បញ្ហា (The Problem)៖ គម្រោងស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបំពុលបរិស្ថានដែលបង្កឡើងដោយកាកសំណល់ក្រោយការប្រមូលផលផ្សិត និងតម្រូវការស្វែងរកប្រភពជីសរីរាង្គមានគុណភាពសម្រាប់ការដាំដុះផ្កា Petunia (Dạ yến thảo)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ដើម្បីប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃការកែច្នៃកាកសំណល់ផ្សិតជាមួយប្រូបាយអូទិកផ្សេងៗគ្នា និងការអនុវត្តជីទាំងនោះលើការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Composting with EM Probiotic (CT2) ការធ្វើជីកំប៉ុសជាមួយប្រូបាយអូទិក EM (CT2) |
គុណភាពជីល្អប្រសើរ (N: ០.៩០%, P: ០.៧៦%, K: ០.៧៣%) និងមានតម្លៃដើមផលិតទាបជាងការប្រើ Trichoderma។ ជួយឱ្យផ្កាមានមែកច្រើន ចេញផ្កាច្រើន ផ្កាធំ និងកាត់បន្ថយជំងឺរុក្ខជាតិ។ | ត្រូវការចំណាយទិញប្រូបាយអូទិក EM និងទាមទារការថែទាំត្រួតពិនិត្យសីតុណ្ហភាព និងសំណើមឱ្យបានត្រឹមត្រូវក្នុងអំឡុងពេល ៤៥ ថ្ងៃនៃការកាច់មេ។ | ទទួលបានប្រាក់ចំណេញសុទ្ធខ្ពស់ជាងគេចំនួន ១.៤៨៥.០០០ ដុង (លើសវិធីសាស្ត្រធម្មតាចំនួន ៣៥៥.០០០ ដុង)។ |
| Composting with Trichoderma Probiotic (CT1) ការធ្វើជីកំប៉ុសជាមួយប្រូបាយអូទិក Trichoderma (CT1) |
ជួយឱ្យដំណើរការកាច់មេជីមានកម្តៅខ្ពស់ល្អ ដែលអាចសម្លាប់មេរោគ និងគ្រាប់ស្មៅបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ គុណភាពជីមានកម្រិតល្អប្រហាក់ប្រហែលនឹងការប្រើ EM ដែរ។ | តម្លៃដើមក្នុងការផលិតជីខ្ពស់ជាងការប្រើប្រាស់ EM បន្តិច (ចំណាយ ៣៨០.០០០ ដុង ធៀបនឹង ៣៦០.០០០ ដុង)។ | កម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹម N: ០.៨៨%, P: ០.៨៣%, K: ០.៧៣% ប៉ុន្តែចំណាយដើមខ្ពស់ជាងបន្តិចបើធៀបនឹង EM។ |
| Traditional Composting (Control - CT3) ការធ្វើជីកំប៉ុសតាមបែបប្រពៃណី (មិនប្រើប្រូបាយអូទិក - CT3) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយប្រាក់បន្ថែមទៅលើការទិញប្រូបាយអូទិក និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំសម្រាប់កសិករទូទៅ។ | ដំណើរការបំបែកសារធាតុសរីរាង្គយឺត កម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹមទាប (N: ០.៦៦%) និងធ្វើឱ្យអត្រាជំងឺលើរុក្ខជាតិ (ដូចជាជំងឺផ្សិត និងរលួយគល់) មានកម្រិតខ្ពស់ជាងគេ។ | ការលូតលាស់របស់ផ្កាយឺត និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញសុទ្ធទាបបំផុតត្រឹមតែ ១.១៣០.០០០ ដុង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីការចំណាយលើវត្ថុធាតុដើមក្នុងការផលិតជី និងការដាំដុះផ្កា ដោយផ្តោតលើប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងខេត្ត Ninh Binh ប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់កាកសំណល់ផ្សិត និងលាមកជ្រូកក្នុងស្រុក។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទកាកសំណល់មូលដ្ឋានអាចមានភាពខុសគ្នាខ្លះៗពីប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដោយសារវៀតណាម និងកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា លទ្ធផលនៃបច្ចេកទេសធ្វើជីនេះនៅតែអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្មនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថាន និងបង្កើតជីសរីរាង្គដែលមានតម្លៃទាប។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រូបាយអូទិក EM ដើម្បីកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្មគឺជាដំណោះស្រាយដ៏មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់លើកកម្ពស់កសិកម្មសរីរាង្គ និងសេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy) នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Effective Microorganisms (EM) | ជាបណ្តុំនៃអតិសុខុមប្រាណ (បាក់តេរី និងផ្សិត) ដែលមានប្រយោជន៍ ជួយពន្លឿនការបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ បំបាត់ក្លិនស្អុយ និងបង្កើនគុណភាពជីដោយបង្កើតអង់ស៊ីមមានប្រយោជន៍។ | ដូចជាការបញ្ជូនកងទ័ពមេរោគល្អៗទៅជួយរំលាយសំរាមកសិកម្មឱ្យក្លាយជាជីបានលឿន និងគ្មានក្លិនស្អុយ។ |
| Trichoderma | ជាប្រភេទផ្សិតម្យ៉ាងដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការបំបែកសារធាតុសែលុយឡូស (Cellulose) ឱ្យទៅជាសារធាតុចិញ្ចឹមងាយស្រូបយក និងអាចសម្លាប់ ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ផ្សិតផ្សេងទៀតដែលបង្កជំងឺដល់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាអង្គរក្សការពាររុក្ខជាតិ ដែលស៊ីមេរោគអាក្រក់ និងជួយរំលាយកាកសំណល់រឹងៗឱ្យក្លាយជាអាហាររបស់រុក្ខជាតិ។ |
| Cellulose | ជាសមាសធាតុសរីរាង្គរឹងមាំដែលបង្កើតជាជញ្ជាំងកោសិការបស់រុក្ខជាតិ (ដូចជាចំបើង អង្កាម និងរណារឈើដែលប្រើសម្រាប់ដាំផ្សិត) ដែលទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការបំបែកពុកផុយ។ | ដូចជាសរសៃរឹងៗរបស់រុក្ខជាតិដែលពិបាករលាយ ត្រូវការឱ្យអតិសុខុមប្រាណមកជួយទំពារទើបឆាប់ម៉ត់។ |
| Composting | ជាដំណើរការបំបែក និងពុកផុយតាមបែបធម្មជាតិ ឬដោយមានការជួយពីអតិសុខុមប្រាណ ដើម្បីប្រែក្លាយកាកសំណល់សរីរាង្គ (ដូចជាកាកសំណល់ផ្សិត និងលាមកសត្វ) ទៅជាជីដែលសម្បូរសារធាតុចិញ្ចឹម។ | ដូចជាការផ្អាប់ទុកកាកសំណល់អាហារ ឬរុក្ខជាតិឱ្យរលួយក្លាយជាដីខ្មៅដ៏មានជីជាតិសម្រាប់យកទៅដាំដំណាំ។ |
| C/N Ratio | ជាសមាមាត្ររវាងកាបូន (Carbon) និងអាសូត (Nitrogen) នៅក្នុងគំនរជីកំប៉ុស ដែលជាកត្តាសំខាន់បំផុតសម្រាប់កំណត់ល្បឿន និងគុណភាពនៃការកាច់មេជីរបស់អតិសុខុមប្រាណ។ | ដូចជារូបមន្តផ្សំចំណីអាហារសម្រាប់មេរោគល្អ ដោយកាបូនប្រៀបដូចជាបាយ និងអាសូតជាសាច់ ដើម្បីឱ្យពួកវាមានកម្លាំងធ្វើការរំលាយជី។ |
| Petunia hybrid | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិផ្កាលម្អម្យ៉ាង (ហៅថា Dạ yến thảo ជាភាសាវៀតណាម) ដែលពេញនិយមដាំក្នុងផើង មានមែកច្រើន ផ្កាចម្រុះពណ៌ និងទាមទារដីដែលមានជីជាតិនិងការលូតលាស់លឿន។ | ដូចជារុក្ខជាតិតូចមួយដែលចូលចិត្តបញ្ចេញសម្រស់ផ្កាចម្រុះពណ៌ ប៉ុន្តែទាមទារការថែទាំនិងចំណី (ជី) គ្រប់គ្រាន់ទើបវាស្រស់ស្អាតបានយូរ។ |
| NPK (Nitrogen, Phosphorus, Potassium) | ជាធាតុម៉ាក្រូសកម្មចម្បងទាំងបីដែលរុក្ខជាតិត្រូវការជាចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់ ដែលការស្រាវជ្រាវនេះតាមដានបរិមាណរបស់វាក្នុងជីសរីរាង្គក្រោយពេលកាច់មេរួច (N, P2O5, K2O)។ | ដូចជាវីតាមីនអាហារបំប៉នសំខាន់ៗទាំង៣មុខ ដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់ធំធាត់ (ស្លឹក) រឹងមាំ (ឫស) និងស្រស់ស្អាត (ផ្កា)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
