បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃការបន្ថែមអតិសុខុមប្រាណដែលមានប្រសិទ្ធភាព (EM) និងកម្រិតកាល់ស្យូមផ្សេងៗគ្នាទៅក្នុងចំណីមាន់យកពង ទៅលើគុណភាពពង និងការលូតលាស់របស់មាន់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍នេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើទម្រង់កត្តា 2x3 (2x3 Factorial in Completely Randomized Design) ទៅលើមាន់យកពងចំនួន ២៨៨ ក្បាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 1% Effective Microorganism (EM) Supplementation ការបន្ថែមអតិសុខុមប្រាណដែលមានប្រសិទ្ធភាព (EM) ១% ទៅក្នុងចំណី |
ជាទ្រឹស្តី វាត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងជួយដល់ការរំលាយអាហារដូចជាការប្រើប្រាស់ប្រូប៊ីយ៉ូទិក (Probiotic) ដែលមានផ្ទុក Lactobacillus ។ | ការពិសោធន៍បង្ហាញថាមិនមានការកែលម្អគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើការស៊ីចំណី ទម្ងន់ខ្លួន អត្រាងាប់ ឬម៉ាសពងនោះទេ ហើយអាចធ្វើឱ្យអត្រាផលិតពងធ្លាក់ចុះបើប្រៀបធៀបជាមួយក្រុមមិនបន្ថែម EM ក្នុងកម្រិតកាល់ស្យូមដូចគ្នា។ | មិនមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានជាដុំកំភួនទៅលើគុណភាពពង ឬអត្រាផលិតពងនោះទេ (P>0.05 សម្រាប់សូចនាករភាគច្រើន)។ |
| No EM Supplementation with Optimal Calcium (3.5%) ការមិនបន្ថែម EM រួមផ្សំជាមួយកម្រិតកាល់ស្យូម ៣,៥% (ក្រុមបញ្ជា/ប្រសើរជាងគេ) |
សន្សំសំចៃថ្លៃដើមដោយមិនចាំបាច់ទិញសារធាតុបន្ថែម (EM) និងផ្តល់នូវអត្រាផលិតពងខ្ពស់បំផុត។ វាជួយរក្សាគុណភាពសំបកពងបានយ៉ាងល្អទោះបីក្នុងរដូវក្តៅក៏ដោយ។ | ទាមទារឱ្យមានការថ្លឹងថ្លែងកម្រិតកាល់ស្យូមឱ្យបានត្រឹមត្រូវច្បាស់លាស់ (៣,៥%) ជៀសវាងការខ្វះដែលនាំឱ្យសំបកពងស្តើង។ | ផ្តល់អត្រាផលិតពងខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៨៧,២% និងមានកម្រិតទំនាញជាក់លាក់នៃពង (Specific gravity) ល្អប្រសើរ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីតម្លៃសរុបនៃការស្រាវជ្រាវនោះទេ ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់ធនធានកសិកម្ម និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់គុណភាពពងមាន់តាមស្តង់ដារមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ក្នុងកំឡុងរដូវក្តៅ (សីតុណ្ហភាពប្រមាណ ២៧ អង្សាសេ) ដោយប្រើប្រាស់មាន់ពូជ Isa Brown ដែលមានអាយុចាស់ (៧០ សប្តាហ៍)។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារយើងមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែលទ្ធផលអាចនឹងមានភាពខុសគ្នាប្រសិនបើអនុវត្តលើមាន់វ័យក្មេង ឬក្នុងរដូវវស្សា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់យកពង និងរោងចក្រផលិតចំណីសត្វនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការផ្តោតលើតុល្យភាពកាល់ស្យូមក្នុងចំណីមានប្រសិទ្ធភាពនិងផ្តល់ផលចំណេញច្រើនជាងការចំណាយលើការបន្ថែម EM សម្រាប់បង្កើនទិន្នផលមាន់យកពង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Effective Microorganism (អតិសុខុមប្រាណដែលមានប្រសិទ្ធភាព) | ជាល្បាយនៃបាក់តេរី និងមេរោគផ្សិតល្អៗ (ដូចជាមេដំបែ និង ឡាក់តូបាស៊ីល) ដែលគេយកមកលាយក្នុងចំណីឬទឹកសត្វ ដើម្បីជួយបំបែកចំណី ស្រូបយកជីវជាតិ និងកាត់បន្ថយបាក់តេរីអាក្រក់ក្នុងពោះវៀនសត្វ។ | ដូចជាការញ៉ាំយ៉ាអួ (Yogurt) ដែលមានបាក់តេរីល្អៗជួយសម្រួលក្រពះពោះវៀនរបស់យើងឱ្យរំលាយអាហារបានស្រួលអ៊ីចឹងដែរ។ |
| Specific gravity (ទំនាញជាក់លាក់) | ជារង្វាស់មួយប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃកម្រាស់ និងភាពរឹងមាំនៃសំបកពងមាន់ដោយមិនចាំបាច់បំបែកសំបក ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបដង់ស៊ីតេរបស់ពងមាន់ទៅនឹងដង់ស៊ីតេទឹក។ តម្លៃទំនាញជាក់លាក់កាន់តែខ្ពស់ បង្ហាញថាពងមានសំបកកាន់តែក្រាស់និងរឹងមាំ។ | ដូចជាការទម្លាក់វត្ថុចូលក្នុងទឹក បើវត្ថុនោះហាប់ណែនហើយធ្ងន់ (សំបកក្រាស់) វានឹងលិចលឿនជាងវត្ថុដែលស្រាល។ |
| Haugh unit (ឯកតា Haugh) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់វាស់គុណភាពប្រូតេអ៊ីនរបស់ពងមាន់ (ផ្នែកសនៃពង) ដោយគណនាផ្អែកលើកម្ពស់របស់ស៊ុតស និងទម្ងន់សរុបរបស់ពង។ តម្លៃកាន់តែខ្ពស់ បង្ហាញថាពងមាន់កាន់តែស្រស់ និងមានគុណភាពល្អ។ | ដូចជាការវាស់ភាពហាប់ណែននៃចាហួយ បើចាហួយនៅស្រស់ទើបធ្វើរួចវាឡើងប៉ោងរាងស្អាត ប៉ុន្តែបើទុកយូរវានឹងរាវរាបស្មើទៅនឹងចាន។ |
| Factorial in Completely Randomized Design (ការរចនាបែបកត្តាក្នុងប្លង់ចៃដន្យទាំងស្រុង) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍មួយដែលគេសិក្សាពីកត្តាពីរ ឬច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ក្នុងករណីនេះគឺកម្រិត EM និង កម្រិតកាល់ស្យូម) ដោយបែងចែកសត្វចូលទៅក្នុងក្រុមនីមួយៗដោយចៃដន្យបំផុត ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលំអៀងនិងស្វែងយល់ពីអន្តរកម្មរវាងកត្តាទាំងនោះ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតចែកសិស្សជាក្រុមៗដើម្បីសាកល្បងវិធីសាស្ត្ររៀនពីរផ្សេងគ្នាក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរកមើលថាតើវិធីណាមានប្រសិទ្ធភាពជាងគេដោយយុត្តិធម៌។ |
| ad libitum (ការផ្តល់ចំណីតាមតម្រូវការ ឬស៊ីដោយសេរី) | ជាបច្ចេកទេសនៃការផ្តល់ចំណី ឬទឹកដល់សត្វដោយមិនមានការកំណត់បរិមាណ ពោលគឺសត្វអាចស៊ី ឬផឹកបានគ្រប់ពេលវេលា និងតាមទំហំដែលវាចង់បាន ដើម្បីធានាថាវាមិនខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលអ្នកអាចញ៉ាំបានតាមចិត្ត និងគ្រប់ពេលវេលាដោយមិនមានអ្នកតម្រូវបរិមាណ។ |
| Hen day production (អត្រាផលិតពងប្រចាំថ្ងៃ) | ជាសូចនាករភាគរយដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃការផលិតពងរបស់ហ្វូងមាន់ក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលគណនាដោយយកចំនួនពងសរុបដែលទទួលបាន ចែកនឹងចំនួនមាន់ញីសរុបដែលនៅមានជីវិតក្នុងថ្ងៃនោះ។ | ដូចជាការគិតភាគរយនៃសិស្សដែលមកសាលារៀនរាល់ថ្ងៃ បើមាន់ ១០០ក្បាល ពងបាន ៨០ នោះអត្រាផលិតពងគឺ ៨០%។ |
| Albumen (ស៊ុតស) | ជាផ្នែកពណ៌សថ្លានៃពងមាន់ ដែលមានផ្ទុកទៅដោយប្រូតេអ៊ីន និងទឹកជាចម្បង មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការការពារស៊ុតក្រហម និងផ្តល់ជីវជាតិទ្រទ្រង់កោសិកា។ | ដូចជាពូកទឹកដែលជួយការពារការប៉ះទង្គិច និងជាប្រភពទឹកស្អាតសម្រាប់ចិញ្ចឹមកូនមាន់ដែលកំពុងលូតលាស់ក្នុងសំបកពង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
