បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វ ដោយស្វែងរកសារធាតុជំនួសធម្មជាតិពីរុក្ខជាតិឱសថ ដើម្បីលើកកម្ពស់ការលូតលាស់ និងគុណភាពសាច់ជ្រូកដោយសុវត្ថិភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយបែងចែកជ្រូកចំនួន ៤៨ ក្បាល ជា ៤ ក្រុម ដើម្បីផ្តល់ចំណីដែលមានលាយម្សៅរុក្ខជាតិឱសថក្នុងកម្រិតផ្សេងៗគ្នារយៈពេល ១៥ សប្តាហ៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Basal Diet (Control - T0) របបអាហារមូលដ្ឋាន (មិនមានលាយម្សៅរុក្ខជាតិឱសថ) |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំចំណី មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការស្វែងរក និងកែច្នៃរុក្ខជាតិឱសថ។ | មិនមានសក្តានុពលក្នុងការកាត់បន្ថយកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលនៅក្នុងសាច់ជ្រូក ហើយអត្រាប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងសាច់ទាបជាងក្រុមដែលមានលាយរុក្ខជាតិឱសថ។ | សាច់ជ្រូកមានកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលជាមធ្យម 60.1 mg/100g និងអត្រាប្រូតេអ៊ីន 22.7% ដោយមិនមានផលប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ឡើយ (ADG: 732 g/d)។ |
| Diet supplemented with 60 g/kg Medicinal Plant Powder (T60) របបអាហារបន្ថែមម្សៅរុក្ខជាតិឱសថកម្រិត ៦០ ក្រាម/គីឡូក្រាម |
ជួយកាត់បន្ថយកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុល និងបង្កើនប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងសាច់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ទម្ងន់រស់ ព្រមទាំងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពសាច់ (ពណ៌ និងសាច់ដុំទន់ល្អ)។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើការប្រមូល សម្ងួត កិន និងលាយរុក្ខជាតិឱសថទៅក្នុងចំណីសត្វ ដែលត្រូវការឧបករណ៍កែច្នៃបន្ថែម។ | សាច់ជ្រូកមានកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុលធ្លាក់ចុះមកត្រឹម 54.1 mg/100g (P=0.04) និងអត្រាប្រូតេអ៊ីនកើនឡើងដល់ 24.1% (P=0.02) ជាមួយនឹងការលូតលាស់ប្រហាក់ប្រហែលក្រុមធម្មតា (ADG: 744 g/d)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារធនធានកសិកម្ម និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មួយចំនួនសម្រាប់កែច្នៃម្សៅរុក្ខជាតិ និងវិភាគគុណភាពសាច់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកឯកជនមួយក្នុងខេត្ត Hai Duong ប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើពូជជ្រូកកាត់សាច់ (Duroc × (Landrace × Yorkshire)) ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ ប្រព័ន្ធកសិកម្ម និងប្រភេទពូជជ្រូកស្រដៀងគ្នា ការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងស្រុក។ ទោះជាយ៉ាងណា សមាសធាតុសកម្មនៃរុក្ខជាតិឱសថអាចមានការប្រែប្រួលអាស្រ័យលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រ និងគុណភាពដីនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ម្សៅរុក្ខជាតិឱសថនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីជំនួសថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច និងលើកកម្ពស់ការផលិតសាច់ជ្រូកប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។
ការជំរុញការប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិឱសថក្នុងចំណីសត្វ មិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយបង្កើតគុណតម្លៃបន្ថែមដល់កសិផលសាច់ជ្រូកនៅកម្ពុជាផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Feed conversion ratio (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណចំណីសរុបដែលសត្វស៊ី ដើម្បីបង្កើតបានជាទម្ងន់រស់១គីឡូក្រាម។ លេខ FCR កាន់តែតូច មានន័យថាសត្វឆាប់ធំហើយស៊ីចំណីតិច ដែលផ្តល់ផលចំណេញច្រើនដល់កសិករ។ | វាប្រៀបដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ាស៊ីនមួយស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រទើបអាចរត់បានចម្ងាយ១គីឡូម៉ែត្រ។ |
| Longissimus dorsi muscle (សាច់ដុំខ្នង ឬសាច់ខ្នង) | ជាសាច់ដុំដ៏វែងមួយនៅសងខាងឆ្អឹងខ្នងរបស់សត្វជ្រូក ដែលជាទូទៅត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាស្តង់ដារសម្រាប់វាស់ស្ទង់គុណភាពសាច់ (ដូចជាភាពទន់ ពណ៌ និងសមាសធាតុគីមី) នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម និងវិទ្យាសាស្ត្រសាច់។ | វាគឺជាផ្នែកសាច់បន្ទះឆ្អឹងជំនីរឬសាច់ខ្នងជ្រូក ដែលគេនិយមយកមកអាំង ដោយសារវាមានសាច់ផុយល្អ។ |
| Average daily gain (ការឡើងទម្ងន់មធ្យមប្រចាំថ្ងៃ) | គឺជាអត្រានៃការកើនឡើងទម្ងន់របស់សត្វគិតជារៀងរាល់ថ្ងៃ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការចិញ្ចឹម។ គេយកទិន្នន័យនេះដើម្បីវាយតម្លៃពីល្បឿននៃការលូតលាស់របស់សត្វបន្ទាប់ពីផ្តល់របបអាហារសាកល្បងរួច។ | វាដូចជាការថ្លឹងគីឡូកូនក្មេងរៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីមើលថាតើពួកគេធំធាត់លឿនប៉ុនណា។ |
| Gas chromatography-mass spectrometry (ម៉ាស៊ីនវិភាគសមាសធាតុគីមី GC-MS) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវបច្ចេកវិទ្យាពីរ ដើម្បីបំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសារធាតុគីមីជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជាកូឡេស្តេរ៉ុល ឬអូមេហ្គា-៣) នៅក្នុងសំណាកសាច់មួយយ៉ាងសុក្រឹតបំផុត។ | វាប្រៀបដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនដ៏ឆ្លាតវៃដែលអាចប្រាប់បានថានៅក្នុងទឹកស៊ុបមួយចានមានដាក់គ្រឿងផ្សំអ្វីខ្លះ និងមានបរិមាណប៉ុន្មានក្រាមយ៉ាងច្បាស់លាស់។ |
| Drip loss (ការបាត់បង់ជាតិទឹក ឬការស្រកទម្ងន់ទឹក) | ជាបរិមាណទឹកដែលហូរចេញពីសាច់ស្រស់ដោយខ្លួនឯង ពេលរក្សាទុកដោយមិនមានការបន្ថែមសម្ពាធ។ វាជារង្វាស់សំខាន់មួយនៃគុណភាពសាច់ ព្រោះសាច់ដែលបាត់បង់ទឹកច្រើន នឹងប្រែជាស្ងួត ស្វិត និងមិនសូវមានរសជាតិ។ | វាដូចជាទឹកដែលហូរចេញមកក្រៅពេលយើងទុកសាច់ក្លាសេឲ្យរលាយទឹកកក ដែលធ្វើឲ្យសាច់នោះស្រកទម្ងន់ជាងមុន។ |
| Phytochemical (សារធាតុគីមីរុក្ខជាតិ ឬសារធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិ) | ជាសមាសធាតុគីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជា សាប៉ូនីន ឬផ្លាវ៉ូណូអ៊ីត) ដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់សុខភាព និងអាចមានមុខងារប្រឆាំងមេរោគ ឬប្រឆាំងការកត់សុី (អុកស៊ីតកម្ម) ពេលសត្វស៊ីវាចូលទៅក្នុងពោះវៀន។ | វាជា "ថ្នាំបំប៉នធម្មជាតិ" ដែលរុក្ខជាតិបង្កើតឡើងដើម្បីការពារខ្លួន ហើយក៏មានប្រយោជន៍ដល់សុខភាពសត្វឬមនុស្សដែលញ៉ាំវាផងដែរ។ |
| Lipid oxidation (អុកស៊ីតកម្មលីពីត ឬការខូចគុណភាពខ្លាញ់) | ជាដំណើរការដែលជាតិខ្លាញ់នៅក្នុងសាច់មានប្រតិកម្មជាមួយអុកស៊ីហ្សែន បណ្តាលឱ្យសាច់បាត់បង់គុណភាព មានក្លិនខា និងថយចុះអាយុកាលរក្សាទុក។ សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មពីរុក្ខជាតិអាចជួយទប់ស្កាត់ដំណើរការនេះបាន និងជួយឱ្យសាច់ទុកបានយូរ។ | វាដូចជាដំណើរការដែលធ្វើឲ្យប្រេងឆាទុកចោលយូរមានក្លិនខា ឬដែកទុកចោលត្រូវខ្យល់ចាប់ផ្តើមច្រេះអញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
