បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំសម្លាប់ស្មៅប្រភេទ s-triazines ចំនួនបួនប្រភេទ និងឥទ្ធិពលនៃលក្ខណៈសម្បត្តិរូបនិងគីមីរបស់ដីទៅលើការស្រូបយក (Adsorption) និងចលនា (Mobility) របស់ថ្នាំទាំងនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍ផ្ទាល់នៅទីវាល និងក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដោយប្រើប្រាស់ប្រភេទដីខុសៗគ្នាចំនួន ៧ ប្រភេទនៅក្នុងប្រទេសថៃ នាឆ្នាំ ១៩៨៧ និង ១៩៨៨។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Atrazine Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Atrazine |
មានចលនាខ្ពស់នៅក្នុងដី ជួយឱ្យថ្នាំសាយភាយ និងជ្រាបចូលទៅដល់ឫសស្មៅបានល្អ។ | ងាយនឹងលេចជ្រាបចូលទៅក្នុងទឹកក្រោមដី (Leaching) បង្កជាហានិភ័យបរិស្ថាន ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ដីខ្សាច់។ | មានតម្លៃចលនាខ្ពស់ជាងគេបំផុត (មធ្យមភាគ Rf = 0.52) ធៀបនឹងថ្នាំ s-triazines ផ្សេងទៀត។ |
| Dimethametryn Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Dimethametryn |
មានកម្រិតនៃការស្រូបយកដោយដី (Adsorption) ខ្ពស់ ដែលជួយកាត់បន្ថយការបាត់បង់ដោយសារការហូរច្រោះទៅក្រោម។ | ទាមទារបរិមាណប្រើប្រាស់ច្រើននៅក្នុងដីដែលមានសមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរកាចុង (CEC) ខ្ពស់ ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពសម្លាប់ស្មៅ។ | មានតម្លៃសមត្ថភាពស្រូបយកខ្ពស់បំផុត (មធ្យមភាគ Freundlich K-value = 9.1)។ |
| Simazine Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Simazine |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅស្លឹកទូលាយ និងស្មៅប្រភេទផ្សេងៗទៀតបានយ៉ាងទូលំទូលាយ។ | ទាមទារអត្រាប្រើប្រាស់ (Dosage) ខ្ពស់ជាងគេដើម្បីសម្រេចបានការគ្រប់គ្រងស្មៅក្នុងកម្រិត ៨០%។ | ត្រូវការបរិមាណមធ្យមរហូតដល់ ៣.៩៦ kg ai/ha ដើម្បីគ្រប់គ្រងស្មៅស្លឹកទូលាយនៅទីវាល។ |
| Ametryn Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Ametryn |
មានកម្រិតស្រូបយក និងចលនានៅក្នុងដីក្នុងកម្រិតមធ្យម ដែលផ្តល់តុល្យភាពល្អសម្រាប់ដីចម្រុះជាច្រើនប្រភេទ។ | ត្រូវការអត្រាប្រើប្រាស់ខ្ពស់បន្តិចសម្រាប់គ្រប់គ្រងស្មៅស្លឹកទូលាយ បើធៀបនឹងថ្នាំ Dimethametryn នៅតំបន់មួយចំនួន។ | មានតម្លៃស្រូបយកមធ្យម (K = 5.9) និងចលនាមធ្យម (Rf = 0.32) ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រពិសោធន៍នេះតម្រូវឱ្យមានសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ និងសារធាតុគីមីវិទ្យុសកម្មសម្រាប់ធ្វើតេស្តកម្រិតស្រូបយក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Kanchanaburi ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ប្រភេទដីតំបន់ត្រូពិចចំនួន ៧ ប្រភេទ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៧-១៩៨៨។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ ដោយសារប្រទេសយើងមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ កសិកម្ម និងប្រភេទដីកសិកម្ម (ដីឥដ្ឋ, ដីខ្សាច់) ស្រដៀងគ្នា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងស្មៅក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ដោយជួយកសិករឱ្យប្រើប្រាស់ថ្នាំបានត្រឹមត្រូវតាមលក្ខណៈដី។
ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីអន្តរកម្មរវាងលក្ខណៈសម្បត្តិដី និងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ នឹងជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផល កាត់បន្ថយការចំណាយលើសារធាតុគីមី និងការពារបរិស្ថានប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| s-Triazines (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅប្រភេទ s-Triazines) | ជាក្រុមថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី (ដូចជា atrazine, ametryn, simazine) ដែលគេប្រើមុនពេលស្មៅដុះ ដើម្បីរារាំងការធ្វើរស្មីសំយោគរបស់រុក្ខជាតិ ជាទូទៅប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយលើដំណាំដូចជាពោត អំពៅ និងកៅស៊ូ។ | ដូចជាភ្នាក់ងារយាមទ្វារដែលរារាំងមិនឱ្យគ្រាប់ពូជស្មៅដុះចេញពីដីបាន និងធ្វើឱ្យស្មៅដែលទើបដុះខ្វះថាមពលរហូតដល់ងាប់។ |
| Adsorption (ការស្រូបយក ឬ ការចាប់យកដោយដី) | ដំណើរការរូបវិទ្យា និងគីមី ដែលម៉ូលេគុលនៃថ្នាំសម្លាប់ស្មៅទៅតោងជាប់នឹងផ្ទៃនៃភាគល្អិតដី (ជាពិសេសដីឥដ្ឋ ឬសារធាតុសរីរាង្គ) ដែលធ្វើឱ្យថ្នាំមិនងាយហូរ ឬជ្រាបចុះតាមទឹក។ | ដូចជាដែកឆក់ដែលស្រូបទាញកម្ទេចដែកតូចៗឱ្យជាប់នឹងវា មិនឱ្យរបូតទៅណាឡើយ។ |
| Mobility (ចលនា ឬ ការផ្លាស់ទី) | សមត្ថភាពរបស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅក្នុងការផ្លាស់ទី ឬជ្រាបចុះទៅក្រោមតាមរយៈទម្រង់ស្រទាប់ដីនៅពេលដែលមានទឹកភ្លៀង ឬការស្រោចស្រព ដែលអាចបង្កហានិភ័យដល់ទឹកក្រោមដីប្រសិនបើមានចលនាលឿនពេក។ | ដូចជាការជ្រាបនៃទឹកថ្នាំពណ៌ដែលយើងន្តក់ទៅលើក្រដាសជូតមាត់ រួចវារាលដាលបន្តិចម្តងៗទៅទីតាំងផ្សេង។ |
| Cation Exchange Capacity (សមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរកាចុង - CEC) | រង្វាស់នៃសមត្ថភាពសរុបរបស់ដីក្នុងការទប់ ឬរក្សាទុកនូវអ៊ីយ៉ុងដែលមានបន្ទុកវិជ្ជមាន (កាចុង)។ តម្លៃ CEC ខ្ពស់បង្ហាញថាដីនោះអាចរក្សាទុកសារធាតុចិញ្ចឹម និងថ្នាំកសិកម្មបានច្រើនជាងដីដែលមាន CEC ទាប (ដូចជាដីខ្សាច់)។ | ដូចជាទំហំនៃឃ្លាំងផ្ទុកទំនិញ ដីដែលមាន CEC ធំ អាចស្តុកទុកសារធាតុចិញ្ចឹម និងថ្នាំបានច្រើនជាងដីដែលមានឃ្លាំងតូច។ |
| Freundlich equation (សមីការ Freundlich) | ម៉ូដែលគណិតវិទ្យាដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិត ឬសមត្ថភាពរបស់ដីក្នុងការស្រូបយកសារធាតុគីមី (ដូចជាថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ) ដែលតំណាងដោយតម្លៃ K (K-values)។ តម្លៃ K ខ្ពស់មានន័យថាដីស្រូបថ្នាំបានច្រើន។ | ដូចជារូបមន្ត ឬពិន្ទុវាយតម្លៃកម្រិតនៃការស្អិតរបស់កាវ កាលណាតម្លៃ K កាន់តែធំ មានន័យថាដីចាប់យកថ្នាំបានកាន់តែជាប់ល្អ។ |
| Thin Layer Chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីស្រទាប់ស្តើង - TLC) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់ញែកសមាសធាតុ និងវាស់ពីកម្រិតនៃចលនារបស់សារធាតុគីមី (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ) នៅក្នុងដី ដោយគណនាជាតម្លៃ Rf ធៀបនឹងចលនារបស់ទឹកនៅលើបន្ទះកញ្ចក់ដែលលាបដីស្តើងៗ។ | ដូចជាការរៀបចំទីលានប្រណាំងខ្នាតតូចដើម្បីវាស់ល្បឿនថាតើថ្នាំអាចរត់តាមទឹកនៅលើស្រទាប់ដីបានលឿនកម្រិតណា។ |
| Specific activity (សកម្មភាពជាក់លាក់នៃវិទ្យុសកម្ម) | រង្វាស់នៃបរិមាណវិទ្យុសកម្មក្នុងមួយឯកតាម៉ាស់នៃសារធាតុគីមី។ ក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ គេប្រើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅដែលមានផ្ទុកកាបូនវិទ្យុសកម្ម (14C) ដើម្បីងាយស្រួលតាមដាន និងវាស់បរិមាណថ្នាំដែលសល់ក្នុងដី។ | ដូចជាការបំពាក់ឧបករណ៍តាមដាន GPS ទៅលើរថយន្ត ដើម្បីឱ្យយើងអាចដឹងច្បាស់ពីរថយន្តនោះទោះវានៅទីណាក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
