បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាការធ្លាក់ចុះទិន្នផលស៊ុត និងគុណភាពសាច់របស់មាន់ពងក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការចិញ្ចឹម ដោយស្វែងរកកម្រិតថាមពល អាស៊ីតអាមីណូ និងសារធាតុប្រូបាយអូទិកដែលសមស្របបំផុតដើម្បីកែលម្អផលិតកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍ប្រភេទ 2x2x3 factorial លើមាន់ពងប្រភេទ Isa brown ចំនួន ៥៤០ ក្បាល ដែលមានអាយុ ៦០ សប្តាហ៍ ដោយបែងចែកជា ១២ ក្រុម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Metabolizable Energy (2,900 kcal/kg vs 2,800 kcal/kg) ការប្រើប្រាស់ថាមពលមេតាបូលីស (២៩០០ ធៀបនឹង ២៨០០ kcal/kg) |
ជួយបង្កើនអត្រាផលិតស៊ុត ម៉ាសស៊ុត ធ្វើឱ្យមាន់ស៊ីចំណីសន្សំសំចៃជាងមុន (FCR ល្អជាង) និងបង្កើនគុណភាពសាច់ពេលមាន់ត្រូវបញ្ចេញលក់។ | អាចធ្វើឱ្យបរិមាណស៊ីចំណីសរុបប្រចាំថ្ងៃធ្លាក់ចុះបន្តិច និងមានការកើនឡើងនូវខ្លាញ់ប្រហោងពោះ (Abdominal fat)។ | ការប្រើថាមពល ២៩០០ kcal/kg ធ្វើឱ្យអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ធ្លាក់មកត្រឹម ២.០១ និងផលិតកម្មស៊ុតកើនដល់ ៧៣.២៦% (ធៀបនឹង FCR ២.២៥ និងទិន្នផល ៧១.២៤%)។ |
| Digestible Lysine-Methionine Ratio (0.97:0.53% vs 0.81:0.44%) សមាមាត្រអាស៊ីតអាមីណូដែលអាចរំលាយបាន (០.៩៧:០.៥៣% ធៀបនឹង ០.៨១:០.៤៤%) |
ជួយបង្កើនទម្ងន់ស៊ុតយ៉ាងខ្លាំង ព្រមទាំងធ្វើឱ្យសាច់មាន់ចាស់មានសភាពទន់ល្អ និងរក្សាជាតិទឹកបានច្រើនពេលយកទៅចម្អិន។ | ទាមទារឱ្យមានការគណនារូបមន្តចំណីច្បាស់លាស់ និងត្រូវទិញអាស៊ីតអាមីណូសំយោគមកលាយបន្ថែមដែលអាចចំណាយដើមទុនបន្តិច។ | ការប្រើកម្រិត ០.៩៧:០.៥៣% ធ្វើឱ្យទម្ងន់ស៊ុតកើនដល់ ៥៣.៧៦ ក្រាម និង FCR ប្រសើរឡើងដល់ ២.០៥ ព្រមទាំងកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជាតិទឹកពេលចម្អិនសាច់ (Cooking loss)។ |
| Probiotic Supplementation (0%, 0.1%, 0.2%) ការបន្ថែមសារធាតុប្រូបាយអូទិក (០%, ០.១%, ០.២%) |
ជាទូទៅគេជឿថាអាចជួយប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ ទោះបីជាការសិក្សានេះមិនបង្ហាញឥទ្ធិពលវិជ្ជមានក៏ដោយ។ | មិនមានឥទ្ធិពលសោះទៅលើទិន្នផលស៊ុត គុណភាពស៊ុត ឬគុណភាពសាច់សម្រាប់មាន់ពងចាស់ ដែលបណ្តាលឱ្យខ្ជះខ្ជាយលុយទិញ។ | មិនមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ (P>0.05) លើសមត្ថភាពផលិតកម្មស៊ុត និងគុណភាពសាច់ រវាងមាន់ដែលស៊ីប្រូបាយអូទិក និងមិនបានស៊ីនោះឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តតាមការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារបច្ចេកវិទ្យាផ្តល់ចំណីស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែទាមទារចំណេះដឹងផ្នែករូបមន្តចំណីសត្វ និងការប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមមានគុណភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ (Rajamangala University) ជាមួយមាន់ពូជ Isa brown ក្នុងរោងចិញ្ចឹមប្រភេទបើកចំហនៅអាកាសធាតុត្រូពិច។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ ពូជមាន់ដែលប្រើប្រាស់ និងប្រភេទរោងចិញ្ចឹមស្រដៀងគ្នាទាំងស្រុង ទិន្នន័យនេះមានកម្រិតលម្អៀងតិចតួចបំផុត ហើយអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជាបាន។
ការរកឃើញនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងស្តារទិន្នផលស៊ុតមាន់ចាស់មុនពេលបញ្ចេញលក់។
ជារួម ការអនុវត្តកម្រិតអាហារូបត្ថម្ភទាំងនេះ មិនត្រឹមតែជួយសង្គ្រោះទិន្នផលស៊ុត និងទម្ងន់ស៊ុតមាន់ចាស់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយសន្សំសំចៃថវិកាលើការទិញប្រូបាយអូទិកដែលមិនផ្តល់ផលចំណេញផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Metabolizable energy | គឺជាបរិមាណថាមពលពិតប្រាកដដែលសត្វអាចស្រូបយក និងប្រើប្រាស់បានពីចំណីអាហារដើម្បីទ្រទ្រង់រាងកាយ និងបង្កើតផលិតផល(ស៊ុត/សាច់) បន្ទាប់ពីដកចេញនូវថាមពលដែលបាត់បង់តាមរយៈលាមកនិងទឹកនោម។ | ដូចជាប្រេងសាំងដែលម៉ាស៊ីនឡានអាចដុតប្រើប្រាស់បានជាក់ស្តែង មិនមែនប្រេងដែលកំពប់ចោលកំឡុងពេលចាក់នោះទេ។ |
| digestible lysine-methionine ratio | គឺជាសមាមាត្រនៃអាស៊ីតអាមីណូចាំបាច់ពីរប្រភេទ (លីស៊ីន និង មេតាយ៉ូនីន) ក្នុងទម្រង់ដែលពោះវៀនសត្វអាចរំលាយ និងបឺតស្រូបយកទៅសាងសង់ប្រូតេអ៊ីនរាងកាយ ឬស៊ុតបានដោយងាយស្រួលបំផុត។ | ដូចជាការលាយស៊ីម៉ងត៍ និងខ្សាច់ក្នុងបរិមាណត្រឹមត្រូវ ដើម្បីឱ្យជាងសាងសង់អាចយកទៅបូកជញ្ជាំងបានរឹងមាំល្អ។ |
| feed conversion ratio | គឺជារង្វាស់នៃប្រសិទ្ធភាពដែលសត្វបំប្លែងចំណីអាហារដែលវាស៊ី ទៅជាទិន្នផល (ដូចជាសាច់ ឬស៊ុត)។ តម្លៃ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិចប៉ុន្តែផ្តល់ទិន្នផលបានច្រើន ដែលចំណេញដល់កសិករ។ | ដូចជារង្វាស់មើលថាតើឡានមួយស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រដើម្បីរត់បានចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ។ |
| spent hens | គឺជាមាន់ពងចាស់ៗដែលឈានដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការផ្តល់ស៊ុត ហើយត្រូវបានគេបញ្ចេញលក់យកសាច់ ព្រោះការទុកឱ្យពងបន្តលែងផ្តល់ប្រាក់ចំណេញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនចាស់ដែលលែងផលិតទំនិញបានច្រើន ហើយត្រូវបានគេលក់អេតចាយឬកែច្នៃធ្វើរបស់ផ្សេង។ |
| water holding capacity | គឺជាសមត្ថភាពរបស់សាច់សត្វក្នុងការរក្សាជាតិទឹកនៅខាងក្នុងកោសិការបស់វា ដែលធ្វើឱ្យសាច់មានភាពទន់ មានសំណើម មិនស្វិត និងមិនស្ងួតនៅពេលយកទៅចម្អិនដោយកម្តៅ។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលស្រូប និងរក្សាទឹកមិនឱ្យស្រក់ចេញមកក្រៅ ទោះបីជាត្រូវរងការគាបសង្កត់ក៏ដោយ។ |
| proximate analysis | គឺជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីបំបែកនិងវាស់ស្ទង់សមាសធាតុសំខាន់ៗនៃចំណីអាហារ ដូចជា កម្រិតសំណើម ប្រូតេអ៊ីន ខ្លាញ់ សរសៃ (Fiber) និងផេះ ដើម្បីដឹងពីគុណភាពរូបមន្តចំណី។ | ដូចជាការយកនំមួយដុំទៅវិភាគរកមើលថាតើគេលាយស្ករប៉ុន្មាន ម្សៅប៉ុន្មាន និងប៊័រប៉ុន្មានមុននឹងដុតវា។ |
| ideal protein concept | គឺជាគោលគំនិតនៃការគណនារូបមន្តចំណី ដោយផ្តល់នូវអាស៊ីតអាមីណូចាំបាច់គ្រប់ប្រភេទក្នុងបរិមាណនិងសមាមាត្រដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការសត្វដោយមិនមានការលើសឬខ្វះ ដែលជួយកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាកសំណល់អាសូតចោល។ | ដូចជាការទិញគ្រឿងបន្លាស់កុំព្យូទ័រគ្រប់មុខមកដំឡើងឱ្យត្រូវគ្នាបេះបិទ ដោយមិនមានសល់គ្រឿងណាមួយចោលទទេៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
