បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីលក្ខណៈសេដ្ឋកិច្ច សកម្មភាព និងបញ្ហាប្រឈមនៃសហគ្រាសផលិត និងកែច្នៃស្រូវខ្នាតតូច (RP/P) នៅស្រុក Ibaji ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដើម្បីស្វែងយល់ពីកម្រិតប្រាក់ចំណេញ និងកត្តាកំណត់តម្លៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសជ្រើសរើសគំរូពហុដំណាក់កាល ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករចំនួន ១២០ នាក់ ដោយប្រើប្រាស់ស្ថិតិពណ៌នា និងការវិភាគសេដ្ឋកិច្ច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Gross Margin Analysis (GMA) ការវិភាគរឹមដុល |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនាប្រាក់ចំណេញ (Profitability) និងសមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយ (Benefit-cost ratio)។ ផ្តល់រូបភាពច្បាស់លាស់ពីស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុជាក់ស្តែងរបស់កសិករ។ | មិនអាចស្វែងយល់ពីកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់តម្លៃ ឬព្យាករណ៍ពីអនាគតបានទេ ហើយមិនអាចបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរច្រើនបានឡើយ។ | រកឃើញថាប្រតិបត្តិការមានប្រាក់ចំណេញ ដោយមានសមាមាត្រ BCR ស្មើនឹង ១,០២ និងប្រាក់ចំណេញដុល ១៦៦,៨ ដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
| Multiple Regression Analysis (Linear Form) ការវិភាគតំរែតំរង់ពហុគុណទម្រង់លីនេអ៊ែរ |
ផ្តល់ភាពស័ក្តិសមបំផុតក្នុងការទស្សន៍ទាយតម្លៃលក់ ដោយពន្យល់ពីបំរែបំរួលបានច្រើនជាងគេ និងងាយស្រួលក្នុងការបកស្រាយមេគុណ (Coefficients)។ | សន្មតថាទំនាក់ទំនងរវាងអថេរទាំងអស់គឺត្រង់ជានិច្ច ដែលជួនកាលមិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញជាក់ស្តែងនៃទីផ្សារបានឡើយ។ | ម៉ូដែលនេះមានតម្លៃ R-square ០,៥១៣ (ខ្ពស់ជាងគេ) ដែលបង្ហាញថាកត្តាដឹកជញ្ជូន ចម្ងាយ គុណភាព និងចំណាយកែច្នៃ ជះឥទ្ធិពល៥១,៣១% លើតម្លៃស្រូវ។ |
| Multiple Regression Analysis (Semi-log, Double-log, Exponential) ការវិភាគតំរែតំរង់ទម្រង់មិនលីនេអ៊ែរ |
អាចចាប់យកទំនាក់ទំនងកោង ឬមិនលីនេអ៊ែររវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអាស្រ័យ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុមួយចំនួន។ | នៅក្នុងការសិក្សានេះ ទម្រង់ទាំងនេះមានតម្លៃ R-square ទាបជាងទម្រង់លីនេអ៊ែរ ដែលធ្វើឱ្យវាមិនសូវមានភាពសុក្រឹតសម្រាប់ការទស្សន៍ទាយ។ | ត្រូវបានបដិសេធ ដោយសារតម្លៃ R-square ទាបជាង (ឧទាហរណ៍ទម្រង់ Semi-log មានត្រឹមតែ ០,៣៨៨ ប៉ុណ្ណោះ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកម្រិតមធ្យម ដែលផ្តោតសំខាន់លើការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីវាលស្រែ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ Ibaji ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករខ្នាតតូចចំនួន ១២០នាក់ ដែលភាគច្រើនជាស្ត្រី (៧៥%)។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ (Savanna) និងសេដ្ឋកិច្ចសង្គមជាក់លាក់របស់អាហ្វ្រិកភាគខាងលិច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នាក្នុងការផលិតពូជស្រូវ (Oryza sativa L.) ខ្នាតតូចដោយគ្រួសារកសិករក៏ដោយ ប៉ុន្តែហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កម្រិតបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃ និងបរិយាកាសទីផ្សារគឺខុសគ្នា ដែលទាមទារឲ្យមានការសិក្សាប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ក្នុងស្រុកដើម្បីភាពសុក្រឹតខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រនៃការវិភាគសេដ្ឋកិច្ច (GMA និង Regression) នេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិភាគខ្សែច្រវាក់តម្លៃស្រូវអង្ករនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីវិធីសាស្ត្រទាំងនេះអាចជួយអ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយកម្ពុជាក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណបញ្ហាប្រឈម ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណេញដល់កសិករតូចតាច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gross margin analysis (ការវិភាគរឹមដុល) | ជាឧបករណ៍វិភាគហិរញ្ញវត្ថុដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃប្រាក់ចំណេញនៃសហគ្រាសមួយ ដោយដកការចំណាយអថេរសរុប (Total Variable Cost) ចេញពីប្រាក់ចំណូលសរុប (Total Revenue)។ វាជួយកសិករដឹងថាប្រតិបត្តិការស្នូលរបស់ពួកគេចំណេញ ឬខាតប៉ុណ្ណា មុនពេលទូទាត់ការចំណាយថេរ (Fixed Costs)។ | ដូចជាការគណនាប្រាក់ចំណេញសល់ពីការលក់នំប៉័ង បន្ទាប់ពីដកថ្លៃម្សៅ និងស្ករចេញ (ដោយមិនទាន់គិតថ្លៃជួលតូបប្រចាំខែ)។ |
| Multiple regression analysis (ការវិភាគតំរែតំរង់ពហុគុណ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ទស្សន៍ទាយតម្លៃនៃអថេរអាស្រ័យមួយ (ឧទាហរណ៍ តម្លៃស្រូវ) ដោយផ្អែកលើអថេរឯករាជ្យច្រើនផ្សេងទៀតបញ្ចូលគ្នា (ឧទាហរណ៍ ថ្លៃដឹកជញ្ជូន ចម្ងាយផ្លូវ និងគុណភាពស្រូវ) ដើម្បីមើលថាតើកត្តាណាខ្លះជះឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេទៅលើតម្លៃចុងក្រោយ។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សម្នាក់ ដោយពឹងផ្អែកលើការបូកបញ្ចូលគ្នានូវម៉ោងសិក្សារបស់គេ ម៉ោងគេង និងចំនួនសៀវភៅដែលបានអាន។ |
| Benefit-cost ratio (សមាមាត្រអត្ថប្រយោជន៍-ចំណាយ) | គឺជាសូចនាករដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអត្ថប្រយោជន៍សរុប (ចំណូល) និងការចំណាយសរុបនៃសកម្មភាពអាជីវកម្មមួយ។ ប្រសិនបើសមាមាត្រនេះធំជាង ១ ឧទាហរណ៍ ១,០២ មានន័យថាចំណាយ ១ដុល្លារ ទទួលបានចំណូល ១,០២ដុល្លារត្រឡប់មកវិញ ដែលបញ្ជាក់ថាគម្រោងនោះមានប្រាក់ចំណេញ។ | បើយើងចាយទុនអស់ ១០០០០រៀល ហើយទទួលបាន ១២០០០រៀលត្រឡប់មកវិញ នោះមានន័យថាសមាមាត្រនេះល្អ (ធំជាង ១) ព្រោះយើងចំណេញ។ |
| Total variable costs (ការចំណាយអថេរសរុប) | គឺជាការចំណាយទាំងឡាយណាដែលប្រែប្រួល និងឡើងចុះទៅតាមទំហំនៃការផលិត ឬសកម្មភាពអាជីវកម្ម ដូចជាថ្លៃទិញពូជ ថ្លៃជី ថ្លៃថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងថ្លៃពលកម្មដែលប្រើប្រាស់ក្នុងការដាំដុះ និងកែច្នៃជាដើម។ | ដូចជាការចាក់សាំងម៉ូតូ បើយើងជិះកាន់តែឆ្ងាយ (ផលិតកាន់តែច្រើន) យើងត្រូវចំណាយលុយចាក់សាំងកាន់តែច្រើន។ |
| Total fixed cost (ការចំណាយថេរសរុប) | គឺជាប្រភេទនៃការចំណាយអចិន្ត្រៃយ៍ដែលមិនប្រែប្រួលទោះបីជាទំហំនៃការផលិតកើនឡើង ថយចុះ ឬផ្អាកដំណើរការក៏ដោយ។ នៅក្នុងកសិកម្ម វាច្រើនតែសំដៅទៅលើថ្លៃជួលដី ការរំលស់គ្រឿងចក្រ ឬថ្លៃជួលឃ្លាំងស្តុក។ | ដូចជាថ្លៃជួលផ្ទះប្រចាំខែ ទោះបីជាយើងដេកនៅផ្ទះរាល់ថ្ងៃ ឬចេញទៅខេត្តបាត់បាត់ច្រើនថ្ងៃក៏ដោយ ក៏យើងនៅតែត្រូវបង់ថ្លៃជួលផ្ទះដដែល។ |
| Marketable surplus (អតិរេកទីផ្សារ) | គឺជាបរិមាណកសិផលដែលនៅសេសសល់បន្ទាប់ពីកសិករបានដកទុកសម្រាប់បរិភោគក្នុងគ្រួសារ សម្រាប់ធ្វើជាចំណីសត្វ និងសម្រាប់ធ្វើពូជនៅរដូវក្រោយរួចរាល់។ បរិមាណសេសសល់នេះហើយដែលកសិករអាចយកទៅលក់នៅលើទីផ្សារដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណូលពិតប្រាកដ។ | ដូចជាអ្នកនេសាទរកបានត្រី ១០គីឡូ ដកទុកហូបខ្លួនឯង២គីឡូ សល់ ៨គីឡូយកទៅលក់នៅផ្សារ (៨គីឡូនោះគឺជាអតិរេកទីផ្សារ)។ |
| R-square (តម្លៃ R-ការ៉េ) | ជារង្វាស់ស្ថិតិនៅក្នុងគំរូតំរែតំរង់ (Regression Model) ដែលប្រាប់យើងពីភាគរយនៃបំរែបំរួលអថេរអាស្រ័យ ដែលអាចត្រូវបានពន្យល់ដោយអថេរឯករាជ្យនៅក្នុងគំរូនោះ។ តម្លៃកាន់តែខិតជិត ១ (ឬ ១០០%) បង្ហាញថាម៉ូដែលនោះកាន់តែសុក្រឹតក្នុងការទស្សន៍ទាយ។ | គឺដូចជាពិន្ទុដែលប្រាប់យើងថា តើហេតុផលដែលយើងបានលើកឡើង ពិតជាអាចពន្យល់ពីលទ្ធផលនៃការផ្លាស់ប្តូរតម្លៃបានច្បាស់លាស់កម្រិតណា (ឧ. ការសិក្សានេះពន្យល់បាន ៥១,៣%)។ |
| Paddy rice (ស្រូវ) | នៅក្នុងវាក្យស័ព្ទកសិកម្មកែច្នៃ នេះគឺសំដៅលើគ្រាប់ស្រូវដែលទើបតែច្រូតកាត់ និងបោកបោកពីដើមរួច ប៉ុន្តែមិនទាន់បានឆ្លងកាត់ដំណើរការកិន ឬបកសំបកចេញ (Dehulling) ដើម្បីប្រែក្លាយទៅជាអង្ករ (Milled rice) នៅឡើយទេ។ | គឺគ្រាប់ស្រូវពណ៌មាសដែលមានសំបកក្រៅ ដែលយើងតែងតែឃើញហាលនៅលើកន្ទេល ឬតាមទីធ្លាមុនពេលយកទៅកិន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
