ គឺសំដៅលើការដាក់ចំណី និងទឹកទុកឱ្យសត្វស៊ីនិងផឹកគ្រប់ពេលដែលវាឃ្លាន ដោយគ្មានការកម្រិតបរិមាណ ឬពេលវេលាជាក់លាក់ឡើយ។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលអ្នកអាចញ៉ាំបានតាមចិត្តចង់ ឱ្យតែក្រពះនៅទទួលយកបាន។ |
| Completely Randomized Design / CRD (ការរចនាពិសោធន៍ដោយចៃដន្យទាំងស្រុង) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍បែបស្ថិតិ ដោយបែងចែកសត្វទៅក្នុងក្រុមនីមួយៗ (ឧ. ក្រុមស៊ីចំណីមាន និងគ្មានអង់ស៊ីម) ដោយការចាប់ឆ្នោត ឬជ្រើសរើសដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលមិនលម្អៀងដោយសារកត្តាផ្សេងៗ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សក្នុងថ្នាក់ជាក្រុមៗ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងគ្នាយ៉ាងយុត្តិធម៌ ដោយមិនរើសមុខថាអ្នកណាពូកែជាងអ្នកណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
