បញ្ហា (The Problem)៖ តំបន់ផលិតស្រូវឡើងទឹកនៅវាលទំនាបកណ្តាល មានចន្លោះពេល៤ខែរវាងការចាប់ផ្តើមធ្លាក់ភ្លៀង និងការជន់លិច ដែលកសិករអាចទាញយកអត្ថប្រយោជន៍បាន ប៉ុន្តែពួកគេប្រឈមនឹងគ្រោះរាំងស្ងួត និងការជន់លិចទឹកភ្លាមៗ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានវាយតម្លៃសក្តានុពលនៃការដាំដុះដំណាំរយៈពេលខ្លីមុនពេលដាំស្រូវឡើងទឹក ដោយសាកល្បងពូជដំណាំផ្សេងៗ និងកែសម្រួលការអនុវត្តបច្ចេកទេសដាំដុះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Deepwater Rice Monocropping ការដាំស្រូវឡើងទឹកតែមួយមុខ (Monocropping) |
ចំណាយដើមទុនតិច មិនសូវត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តតាមទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់កសិករ។ | ទុកដីចោលទំនេររយៈពេល៤ខែនៅដើមរដូវវស្សា ធ្វើឱ្យបាត់បង់ឱកាសទទួលបានប្រាក់ចំណូលបន្ថែមពីដីកសិកម្ម។ | ទទួលបានទិន្នផលស្រូវប្រមាណ ៣៨៥-៤៥៨ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ដោយគ្មានចំណូលបន្ថែមពីដំណាំផ្សេងទៀតឡើយ។ |
| Early Cropping before Deepwater Rice ការដាំដំណាំរយៈពេលខ្លីមុនស្រូវឡើងទឹក (Multiple Cropping) |
បង្កើនប្រាក់ចំណូលសរុបបានច្រើនយ៉ាងកត់សម្គាល់ និងប្រើប្រាស់ដីឱ្យអស់សក្តានុពលក្នុងចន្លោះពេលរង់ចាំទឹកជំនន់មកដល់។ | ប្រឈមនឹងហានិភ័យគ្រោះរាំងស្ងួត ឬការជន់លិចទឹកភ្លាមៗ ដែលទាមទារការរៀបចំដីទាន់ពេលវេលា និងការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធទឹកបានល្អ។ | មិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផលស្រូវឡើងទឹកឡើយ ហើយផ្តល់តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចសរុបខ្ពស់បំផុត (ឧទាហរណ៍ ផ្កាឈូករ័ត្ន + ស្រូវ ផ្តល់ចំណូលរហូតដល់ ៣,៨៩៥ បាត/រ៉ៃ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការវិនិយោគបន្ថែមលើគ្រាប់ពូជ កម្លាំងពលកម្ម និងធាតុចូលកសិកម្ម ប៉ុន្តែមិនត្រូវការបច្ចេកវិទ្យាទំនើបស្មុគស្មាញនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយស្រាវជ្រាវកសិកម្ម Huntra ខេត្ត Ayutthaya ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់វាលទំនាបកណ្តាល មានដីប្រភេទដីឥដ្ឋស្អិត និងរបបទឹកភ្លៀងជាក់លាក់មួយ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាបមានប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រូវឡើងទឹក (Deepwater Rice Ecosystem) និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុដើមរដូវវស្សាស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលអាចយកគំរូតាមបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រដាំដុះចម្រុះនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការសាកល្បងបញ្ចូលដំណាំរយៈពេលខ្លីទៅក្នុងប្រព័ន្ធដាំដុះស្រូវឡើងទឹក គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រកសិកម្មដ៏ឈ្លាសវៃមួយដែលអាចជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលទ្វេដង និងធានាសន្តិសុខស្បៀងសម្រាប់កសិករខ្មែរនៅតំបន់លិចទឹក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Deepwater rice (ស្រូវឡើងទឹក) | ពូជស្រូវដែលអាចលូតលាស់ដើមវែងទៅតាមកម្ពស់ទឹកជំនន់ ដែលជារឿយៗដាំដុះនៅតំបន់វាលទំនាបលិចទឹកដែលមានជម្រៅទឹកពី ៥០សង់ទីម៉ែត្រដល់ជាង ១ម៉ែត្រកន្លះ។ វាមានសមត្ថភាពអណ្តែតនិងរស់រានមានជីវិតក្នុងរដូវទឹកជន់។ | ដូចជាមនុស្សដែលពាក់អាវពោងចេះអណ្តែតខ្លួនតាមកម្ពស់ទឹក មិនឱ្យលិចបាត់ក្បាលពេលទឹកឡើងខ្ពស់។ |
| Early maturing field crops (ដំណាំវាលអាយុកាលខ្លី) | ប្រភេទដំណាំ (ដូចជាសណ្តែកបាយ និងល្ង) ដែលអាចលូតលាស់ និងប្រមូលផលបានក្នុងរយៈពេលខ្លី (ជាទូទៅពី៦០ទៅ៩០ថ្ងៃ) ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការដាំឆ្លៀតពេលមុនរដូវទឹកជំនន់មកដល់។ | ដូចជាការចម្អិនមីកញ្ចប់ដែលចំណាយពេលត្រឹមតែ២ទៅ៣នាទី ផ្ទុយពីការរម្ងាស់ស៊ុបដែលត្រូវការពេលច្រើនម៉ោង។ |
| Waterlogging (ការលិចជាំទឹក) | ស្ថានភាពដែលដីមានទឹកដក់ច្រើនហួសកម្រិត រារាំងឫសដំណាំមិនឱ្យដកដង្ហើមបានដោយសារខ្វះអុកស៊ីសែន ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិភាគច្រើន (ក្រៅពីស្រូវ) មិនអាចលូតលាស់បានល្អ ឬអាចរលួយឫសងាប់បាន។ | ដូចជាមនុស្សដែលត្រូវគេចាប់ជ្រមុជទឹកក្បាលចូលទៅក្នុងទឹកយូរពេក ធ្វើឱ្យថប់ដង្ហើម។ |
| Pre-flood period (ចន្លោះពេលមុនទឹកជំនន់) | ជារយៈពេលចន្លោះពីការចាប់ផ្តើមធ្លាក់ភ្លៀងនៅដើមរដូវវស្សា រហូតដល់ពេលដែលទឹកទន្លេ ឬបឹងជន់លិចតំបន់វាលទំនាបកសិកម្ម ដែលជាឱកាសមាសសម្រាប់កសិករទាញប្រយោជន៍ដាំដំណាំបន្ថែម។ | ដូចជាពេលវេលាប្រញាប់ប្រញាល់ដែលយើងត្រូវហាលខោអាវឱ្យស្ងួតទាន់ពេល មុនពេលមេឃធ្លាក់ភ្លៀងធំ។ |
| Multiple cropping (ការដាំដុះដំណាំចម្រុះ ឬបន្តបន្ទាប់) | ការអនុវត្តកសិកម្មដោយការដាំដំណាំពីរ ឬច្រើនមុខជាបន្តបន្ទាប់នៅលើផ្ទៃដីតែមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដើម្បីបង្កើនផលិតភាពដីឱ្យអស់លទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការបើកហាងលក់គុយទាវនៅពេលព្រឹក ហើយប្តូរទៅលក់សាច់អាំងនៅពេលល្ងាចនៅទីតាំងដដែល ដើម្បីបានប្រាក់ចំណូលពីរដង។ |
| Monocrotophos (ម៉ូណូក្រូតូហ្វូស) | ជាប្រភេទសារធាតុគីមី ឬថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីបាញ់ការពារដំណាំពីការបំផ្លាញដោយសត្វល្អិតចង្រៃនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូង។ | ដូចជាការជួលអង្គរក្សឱ្យមកយាមកាមការពារកូនក្មេងតូចៗ ពីការវាយប្រហាររបស់សត្វសាហាវ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
