បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតព័ត៌មានជាក់លាក់អំពីកត្តាជំរុញ ប្រសិទ្ធភាព និងឧបសគ្គនៃការធ្វើទីផ្សារចេក (Plantain) នៅក្នុងតំបន់ Nsukka រដ្ឋ Enugu ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលធ្វើឱ្យរាំងស្ទះដល់ការពង្រីកអាជីវកម្ម និងប្រាក់ចំណេញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីអ្នកលក់ចេកចំនួន ១២០ នាក់ តាមរយៈកម្រងសំណួរដោយប្រើការជ្រើសរើសគំរូចៃដន្យជាពីរដំណាក់កាល និងបានវិភាគទិន្នន័យដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចនិងស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Linear Regression Model (Lead Equation) ម៉ូដែលតម្រែតម្រង់លីនេអ៊ែរ (Linear Regression Model) |
ងាយស្រួលយល់ និងបកស្រាយលទ្ធផល។ ត្រូវបានជ្រើសរើសជាសមីការល្អបំផុតនៅក្នុងការសិក្សានេះដោយសារមានតម្លៃ R2 ខ្ពស់ជាងគេ និង F-ratio ល្អ។ | សន្មតថាទំនាក់ទំនងរវាងអថេរគឺជារាងបន្ទាត់ត្រង់ ដែលអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញនៃទីផ្សារជាក់ស្តែងទាំងស្រុង។ | ផ្តល់តម្លៃ R2 = 0.453 (ពន្យល់ពីបំរែបំរួលបាន ៤៥%) ព្រមទាំងរកឃើញថាថ្លៃដើមចេក និងបទពិសោធន៍ទីផ្សារមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាននិងមានអត្ថន័យផ្នែកស្ថិតិ (p≤0.05)។ |
| Non-linear Regression Models (Semi-Log, Double Log, Exponential) ម៉ូដែលតម្រែតម្រង់មិនមែនលីនេអ៊ែរ (Semi-Log, Double Log, Exponential) |
អាចចាប់យកទំនាក់ទំនងកោង (non-linear) រវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអាស្រ័យបានប្រសើរជាងក្នុងករណីខ្លះ។ | ពិបាកក្នុងការបកស្រាយលទ្ធផលជាងម៉ូដែលលីនេអ៊ែរ ហើយមានតម្លៃ R2 ទាបជាងនៅក្នុងទិន្នន័យនៃការសិក្សានេះ។ | មានតម្លៃ R2 ទាបជាងម៉ូដែលលីនេអ៊ែរ (0.346, 0.337 និង 0.337 រៀងគ្នា) ធ្វើឱ្យវាមិនត្រូវបានជ្រើសរើសជាម៉ូដែលចម្បងសម្រាប់ការបកស្រាយ។ |
| Marketing Efficiency Index សន្ទស្សន៍ប្រសិទ្ធភាពទីផ្សារ (Marketing Efficiency Index) |
ផ្តល់នូវរង្វាស់ស្តង់ដារយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើការធ្វើទីផ្សារទទួលបានប្រាក់ចំណេញធៀបនឹងថ្លៃដើមបានល្អកម្រិតណា។ | មិនបានប្រាប់ពីមូលហេតុច្បាស់លាស់នៃភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ គឺគ្រាន់តែបង្ហាញជាតួលេខរួមប៉ុណ្ណោះ។ | បង្ហាញថាការធ្វើទីផ្សារចេកមានប្រសិទ្ធភាពត្រឹមតែ ៣៥,០៦% (សន្ទស្សន៍ 0.35) ដែលមានន័យថាមានភាពគ្មានប្រសិទ្ធភាពរហូតដល់ ៦៥% នៅក្នុងប្រព័ន្ធទីផ្សារ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋមតាមរយៈកម្រងសំណួរ និងតម្រូវឱ្យមានកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Nsukka រដ្ឋ Enugu ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់គំរូអ្នកលក់ចេកចំនួន ១២០ នាក់ ដែល ៩៥% ជាស្ត្រីអាយុប្រមាណ ៤០ ឆ្នាំ។ ទិន្នន័យនេះមានភាពលម្អៀងទៅលើបរិបទសង្គមនិងភូមិសាស្ត្រនៃតំបន់អាហ្វ្រិក ដែលអាចមានភាពខុសគ្នាពីទម្លាប់ រចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងលទ្ធភាពទទួលបានឥណទាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ទោះបីជាបរិបទភូមិសាស្ត្រខុសគ្នាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវិភាគសេដ្ឋកិច្ចនៃការសិក្សានេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការវិភាគទីផ្សារកសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគណនាគម្លាត និងប្រសិទ្ធភាពទីផ្សារនេះ នឹងជួយអ្នកស្រាវជ្រាវនិងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណភាពរាំងស្ទះ ដើម្បីបង្កើតប្រព័ន្ធទីផ្សារកសិកម្មដែលមានតម្លាភាពនិងចំណេញជាងមុន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multiple linear regression (តម្រែតម្រង់លីនេអ៊ែរពហុគុណ) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដែលប្រើអថេរឯករាជ្យច្រើន (ដូចជាអាយុ បទពិសោធន៍ ថ្លៃដើម) ដើម្បីស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើ និងទស្សន៍ទាយពីអថេរអាស្រ័យមួយ (ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ)។ | ដូចជាការទាយពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សម្នាក់ ដោយផ្អែកលើម៉ោងសិក្សា ចំនួនសៀវភៅដែលបានអាន និងម៉ោងគេងរបស់គេបញ្ចូលគ្នា។ |
| Marketing margin (គម្លាតប្រាក់ចំណេញទីផ្សារ) | ជាភាគរយនៃភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃលក់ចេញមធ្យម និងតម្លៃទិញចូលមធ្យម ដែលបង្ហាញពីកម្រិតប្រាក់ចំណេញដុលរបស់អ្នកលក់ មុនពេលទូទាត់ចំណាយប្រតិបត្តិការផ្សេងៗ។ | ដូចជាអ្នកទិញអាវយឺត១តម្លៃ ៥ដុល្លារ ហើយលក់ទៅវិញតម្លៃ ៧ដុល្លារ គម្លាតនោះគឺ ២ដុល្លារដែលជាចំណែកប្រាក់ចំណេញដុល។ |
| Marketing efficiency (ប្រសិទ្ធភាពទីផ្សារ) | ជារង្វាស់សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រៀបធៀបរវាងលទ្ធផលទទួលបាន (ប្រាក់ចំណេញទីផ្សារសុទ្ធ) ធៀបនឹងធាតុចូល (ចំណាយសរុបលើទីផ្សារ) ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើប្រព័ន្ធលក់ដូរនោះចំណាយដើមទុនអស់តិចនិងចំណេញច្រើនកម្រិតណា។ | ដូចជាការចាក់សាំងម៉ូតូ ១លីត្រ បើម៉ូតូមួយជិះបាន ៥០គីឡូម៉ែត្រ គឺវាមានប្រសិទ្ធភាពជាងម៉ូតូដែលជិះបានតែ ៣០គីឡូម៉ែត្រ ទោះបីចាក់សាំងអស់ស្មើគ្នាក៏ដោយ។ |
| Purposive 2-staged random sampling (ការជ្រើសរើសគំរូចៃដន្យជាពីរដំណាក់កាលដោយមានគោលដៅ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលទីមួយ អ្នកស្រាវជ្រាវត្រូវជ្រើសរើសទីតាំងគោលដៅជាក់លាក់ណាមួយ (ឧ. ផ្សារធំៗដែលមានលក់ចេក) ហើយបន្ទាប់មកទើបជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមដោយចៃដន្យពីក្នុងទីតាំងនោះ ដើម្បីធានាបាននូវទិន្នន័យដែលចំគោលដៅ។ | ដូចជាការរើសសិស្សពូកែគណិតវិទ្យា ដោយជំហានទី១រើសយកសាលាដែលមានឈ្មោះល្បីខាងគណិតវិទ្យាសិន រួចជំហានទី២ទើបចាប់ឆ្នោតរើសសិស្សពីក្នុងសាលានោះមកប្រឡង។ |
| Economies of scale (សេដ្ឋកិច្ចមាត្រដ្ឋាន / ផលចំណេញពីទំហំផលិតកម្ម) | ជាបាតុភូតសេដ្ឋកិច្ចនៃការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមមធ្យមនៃទំនិញមួយឯកតា នៅពេលដែលប្រតិបត្តិការនៃការផលិត ឬការទិញ-លក់មានទំហំកាន់តែធំ ដែលជារឿយៗសម្រេចបានតាមរយៈការចងក្រងជាសហគមន៍។ | ដូចជាការជួលរថយន្តឈ្នួលមួយគ្រឿង បើជិះតែម្នាក់ឯងត្រូវចេញលុយថ្លៃ តែបើបបួលមិត្តភក្តិជិះ ១០នាក់ នោះម្នាក់ៗនឹងចំណាយលុយតិចជាងមុន។ |
| Net marketing income (ចំណូលទីផ្សារសុទ្ធ) | ជាប្រាក់ចំណេញពិតប្រាកដចុងក្រោយដែលអ្នកលក់ទទួលបាន បន្ទាប់ពីយកចំណូលសរុបពីការលក់ទំនិញ ដកនឹងចំណាយសរុបទាំងអស់ពាក់ព័ន្ធនឹងទីផ្សារ (រួមទាំងថ្លៃទិញចូល ថ្លៃដឹកជញ្ជូន ថ្លៃស្តុក និងការរំលស់ឧបករណ៍)។ | ដូចជាប្រាក់សល់ក្នុងហោប៉ៅរបស់អ្នក ក្រោយពីបើកប្រាក់ខែហើយដកថ្លៃទឹក ភ្លើង ម្ហូបអាហារ និងសាំងរថយន្តរួចរាល់។ |
| Depreciation (រំលស់) | ជាវិធីសាស្ត្រគណនេយ្យក្នុងការកាត់កង និងបែងចែកតម្លៃនៃទ្រព្យសកម្ម (ដូចជាសម្ភារៈទីផ្សារ ឬរទេះរុញ) ដែលមានការធ្លាក់ចុះគុណភាពឬតម្លៃទៅតាមអាយុកាលនៃការប្រើប្រាស់ ដើម្បីចាត់ទុកវាជាផ្នែកមួយនៃចំណាយប្រចាំខែឬប្រចាំឆ្នាំ។ | ដូចជាការទិញទូរស័ព្ទថ្មីតម្លៃ ១០០០ដុល្លារ ប្រើបានមួយឆ្នាំលក់បានត្រឹម ៧០០ដុល្លារ នោះទឹកប្រាក់ ៣០០ដុល្លារដែលបាត់បង់គឺជាតម្លៃរំលស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
