បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃនៅក្នុងស្រែសាប ដោយស្វែងរកជម្រើសជីវសាស្ត្រជំនួសការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីកសិកម្ម តាមរយៈការប្រើប្រាស់ទាដើម្បីស៊ីស្មៅ និងទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់វា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងស្មៅផ្សេងៗគ្នា រួមមានការលែងទាក្នុងកម្រិតញឹកញាប់ខុសៗគ្នា ការប្រើថ្នាំគីមី និងការដកស្មៅដោយដៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Duck Grazing (3 times) ការលែងទាចូលស្រែចំនួន ៣ ដង |
គ្រប់គ្រងស្មៅបានល្អបង្គួរ កាត់បន្ថយការប្រើថ្នាំគីមី និងផ្តល់ទិន្នផលស្រូវខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមការលែងទាទាំងអស់។ ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍បន្ថែមពីជីសរីរាង្គ (លាមកទា) និងការកកូរដី។ | ត្រូវការរៀបចំសំណាញ់ព័ទ្ធ និងចំណាយពេលវេលាមើលថែទា។ មិនអាចទប់ស្កាត់ស្មៅបាន ១០០% ដូចការលែង ៥ ដងនោះទេ។ | ទិន្នផលស្រូវទទួលបាន ៧៩០,៨ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងទម្ងន់ស្ងួតស្មៅ ១៥,៦ ក្រាម/០,៥ម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Duck Grazing (5 times) ការលែងទាចូលស្រែចំនួន ៥ ដង |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃតាមបែបជីវសាស្ត្រ ដោយកាត់បន្ថយជីវម៉ាសស្មៅបានច្រើនបំផុត។ | ការលែងទាញឹកញាប់ពេកធ្វើឱ្យទាជាន់ឈ្លីដើមស្រូវបណ្តាលឱ្យខូចខាត និងធ្វើឱ្យទិន្នផលស្រូវធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ | ទម្ងន់ស្ងួតស្មៅធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៩,៤ ក្រាម/០,៥ម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្តែទិន្នផលស្រូវធ្លាក់មកនៅត្រឹម ៦៥៥,៨ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ។ |
| Chemical Herbicide (Pretilachlor) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី (Pretilachlor) |
សម្លាប់ស្មៅបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងមិនត្រូវការកម្លាំងពលកម្មច្រើន។ ផ្តល់ទិន្នផលស្រូវខ្ពស់ជាងគេបំផុត។ | ទាមទារការចំណាយលើការទិញថ្នាំគីមី និងអាចបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ព្រមទាំងសុខភាពកសិករ និងគុណភាពដីក្នុងរយៈពេលវែង។ | ទិន្នផលស្រូវទទួលបានខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៨០១,២ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងទម្ងន់ស្ងួតស្មៅ ១០,៣ ក្រាម/០,៥ម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Hand Weeding ការដកស្មៅដោយដៃ |
មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី ដែលជួយរក្សាបរិស្ថានបានល្អ និងផ្តល់ទិន្នផលស្រូវខ្ពស់បង្គួរ។ | ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មមនុស្សច្រើន ចំណាយពេលយូរ និងមានតម្លៃពលកម្មខ្ពស់។ | ទិន្នផលស្រូវទទួលបាន ៧២៩,២ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងទម្ងន់ស្ងួតស្មៅ ១៦,៤ ក្រាម/០,៥ម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Untreated Check ការមិនមានវិធានការគ្រប់គ្រងស្មៅទាល់តែសោះ |
មិនមានការចំណាយលើកម្លាំងពលកម្ម ថ្នាំគីមី ឬការចិញ្ចឹមសត្វ។ | ស្មៅដុះច្រើនប្រជែងយកជីជាតិពីស្រូវ ធ្វើឱ្យការលូតលាស់របស់ស្រូវខ្សោយ និងទិន្នផលធ្លាក់ចុះទាបបំផុត។ | ទម្ងន់ស្ងួតស្មៅខ្ពស់បំផុត ២២,៥ ក្រាម/០,៥ម៉ែត្រការ៉េ និងទិន្នផលស្រូវទាបបំផុត ៦៣៤,៨ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយ និងធនធានដែលត្រូវការសម្រាប់ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះផ្តោតសំខាន់លើការត្រៀមទា កម្លាំងពលកម្ម និងការរៀបចំស្រែសាបឱ្យបានសមស្រប។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយនាយកដ្ឋានកសិកម្ម ក្នុងទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ កាលពីឆ្នាំ ១៩៩៦ ដោយប្រើប្រាស់ទាពូជ Khaki Campbell និងស្រូវស្ទូង។ ទោះបីជាបរិបទភូមិសាស្ត្រ និងអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែលទ្ធផលអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើពូជស្រូវ កម្រិតទឹក ប្រភេទស្មៅចង្រៃតាមតំបន់ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ទាដើម្បីគ្រប់គ្រងស្មៅនេះ គឺពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចអនុវត្តបានសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការធ្វើកសិកម្មសរីរាង្គ។
ជារួម ការលែងទាក្នុងស្រែជាដំណោះស្រាយកសិកម្មអេកូឡូស៊ីដែលចំណាយទាប ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចច្រើនទិស និងគាំទ្រដល់និរន្តរភាពបរិស្ថាន តែទាមទារឱ្យមានការគ្រប់គ្រងចំនួនដងឱ្យបានត្រឹមត្រូវដើម្បីកុំឱ្យខូចខាតដំណាំស្រូវ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Transplanted rice (ស្រូវស្ទូង) | ការដាំស្រូវដោយសាបគ្រាប់ពូជឱ្យដុះជាសាបសិន រួចទើបដកយកកូនស្រូវនោះទៅដាំ (ស្ទូង) ក្នុងស្រែដែលបានរៀបចំ និងមានទឹកដក់។ វិធីនេះផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់កូនស្រូវឱ្យមានប្រៀបជាងស្មៅចង្រៃតាំងពីការចាប់ផ្តើមដំបូង។ | ដូចជាការបណ្តុះកូនរុក្ខជាតិក្នុងថ្នាលឱ្យធំសិន ទើបយកទៅដាំក្នុងចម្ការ ដើម្បីឱ្យវាធំលឿនឈ្នះស្មៅ។ |
| Khaki Campbell Ducks (ទាពូជ Khaki Campbell) | ជាពូជទាដែលមានប្រភពពីប្រទេសអង់គ្លេស ល្បីល្បាញខាងផ្តល់ពងបានច្រើន និងពូកែរកចំណី។ ក្នុងប្រព័ន្ធកសិកម្មចម្រុះ គេលែងវាទៅក្នុងស្រែដើម្បីឱ្យស៊ីសត្វល្អិត ខ្យង និងស្មៅចង្រៃ ក៏ដូចជាជួយកកូរបាតដីឱ្យល្អក់ទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ស្មៅ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនកាត់ស្មៅ និងកម្ចាត់សត្វល្អិតតាមបែបធម្មជាតិ ដែលជួយសម្លាប់ស្មៅផង និងផ្តល់ពង/សាច់ឱ្យកសិករផង។ |
| Weed biomass / Dry wt. of weed (ជីវម៉ាសស្មៅ / ទម្ងន់ស្ងួតរបស់ស្មៅ) | ការវាស់វែងបរិមាណស្មៅចង្រៃសរុបនៅក្នុងស្រែ ដោយយកស្មៅដែលដកបានទៅហាល ឬសម្ងួតក្នុងទូអគ្គិសនីឱ្យអស់ជាតិទឹក រួចថ្លឹងទម្ងន់ ដើម្បីវាយតម្លៃយ៉ាងសុក្រឹតពីប្រសិទ្ធភាពនៃវិធីសាស្ត្រកម្ចាត់ស្មៅ។ | ដូចជាការថ្លឹងសំរាមសុទ្ធបន្ទាប់ពីពូតទឹកចេញអស់ ដើម្បីដឹងថាមានសម្រាមច្រើនប៉ុនណាពិតប្រាកដ។ |
| Pretilachlor (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ Pretilachlor) | ជាប្រភេទសារធាតុគីមីកសិកម្ម (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ) ដែលគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៅក្នុងស្រែ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការដុះពន្លក និងសម្លាប់ស្មៅចង្រៃ ទាំងមុន ឬក្រោយពេលស្ទូងស្រូវរួច។ | ដូចជាថ្នាំពុលដែលគេបាញ់គ្របលើដី ដើម្បីការពារកុំឱ្យគ្រាប់ស្មៅអាចដុះចេញមកបាន។ |
| Tillers of rice (ការបែកគុម្ពរបស់ស្រូវ) | ជាដំណើរការដែលដើមស្រូវថ្មីដុះបែកចេញពីដើមស្រូវមេ បង្កើតបានជាគុម្ពធំ។ ការបែកគុម្ពកាន់តែច្រើន ជាទូទៅផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ស្រូវកាន់តែខ្ពស់ ប្រសិនបើមានពន្លឺ និងជីជាតិគ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជាដើមឫស្សីមួយដើមដែលដុះទំពាំងបែកជាគុម្ពធំ ដើមកាន់តែច្រើន ផ្លែកាន់តែច្រើន។ |
| Untreated check (ឡូត៍ពិសោធន៍មិនមានការគ្រប់គ្រង) | ជាផ្នែកមួយនៃទីតាំងពិសោធន៍ដែលមិនត្រូវបានគេប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រកម្ចាត់ស្មៅអ្វីទាំងអស់ (មិនលែងទា មិនប្រើថ្នាំ មិនដក) ដើម្បីទុកធ្វើជាគោល (Control) សម្រាប់ប្រៀបធៀបលទ្ធផលជាមួយឡូត៍ដែលបានអនុវត្តវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ។ | ដូចជាក្រុមសិស្សដែលមិនទទួលបានការបង្រៀនបន្ថែម ដើម្បីយកពិន្ទុរបស់ពួកគេទៅប្រៀបធៀបជាមួយក្រុមដែលបានរៀនគួរ។ |
| Sedge (ស្មៅប្រភេទកក់) | ជាប្រភេទស្មៅចង្រៃដែលដុះក្នុងទឹក ឬដីសើម មានដើមរឹង អត់មានថ្នាំង និងច្រើនមានដើមរាងត្រីកោណ (ឧទាហរណ៍ កក់ជ្រុង Cyperus difformis) ដែលពិបាកកម្ចាត់ និងប្រជែងយកជីជាតិពីដំណាំស្រូវយ៉ាងខ្លាំង។ | ដូចជារុក្ខជាតិរឹងៗដុះក្នុងបឹង ដែលឫសរបស់វាចាក់ស្រែះពិបាកដកកម្ចាត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
