បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្រាវជ្រាវពីការយល់ដឹងរបស់កសិករអំពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច (ផ្ទាល់) និងសង្គម (ប្រយោល) ដែលបណ្តាលមកពីកង្វះខាតទឹកក្នុងការផលិតស្រូវនៅខេត្ត An Giang និង Can Tho តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីការស្ទង់មតិលើកសិករចំនួន ៤០១ គ្រួសារ ដោយអនុវត្តវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូជាស្រទាប់ និងវិភាគទិន្នន័យតាមបែបស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Exploratory Factor Analysis (EFA) ការវិភាគកត្តារុករក |
ជួយកាត់បន្ថយវិមាត្រនៃទិន្នន័យ និងដាក់ជាក្រុមអថេរដែលទាក់ទងគ្នាទៅជាកត្តាគោលសំខាន់ៗ (ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម) ធ្វើឱ្យងាយស្រួលក្នុងការវិភាគ។ | ទាមទារទំហំសំណាកធំគ្រប់គ្រាន់ ហើយការបកស្រាយអត្ថន័យនៃកត្តានីមួយៗអាចមានភាពលម្អៀងអាស្រ័យលើអ្នកស្រាវជ្រាវ។ | បានចាត់ថ្នាក់អថេរចំនួន ៩ ជា ២ ក្រុមសំខាន់ៗ (ផលប៉ះពាល់សង្គម Y1 និងសេដ្ឋកិច្ច Y2) ដែលអាចពន្យល់ពីបំរែបំរួលទិន្នន័យបានជាង ៧០%។ |
| Multiple Linear Regression ការវិភាគតំរែតំរង់លីនេអ៊ែរពហុគុណ |
អាចកំណត់យ៉ាងច្បាស់ពីទិសដៅ និងកម្រិតនៃឥទ្ធិពលរវាងអថេរឯករាជ្យ (កម្រិតខ្វះទឹក ចំណូល ការអប់រំ) និងអថេរអាស្រ័យ (ការយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់)។ | សន្មតថាទំនាក់ទំនងរវាងអថេរជាបន្ទាត់ត្រង់ ហើយងាយរងឥទ្ធិពលពីទិន្នន័យខុសប្រក្រតី (Outliers) និងបញ្ហាអថេរឯករាជ្យមានទំនាក់ទំនងគ្នា (Multicollinearity)។ | បានបង្ហាញថា កម្រិតនៃកង្វះខាតទឹកមានទំនាក់ទំនងស្របគ្នាទៅនឹងការកើនឡើងនៃផលប៉ះពាល់សង្គមនិងសេដ្ឋកិច្ច ចំណែកឯកសិករមានចំណូលខ្ពស់រងផលប៉ះពាល់សង្គមតិចជាង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅទីវាល និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត An Giang និង Can Tho នៃប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើកសិករដាំស្រូវដែលមានអាយុជាមធ្យម ៤៥ ឆ្នាំ និងភាគច្រើនជាបុរស (៨៩.៣%)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងបញ្ហាប្រឈមនឹងអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាទៅនឹងតំបន់វាលទំនាបកម្ពុជា ទោះបីជាកម្រិតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងការគាំទ្រពីរដ្ឋមានភាពខុសគ្នាក៏ដោយ។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការវាយតម្លៃភាពងាយរងគ្រោះរបស់កសិករពីបញ្ហាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។
ការយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់សង្គម-សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងស៊ីជម្រៅនេះ នឹងជួយអ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាអាចបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រឆ្លើយតបដែលផ្តោតលើការកាត់បន្ថយហានិភ័យសម្រាប់ក្រុមជនងាយរងគ្រោះបានចំគោលដៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Water Scarcity | ស្ថានភាពដែលតម្រូវការទឹកសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ឬផលិតកម្មកសិកម្មមានទំហំធំជាងបរិមាណធនធានទឹកដែលអាចរកបាននៅក្នុងតំបន់ណាមួយ។ | ដូចជាការមានលុយក្នុងកាបូបតិចជាងការចំណាយប្រចាំខែ ដែលតម្រូវឱ្យយើងត្រូវបង្ខំចិត្តកាត់បន្ថយការទិញទំនិញផ្សេងៗ។ |
| Stratified Sampling | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសសំណាកក្នុងស្ថិតិ ដោយបែងចែកចំនួនប្រជាជនគោលដៅជាក្រុមតូចៗ (ស្រទាប់) ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ចំណូល ទំហំដី) រួចទើបជ្រើសរើសយកគំរូពីក្រុមនីមួយៗនោះតាមសមាមាត្រ។ | ដូចជាការកាត់នំខេកដែលមានច្រើនជាន់ ហើយយើងដួសយកមួយស្លាបព្រាពីជាន់នីមួយៗ ដើម្បីភ្លក់រសជាតិសរុបនៃនំទាំងមូល។ |
| Exploratory Factor Analysis (EFA) | បច្ចេកទេសស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់បង្រួមទិន្នន័យពីសំណួររាប់សិប ឱ្យទៅជាកត្តាគោលសំខាន់ៗមួយចំនួនតូច (ឧទាហរណ៍៖ ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម) ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការវិភាគទំនាក់ទំនង។ | ដូចជាការរៀបចំសៀវភៅរាប់រយក្បាលដែលរាយប៉ាយ ដាក់ចូលទៅក្នុងទូដោយបែងចែកជាប្រភេទទូទៅ (ប្រវត្តិសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រ ប្រលោមលោក) ដើម្បីងាយស្រួលរកនិងយល់ពីប្រភេទសៀវភៅ។ |
| Cronbach's Alpha | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃភាពជឿជាក់ (Reliability) និងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃកម្រងសំណួរស្ទង់មតិ ថាតើសំណួរទាំងនោះពិតជាកំពុងវាស់វែងកត្តាតែមួយពិតប្រាកដឬអត់ (តម្លៃល្អគួរតែធំជាង ០.៦)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ខ្លួនឯងលើជញ្ជីង៣ដង ហើយជញ្ជីងបង្ហាញតួលេខដូចគ្នាទាំង៣ដង ដែលបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះពិតជាត្រឹមត្រូវនិងអាចជឿទុកចិត្តបាន។ |
| Linear Regression | ជាម៉ូដែលគណិតវិទ្យាប្រើសម្រាប់សិក្សាពីឥទ្ធិពល ឬទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យមួយ ឬច្រើន (ដូចជា កម្រិតខ្វះទឹក កម្រិតអប់រំ) ទៅលើអថេរអាស្រ័យមួយ (ដូចជា ការយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់)។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយដើម្បីទស្សន៍ទាយថា តើការខំប្រឹងរៀនកាន់តែច្រើនម៉ោង នឹងធ្វើឱ្យពិន្ទុប្រឡងកើនឡើងក្នុងកម្រិតណា។ |
| Multicollinearity | បញ្ហានៅក្នុងម៉ូដែលស្ថិតិ ដែលកើតឡើងនៅពេលអថេរឯករាជ្យពីរ ឬច្រើន មានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យម៉ូដែលពិបាកវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលដាច់ដោយឡែករបស់អថេរនីមួយៗទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការឱ្យមនុស្សពីរនាក់ដែលចងជើងជាប់គ្នារត់ប្រណាំង ដែលធ្វើឱ្យយើងមិនអាចដឹងច្បាស់ថាអ្នកណាម្នាក់រត់លឿនជាងអ្នកណាមួយពិតប្រាកដ។ |
| Food Security | ស្ថានភាពដែលមនុស្សគ្រប់រូបមានលទ្ធភាពទទួលបានអាហារគ្រប់គ្រាន់ មានសុវត្ថិភាព និងមានជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរាងកាយឱ្យមានសុខភាពល្អ និងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាការដែលមានអង្ករពេញពាង និងម្ហូបគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងផ្ទះបាយជានិច្ច សម្រាប់សមាជិកគ្រួសារគ្រប់ពេលដែលពួកគេឃ្លាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
