បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅក្រោយពេលដុះ (Postemergence herbicides) ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុបន្ថែម និងការផ្លាស់ប្តូរកម្រិតទំហំសារធាតុផ្ទុក (Carrier volume) សម្រាប់ការកម្ចាត់ស្មៅចង្រៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍តាមវាលត្រូវបានអនុវត្តដើម្បីវាយតម្លៃអន្តរកម្មរវាងប្រភេទថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ សារធាតុបន្ថែម និងកម្រិតនៃទំហំសារធាតុផ្ទុកលើស្មៅចង្រៃគោលដៅចំនួនបីប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Glyphosate at Low Carrier Volume ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Glyphosate ក្នុងទំហំសារធាតុផ្ទុក (បរិមាណទឹក) ទាប |
សន្សំសំចៃទឹកបានច្រើន ចំណេញពេលវេលាក្នុងការបាញ់លើផ្ទៃដីធំ និងបង្កើនការពុលរបស់ថ្នាំ។ | ទំហំតំណក់ទឹកតូចងាយនឹងរងការប៉ះពាល់ដោយសារខ្យល់បក់ (Drift) ដែលអាចប៉ះពាល់ដំណាំផ្សេង។ | បង្កើនប្រសិទ្ធភាពកម្ចាត់ស្មៅ Imperata cylindrica, Cyperus rotundus និង Cynodon plectostachyous បានយ៉ាងល្អ។ |
| Glyphosate at High Carrier Volume ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Glyphosate ក្នុងទំហំសារធាតុផ្ទុក (បរិមាណទឹក) ខ្ពស់ |
កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការសាយភាយថ្នាំតាមខ្យល់ និងផ្តល់ការគ្របដណ្តប់លើរុក្ខជាតិបានល្អ។ | ត្រូវការប្រភពទឹកច្រើន ចំណាយពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មខ្ពស់ក្នុងការដឹកជញ្ជូន។ | ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកម្ចាត់ស្មៅមានកម្រិតទាបជាងការប្រើប្រាស់បរិមាណទឹកតិច។ |
| Glufosinate/Imazapyr at High Carrier Volume ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Glufosinate ឬ Imazapyr ក្នុងទំហំសារធាតុផ្ទុកខ្ពស់ |
តំណក់ទឹកធំជួយឱ្យថ្នាំជ្រាបចូលគ្របដណ្តប់លើកញ្ចុំស្លឹកបានល្អ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ថ្នាំប្រភេទប៉ះស្លាប់។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់បរិមាណទឹកចាប់ពី ១៣៨ ទៅ ២៦៥ លីត្រក្នុងមួយហិកតា ដែលជាបន្ទុកសម្រាប់តំបន់ខ្វះទឹក។ | បង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកម្ចាត់ស្មៅ Imperata cylindrica បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
| Glufosinate/Imazapyr at Low Carrier Volume ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Glufosinate ឬ Imazapyr ក្នុងទំហំសារធាតុផ្ទុកទាប |
កាត់បន្ថយតម្រូវការទឹក និងជួយឱ្យការងារបាញ់ថ្នាំប្រព្រឹត្តទៅបានលឿនជាងមុន។ | កាត់បន្ថយការគ្របដណ្តប់នៃសូលុយស្យុងថ្នាំលើស្លឹកស្មៅ ធ្វើឱ្យប្រសិទ្ធភាពថ្នាំធ្លាក់ចុះ។ | ធ្វើឱ្យការពុលរបស់ថ្នាំលើស្មៅ Imperata cylindrica មានការថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំទឹកប្រាក់ចំណាយលម្អិតទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើប្រភេទឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំ តម្រូវការសារធាតុគីមី និងបរិមាណទឹកប្រើប្រាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (ខេត្តនគររាជសីមា ចន្ទបុរី និងឈៀងម៉ៃ) ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៨៦ ដោយគ្របដណ្តប់លើប្រភេទដីផ្សេងៗគ្នាដូចជា ដីឥដ្ឋ និងដីល្បាយ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានអាកាសធាតុត្រូពិច ប្រភេទដី និងបញ្ហាស្មៅចង្រៃ (ដូចជាស្មៅស្បូវ និងស្មៅក្រវ៉ាញជ្រូក) ដូចគ្នាទាំងស្រុងទៅនឹងប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រនៃការកែតម្រូវបរិមាណទឹកឱ្យស្របតាមប្រភេទថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅនេះ គឺមានភាពជាក់ស្តែង និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជា។
ការជ្រើសរើសទំហំសារធាតុផ្ទុក (បរិមាណទឹក) និងសារធាតុបន្ថែមឱ្យបានត្រឹមត្រូវទៅតាមប្រភេទថ្នាំ នឹងជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម សន្សំសំចៃធនធានទឹក និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Postemergence Herbicides (ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅក្រោយពេលដុះ) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលគេបាញ់ទៅលើវាលស្រែ ឬចម្ការ បន្ទាប់ពីស្មៅបានដុះលូតលាស់ចេញពីផ្ទៃដីរួចហើយ ដើម្បីសម្លាប់ ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់វា។ វាខុសពីថ្នាំដែលបាញ់គ្របដីមុនពេលគ្រាប់ស្មៅដុះ។ | ដូចជាការលេបថ្នាំដើម្បីព្យាបាលជំងឺបន្ទាប់ពីយើងមានអាការៈឈឺរួចហើយ មិនមែនជាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជាមុននោះទេ។ |
| Carrier Volume (ទំហំសារធាតុផ្ទុក / បរិមាណទឹកលាយ) | បរិមាណសរុបនៃសារធាតុរាវ (ជាទូទៅគឺទឹក) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់រំលាយ ឬពង្រាវជាមួយថ្នាំគីមីកសិកម្មសុទ្ធ ដើម្បីបាញ់សាយភាយឱ្យសព្វលើផ្ទៃដីក្នុងមួយហិកតា។ ការសិក្សានេះប្រៀបធៀបបរិមាណទឹកតិចទល់នឹងបរិមាណទឹកច្រើន។ | ដូចជាបរិមាណទឹកស៊ុបដែលអ្នកប្រើសម្រាប់រំលាយដុំស៊ុបខ្នរមួយដុំឱ្យសព្វ មុននឹងយកទៅស្រូបពីលើមីឆាមួយចាន។ |
| Phytotoxicity (ការពុលលើរុក្ខជាតិ) | កម្រិតនៃឥទ្ធិពលពុលរបស់សារធាតុគីមីណាមួយ (ដូចជាថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ ឬជីគីមី) ដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិគោលដៅរងការខូចខាត រលាកស្លឹក ឈប់លូតលាស់ ឬងាប់។ | ដូចជាអាការៈពុលចំណីអាហាររបស់មនុស្សដែលធ្វើឱ្យរាងកាយចុះខ្សោយ ឬគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត ប៉ុន្តែនេះគឺសម្រាប់រុក្ខជាតិ។ |
| Translocated / Systemic Herbicide (ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅជ្រាបចូលជាប្រព័ន្ធ) | ប្រភេទថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ (ឧទាហរណ៍៖ Glyphosate) ដែលនៅពេលបាញ់ប៉ះស្លឹក ឬធាង វាអាចជ្រាបចូល និងធ្វើដំណើរតាមប្រព័ន្ធសរសៃរុក្ខជាតិទៅកាន់ផ្នែកផ្សេងៗទៀតរហូតដល់ឫស និងមើម ដើម្បីបំផ្លាញរុក្ខជាតិទាំងមូលពីខាងក្នុង។ | ដូចជាការលេបថ្នាំដែលជ្រាបចូលទៅក្នុងសរសៃឈាម ហើយរត់ទៅព្យាបាល ឬមានឥទ្ធិពលដល់គ្រប់សរីរាង្គក្នុងរាងកាយទោះបីជាយើងលេបវាតាមមាត់ក៏ដោយ។ |
| Contact Herbicide (ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅប្រភេទប៉ះស្លាប់) | ប្រភេទថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ (ឧទាហរណ៍៖ Glufosinate) ដែលបំផ្លាញតែផ្នែករុក្ខជាតិណាដែលវាបាញ់ប៉ះផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ។ វាមិនជ្រាបរាលដាលទៅផ្នែកផ្សេងទៀតដូចជាឫស ឬមើមនៅក្រោមដីនោះទេ។ ប្រភេទនេះត្រូវការបរិមាណទឹកច្រើនដើម្បីគ្របដណ្តប់ស្លឹកឱ្យបានសព្វល្អ។ | ដូចជាការរលាកទឹកក្ដៅ គឺវានឹងរលាក និងខូចខាតតែត្រង់កន្លែងស្បែកដែលត្រូវទឹកក្ដៅកំពប់លើប៉ុណ្ណោះ។ |
| Additives / Surfactants (សារធាតុបន្ថែម / សារធាតុជំនួយផ្ទៃ) | សារធាតុគីមីដែលគេលាយបន្ថែមទៅក្នុងទឹកថ្នាំបាញ់ (ដូចជា OPPEE ឬ TAE) ដើម្បីជួយកាត់បន្ថយកម្លាំងតានតឹងផ្ទៃទឹក ធ្វើឱ្យតំណក់ទឹកថ្នាំមិនរមៀលធ្លាក់ពីលើស្លឹក តែអាចតោងជាប់ និងជ្រាបចូលទៅក្នុងស្រទាប់រលោងរបស់ស្លឹកស្មៅបានល្អជាងមុន។ | ដូចជាការប្រើសាប៊ូលាងចាន ដើម្បីបំបែកខ្លាញ់ និងជួយឱ្យទឹកអាចជ្រាបលាងសម្អាតចានបានស្អាតជាងការប្រើទឹកទទេៗ។ |
| Perennial Weeds (ស្មៅមានអាយុកាលច្រើនឆ្នាំ) | ប្រភេទស្មៅដែលអាចរស់រានមានជីវិតបានយូរជាង២ឆ្នាំ ហើយជារឿយៗមានប្រព័ន្ធឫស ឬមើមនៅក្រោមដីយ៉ាងស្មុគស្មាញ (ដូចជាស្មៅ Cyperus rotundus ឬ Imperata cylindrica) ដែលធ្វើឱ្យវាពិបាកក្នុងការកម្ចាត់ឱ្យដាច់ឫសគល់។ | ដូចជាដើមឈើហូបផ្លែដែលអាចបន្តរស់ និងផ្តល់ផ្លែជាច្រើនឆ្នាំ ទោះបីជាគេកាត់មែកវាចោលខ្លះក៏ដោយ ខុសពីដើមស្រូវដែលច្រូតហើយគឺងាប់តែម្តង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
