បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតការវាយតម្លៃផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ការដាំដុះស្ពៃបូកគោនៅរដូវវស្សាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលកសិករតែងតែជួបប្រទះបញ្ហាអាកាសធាតុនិងការប្រកួតប្រជែងទីផ្សារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការសម្ភាសន៍កសិករនៅខេត្តចំនួន ៤ ក្នុងតំបន់វាលទំនាប ដោយបែងចែកការដាំដុះជា ៣ ប្រព័ន្ធផ្សេងគ្នា ដើម្បីប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពចំណាយនិងចំណូល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Open Field (OF) ការដាំដុះនៅលើទីវាល |
ចំណាយដើមទុនតិចបំផុតក្នុងការចាប់ផ្តើមដាំដុះ (ចំណាយថេរទាបត្រឹមតែ ៥៥៤.៨២ដុល្លារ/ហិកតា)។ កសិករតាមផ្ទះទូទៅអាចអនុវត្តបានដោយងាយស្រួលដោយមិនចាំបាច់មានរចនាសម្ព័ន្ធស្មុគស្មាញ។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារអាកាសធាតុ (ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង សត្វល្អិត និងជំងឺ) ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលនិងប្រាក់ចំណេញទាបបំផុតនារដូវវស្សា។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធត្រឹមតែ ៣,៧២៧.១៨ ដុល្លារ/ហិកតា ជាមួយនឹងអត្រាប្រាក់ចំណេញ (ROI) ៤០.៨៨%។ |
| Net House (NH) ការដាំដុះក្នុងផ្ទះសំណាញ់ |
អាចការពារដំណាំពីសត្វល្អិត និងកាត់បន្ថយការខូចខាតដោយសារភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។ ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ជាងការដាំលើទីវាលរហូតដល់ជាង ៣ដងកន្លះ។ | ទាមទារចំណាយដើមទុនខ្ពស់បំផុតក្នុងការសាងសង់រចនាសម្ព័ន្ធ និងចំណាយអថេរខ្ពស់ (ចំណាយសរុប ៨,៩៣៧.១៥ដុល្លារ/ហិកតា)។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ ១៣,០៤២.៦៨ ដុល្លារ/ហិកតា ជាមួយនឹងអត្រាប្រាក់ចំណេញ (ROI) ១៤១.៨៨%។ |
| Plastic House (PH) ការដាំដុះក្នុងផ្ទះប្លាស្ទិក |
ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធនិងអត្រាត្រឡប់មកវិញ (ROI) ខ្ពស់បំផុត ដោយសារអាចការពារដំណាំបានយ៉ាងល្អពីអាកាសធាតុរដូវវស្សា ធ្វើឱ្យទិន្នផលនិងគុណភាពបន្លែល្អប្រសើរ។ | ត្រូវការចំណាយដើមទុនច្រើន (៦,៩៣០.៣០ដុល្លារ/ហិកតា) បើធៀបនឹងទីវាល ហើយតម្រូវឱ្យមានការយល់ដឹងពីការគ្រប់គ្រងកម្ដៅនិងខ្យល់ខាងក្នុងផ្ទះប្លាស្ទិក។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធខ្ពស់បំផុត ១៦,៤០៨.២៧ ដុល្លារ/ហិកតា ជាមួយនឹងអត្រាប្រាក់ចំណេញ (ROI) ២៣០.២៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការវាយតម្លៃនេះបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីតម្រូវការហិរញ្ញវត្ថុនិងធនធានផ្ទាល់សម្រាប់ប្រព័ន្ធដាំដុះនីមួយៗ ដោយផ្តោតលើការប្រៀបធៀបចំណាយថេរ និងចំណាយអថេរក្នុងមួយហិកតា។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករចំនួន ១២០ នាក់តាមរយៈវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសតាមកូតា (Quota Sampling) នៅក្នុងខេត្តតំបន់វាលទំនាបចំនួន ៤ ប៉ុណ្ណោះ (កណ្តាល កំពង់ចាម កំពង់ឆ្នាំង និងស្វាយរៀង)។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងបានយ៉ាងល្អពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់វាលទំនាប ប៉ុន្តែវាប្រហែលជាមិនតំណាងពេញលេញសម្រាប់តំបន់ខ្ពង់រាប ឬតំបន់មាត់សមុទ្រនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានអាកាសធាតុ ប្រភេទដី និងតម្លៃធាតុចូលទីផ្សារខុសគ្នាឡើយ។ កត្តានេះតម្រូវឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ប្រសិនបើចង់យកតួលេខចំណេញនេះទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់គម្រោងនៅតំបន់ផ្សេងទៀត។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេង និងអាចយកទៅអនុវត្តផ្ទាល់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតការផ្គត់ផ្គង់បន្លែនៅរដូវវស្សា។
ជារួម ការជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្ទះសំណាញ់ ឬផ្ទះប្លាស្ទិក មិនត្រឹមតែជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលគ្រួសារកសិករកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងជួយធានានិរន្តរភាពនៃការផ្គត់ផ្គង់បន្លែក្នុងស្រុក និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលពីប្រទេសជិតខាងផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Return on investment (ROI) (អត្រាប្រាក់ចំណេញធៀបនឹងការវិនិយោគ) | គឺជារង្វាស់ហិរញ្ញវត្ថុដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃពីប្រសិទ្ធភាពនៃការវិនិយោគណាមួយ ដោយប្រៀបធៀបប្រាក់ចំណេញសុទ្ធដែលទទួលបានទៅនឹងដើមទុនដែលបានចំណាយ។ វាបង្ហាញថាតើការវិនិយោគនោះទទួលបានផលចំណេញត្រឡប់មកវិញប៉ុន្មានភាគរយ។ | ដូចជាការគណនាមើលថា តើលុយ ១ដុល្លារដែលអ្នកបានបោះទុនរកស៊ី អាចបង្កើតលុយចំណេញត្រឡប់មកវិញបានប៉ុន្មានសេន។ |
| Economic efficiency (EF) (ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច) | គឺជាការវាស់វែងពីសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធាន (ដូចជាថវិកា ពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្ម) ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលជាទីគាប់ចិត្តបំផុត ដោយបញ្ចេញការចំណាយតិចបំផុត និងទទួលបានទិន្នផល ឬប្រាក់ចំណូលខ្ពស់បំផុតត្រឡប់មកវិញ។ | ដូចជាការចេះរៀបចំចម្អិនម្ហូបមួយពេលដែលឆ្ងាញ់និងមានជីវជាតិ ដោយប្រើប្រាស់គ្រឿងផ្សំនិងលុយអស់តិចបំផុត។ |
| Fix Cost (ចំណាយថេរ) | គឺជាប្រភេទនៃការចំណាយលើផលិតកម្មដែលមិនមានការប្រែប្រួលទោះបីជាទំហំនៃផលិតផល (ទិន្នផលកសិកម្ម) ផលិតបានកើនឡើង ឬថយចុះក៏ដោយ ដូចជាថ្លៃសាងសង់រចនាសម្ព័ន្ធរោងសំណាញ់ រោងប្លាស្ទិក ឬឧបករណ៍កសិកម្មធំៗជាដើម។ | ដូចជាថ្លៃឈ្នួលជួលតូបលក់អីវ៉ាន់រៀងរាល់ខែ ទោះបីជាខែនោះអ្នកលក់ដាច់ ឬមិនដាច់សោះក៏ដោយ ក៏អ្នកនៅតែត្រូវបង់ថ្លៃតូបចំនួនដដែល។ |
| Variable Cost (ចំណាយអថេរ) | គឺជាការចំណាយដែលប្រែប្រួលឡើងចុះទៅតាមបរិមាណនៃផលិតកម្ម។ ប្រសិនបើកសិករពង្រីកការដាំដុះឱ្យកាន់តែធំ ពួកគេនឹងត្រូវចំណាយថវិកាកាន់តែច្រើនលើធាតុចូលដូចជា ថ្លៃគ្រាប់ពូជ ជី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជាដើម។ | ដូចជាថ្លៃចាក់សាំងម៉ូតូ បើអ្នកជិះទៅឆ្ងាយ អ្នកត្រូវចាក់សាំងច្រើន បើជិះជិតគឺអស់សាំងតិច។ |
| Gross farm margins (ប្រាក់ចំណេញដុលរបស់កសិដ្ឋាន) | គឺជាប្រាក់ចំណូលសរុបដែលទទួលបានពីការលក់កសិផល ដកនឹងការចំណាយអថេរ (ចំណាយផ្ទាល់លើការដាំដុះ) ប៉ុន្តែវាមិនទាន់ត្រូវបានទូទាត់ការចំណាយថេរ (ដូចជាចំណាយលើរចនាសម្ព័ន្ធ ឬការរំលស់) នៅឡើយទេ។ | ដូចជាការលក់នំបញ្ចុកបានលុយ ១០ម៉ឺនរៀល ហើយដកថ្លៃទិញនំនិងសម្លអស់ ៤ម៉ឺនរៀល សល់ ៦ម៉ឺនរៀល ប៉ុន្តែអ្នកមិនទាន់គិតដកថ្លៃឈ្នួលតូបនៅឡើយ។ |
| Purposive sampling method (វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូតាមគោលបំណង) | គឺជាវិធីសាស្ត្រនៃការស្រាវជ្រាវដែលអ្នកស្រាវជ្រាវធ្វើការជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមដោយចេតនា និងផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីធានាថាអ្នកដែលត្រូវបានជ្រើសរើសពិតជាអាចផ្តល់ព័ត៌មានដែលគេចង់បាន (ឧទាហរណ៍៖ ជ្រើសរើសតែកសិករដែលដាំស្ពៃបូកគោប៉ុណ្ណោះ)។ | ដូចជាការជ្រើសរើសសិស្សដែលរៀនពូកែគណិតវិទ្យាតែ ៥នាក់ក្នុងថ្នាក់ ឲ្យទៅប្រឡងប្រជែងថ្នាក់ជាតិ ដោយមិនចាំបាច់ចាប់ឆ្នោតរើសដោយចៃដន្យនោះទេ។ |
| Quota sampling method (វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូតាមកូតា) | គឺជាការកំណត់ចំនួនគំរូអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវជាមុន តាមសមាមាត្រជាក់លាក់ណាមួយនៃក្រុមនីមួយៗ (ឧទាហរណ៍៖ កំណត់យកកសិករ ៤០នាក់សម្រាប់ប្រភេទរោងដាំដុះនីមួយៗ) ដើម្បីធានាបាននូវភាពតំណាងក្នុងការប្រៀបធៀប។ | ដូចជាការរៀបចំក្រុមបាល់ទាត់មួយដែលគ្រូបង្វឹកកំណត់ជាមុនថាត្រូវមានខ្សែប្រយុទ្ធ៣នាក់ ខ្សែបម្រើ៤នាក់ និងខ្សែការពារ៤នាក់ ដើម្បីឲ្យក្រុមមានតុល្យភាពល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
