បញ្ហា (The Problem)៖ ការប្រើប្រាស់ជីគីមីក្នុងរយៈពេលយូរសម្រាប់ការដាំដុះផ្កាម្លិះ (Jasminum sambac) បណ្តាលឱ្យមានការចំណាយខ្ពស់ និងប៉ះពាល់ដល់គុណភាពដី ដូច្នេះការស្វែងរកជីទឹកសរីរាង្គមកជំនួសគឺជាតម្រូវការចាំបាច់ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែបចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design - RCBD) ដោយមាន ៦ វិធីសាស្ត្រនៃរូបមន្តជីទឹកសរីរាង្គផ្សេងៗគ្នាដើម្បីវាយតម្លៃការលូតលាស់របស់ដើមម្លិះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Water) សំណាកត្រួតពិនិត្យ (ប្រើប្រាស់តែទឹក) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើការផលិតជី និងងាយស្រួលបំផុតក្នុងការអនុវត្ត។ | ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិមានកម្រិតទាបបំផុត មិនមានសារធាតុចិញ្ចឹមបន្ថែម។ | កម្ពស់ដើមទាបបំផុត (២៧.៣៣ សង់ទីម៉ែត្រ) និងមានចំនួនផ្កាតិចបំផុត (១០១.៣៣ ផ្កា/ដើម)។ |
| Mixed plant shoots formula bio-extract ជីទឹកសរីរាង្គផ្សំពីត្រួយរុក្ខជាតិចម្រុះ (ត្រកួន កន្ធុំថេត បន្លែបន្តក់) |
ជួយបង្កើនចំនួនមែក និងចំនួនផ្កាបានល្អបំផុត ព្រមទាំងប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិដែលងាយស្រួលរក។ | ត្រូវការពេលវេលាក្នុងការប្រមូលត្រួយរុក្ខជាតិច្រើនមុខខុសៗគ្នា។ | ផ្តល់ចំនួនមែកច្រើនជាងគេ (៤៧ មែក) និងចំនួនផ្កាច្រើនបំផុត (២៧១.៣៣ ផ្កា/ដើម)។ |
| Apple-snail formula bio-extract ជីទឹកសរីរាង្គផ្សំពីខ្យងមាស |
ជួយជំរុញការលូតលាស់កម្ពស់ដើមបានល្អបំផុត និងជួយកាត់បន្ថយសត្វចង្រៃ (ខ្យងមាស) ក្នុងស្រែ។ | អាចមានក្លិនឆ្អាបខ្លាំងកំឡុងពេលបន្ទុំ និងត្រូវការប្រមូលខ្យងមាសផ្ទាល់។ | ដើមម្លិះមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេបំផុតរហូតដល់ ៥៥.៣៣ សង់ទីម៉ែត្រ។ |
| Neem formula bio-extract ជីទឹកសរីរាង្គផ្សំពីស្លឹកស្តៅ |
ជួយឱ្យទំហំគុម្ពោតស្លឹក (Canopy) លូតលាស់បានល្អជាងគេ និងមានប្រសិទ្ធភាពទប់ស្កាត់សត្វល្អិតចង្រៃ។ | ចំនួនទិន្នផលផ្កាមិនសូវខ្ពស់ខ្លាំងបើធៀបនឹងរូបមន្តត្រួយរុក្ខជាតិ។ | មានការកើនឡើងនៃទំហំគុម្ពោតស្លឹកធំជាងគេ (៨៦.៦៧ សង់ទីម៉ែត្រ)។ |
| Common duckweed formula bio-extract ជីទឹកសរីរាង្គផ្សំពីចក |
ចកជារុក្ខជាតិទឹកដែលសម្បូរ និងងាយស្រួលប្រមូល ជួយបង្កើនប្រវែងក្រពុំផ្កា។ | ការលូតលាស់នៃទំហំគុម្ពោតស្លឹកមានកម្រិតទាបបំផុត។ | ផ្តល់ប្រវែងក្រពុំផ្កាវែងជាងគេ (២.៦៤ សង់ទីម៉ែត្រ)។ |
| Pumpkin formula bio-extract ជីទឹកសរីរាង្គផ្សំពីល្ពៅ |
ប្រើប្រាស់កសិផលដែលសល់ពីការបរិភោគ ផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមល្អមធ្យមគ្រប់ផ្នែក។ | ទិន្នផលផ្កា និងការលូតលាស់ស្ថិតនៅកម្រិតមធ្យម មិនមានភាពលេចធ្លោខ្លាំង។ | មានចំនួនផ្កាជាមធ្យម ២១០.៣៣ ផ្កា/ដើម និងកម្ពស់ដើម ៤៥.១៧ សង់ទីម៉ែត្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផលិតជីទឹកសរីរាង្គតាមរូបមន្តទាំងនេះ ទាមទារវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុកដែលងាយស្រួលរក ចំណាយតិច និងមិនត្រូវការបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញឡើយ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ខេត្តសកលនគរ (Sakon Nakhon) ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ កសិកម្ម និងគុណភាពដីស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តោតលើពូជផ្កាម្លិះពិតប្រាកដ (Jasminum sambac) ដែលប្រជាជនខ្មែរពេញនិយមដាំដុះ ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះមានភាពជឿជាក់ខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជាបានយ៉ាងងាយស្រួល។
វិធីសាស្ត្រផលិតជីទឹកសរីរាង្គនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំង និងជាក់ស្តែងបំផុតសម្រាប់កសិករកម្ពុជា ក្នុងការកាត់បន្ថយការចំណាយលើជីគីមី និងបង្កើនគុណភាពទិន្នផលដាំដុះ។
ជារួម ការច្នៃវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុកងាយៗមកធ្វើជាជីទឹកសរីរាង្គ គឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងកាត់បន្ថយចំណាយបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់កសិករខ្នាតតូចនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bio-extract (ជីទឹកសរីរាង្គ) | ជាទឹករាវដែលបានមកពីការបន្ទុំកាកសំណល់រុក្ខជាតិ ឬសត្វ ជាមួយស្ករ និងមេអតិសុខុមប្រាណ ដើម្បីទាញយកសារធាតុចិញ្ចឹម និងអរម៉ូនលូតលាស់សម្រាប់យកមកស្រោចស្រពដំណាំ។ | ដូចជាការស្ងោរ ឬត្រាំថ្នាំបុរាណដើម្បីទាញយកជាតិថ្នាំមកផឹកប៉ូវកម្លាំងអញ្ចឹងដែរ តែនេះគឺធ្វើសម្រាប់ប៉ូវរុក្ខជាតិ។ |
| Randomized Complete Block Design / RCBD (ការរចនាពិសោធន៍បែបចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្មដោយបែងចែកដីជាឡូឡ៍ (Block) ហើយបែងចែកការសាកល្បងទៅក្នុងឡូឡ៍នីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដែលបណ្តាលមកពីកម្រិតជីជាតិដីមិនស្មើគ្នា។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែនិងខ្សោយឱ្យទៅអង្គុយតុផ្សេងៗគ្នាក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីធានាថាការប្រឡងតេស្តពិតជាវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពមេរៀនថ្មី មិនមែនពឹងផ្អែកលើកន្លែងអង្គុយល្អ ឬអាក្រក់នោះទេ។ |
| Duncan's New Multiple Range Test / DMRT (ការធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបមធ្យមភាគ DMRT) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមភាគនៃក្រុមពិសោធន៍ច្រើនជាងពីរ ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមណាខ្លះដែលមានលទ្ធផលខុសគ្នាពិតប្រាកដ ឬគ្រាន់តែខុសគ្នាដោយចៃដន្យ។ | ដូចជាការប្រើជញ្ជីងដើម្បីថ្លឹងអ្នកកីឡា ៣នាក់ ហើយកំណត់ឱ្យច្បាស់ថាអ្នកណាធ្ងន់ជាងគេពិតប្រាកដ ឬមួយក៏ពួកគេមានទម្ងន់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមិនអាចសន្និដ្ឋានថាមួយណាធ្ងន់ជាងដាច់នោះទេ។ |
| Plant canopy (ទំហំគុម្ពោតស្លឹក) | សំដៅលើទំហំ ឬបរិវេណគ្របដណ្តប់នៃស្លឹក និងមែករបស់រុក្ខជាតិនៅផ្នែកខាងលើ ដែលជួយចាប់យកពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់ធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាទំហំនៃឆ័ត្រដែលលាតសន្ធឹងនៅពេលយើងបើកវាដើម្បីបាំងថ្ងៃអញ្ចឹងដែរ ឆ័ត្រកាន់តែធំ បាំងពន្លឺបានកាន់តែច្រើន។ |
| Effective Microorganisms / EM (មេអតិសុខុមប្រាណមានប្រសិទ្ធភាព) | ជាបណ្តុំនៃបាក់តេរី និងមេរោគមានប្រយោជន៍ដែលជួយពន្លឿនដំណើរការរលួយ និងបំប្លែងសារធាតុសរីរាង្គស្មុគស្មាញ ឱ្យទៅជាសារធាតុចិញ្ចឹមងាយៗដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកបានលឿន។ | ដូចជាមេដំបែដែលគេដាក់ចូលក្នុងម្សៅនំប៉័ង ដើម្បីធ្វើឱ្យម្សៅឡើងប៉ោង និងប្រែក្លាយទៅជានំដែលអាចដុតហូបបាន។ |
| Auxin (អរម៉ូនអុកស៊ីន) | ជាប្រភេទអរម៉ូនលូតលាស់ធម្មជាតិរបស់រុក្ខជាតិ ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញការលូតលាស់កោសិកា បន្តប្រវែងដើម និងជួយឱ្យរុក្ខជាតិចេញឫស ឬចេញផ្កាបានល្អ។ | ដូចជាវីតាមីនលូតលាស់កម្ពស់ដែលក្មេងៗផឹក ដើម្បីជួយឱ្យរាងកាយឆាប់ធំធាត់ និងខ្ពស់បានលឿន។ |
| Fermentation (ការបន្ទុំ) | ជាដំណើរការគីមីជីវៈដែលអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាមេផ្សិត ឬបាក់តេរី) បំបែកជាតិស្ករ ឬកាកសំណល់សរីរាង្គនៅក្នុងបរិយាកាសដែលគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីរំដោះសារធាតុចិញ្ចឹមចេញមក។ | ដូចជាការធ្វើប្រហុក ឬផ្អក ដែលយើងត្រាំត្រីជាមួយអំបិលទុកយូរ ដើម្បីឱ្យវាប្រែរសជាតិ និងអាចរក្សាទុកបានយូរដោយសារការបំប្លែងរបស់បាក់តេរីល្អៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
