បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបរវាងការចិញ្ចឹមបង្កងទឹកសាបចម្រុះ (Integrated) និងឆ្លាស់គ្នា (Alternative/Rotational) ជាមួយការដាំស្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តការពិសោធន៍ចំនួន ៤ នៅក្នុងស្រែសាកល្បងទំហំ ១០០ ម៉ែត្រការ៉េ នៅខេត្តកនថឺ (Can Tho) ដោយប្រៀបធៀបដង់ស៊ីតេ និងទំហំបង្កង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Alternative/Rotational Rice-Prawn System ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមបង្កងឆ្លាស់គ្នាជាមួយស្រូវ (Luân canh) |
ផ្តល់ទិន្នផលបង្កងខ្ពស់ជាង និងទទួលបានផលចំណេញសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។ ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងកម្ពស់ទឹក ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់របស់ស្រូវ។ | ទាមទារដើមទុនវិនិយោគដំបូងខ្ពស់ជាងប្រព័ន្ធចម្រុះ សម្រាប់រៀបចំស្រែ និងចំណាយប្រតិបត្តិការផ្សេងៗ។ | នៅដង់ស៊ីតេ 2 PL/m² ផ្តល់ទិន្នផលបង្កង ២៨៤ គ.ក្រ/ហិកតា និងប្រាក់ចំណេញ ៥,៧២ លានដុង/ហិកតា ព្រមទាំងមានប្រសិទ្ធភាពប្រើប្រាស់ទុន (CBR) ១,៣៧។ |
| Integrated Rice-Prawn System ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមបង្កងចម្រុះជាមួយស្រូវ (Xen canh) |
ត្រូវការដើមទុនវិនិយោគទាប ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កសិករក្រីក្រ ឬអ្នកដែលមានធនធានហិរញ្ញវត្ថុមានកម្រិត។ | ទិន្នផលស្រូវធ្លាក់ចុះដោយសារត្រូវរក្សាកម្ពស់ទឹកខ្ពស់ដើម្បីឱ្យបង្កងលូតលាស់។ ទិន្នផលបង្កងទទួលបានទាបជាងប្រព័ន្ធឆ្លាស់គ្នា។ | នៅដង់ស៊ីតេ 2 PL/m² ផ្តល់ទិន្នផលបង្កងត្រឹម ១៥៧ គ.ក្រ/ហិកតា និងប្រាក់ចំណេញ ១,៧៥ លានដុង/ហិកតា ដោយមានប្រសិទ្ធភាពប្រើប្រាស់ទុន (CBR) ១,២៥។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធនេះទាមទារការកែច្នៃរចនាសម្ព័ន្ធស្រែ និងធនធានធាតុចូលកសិកម្មមួយចំនួនដែលកសិករអាចរកបាននៅក្នុងស្រុក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្រុក O Mon ទីក្រុង Can Tho តំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ប្រទេសវៀតណាម។ ទិន្នន័យនេះពឹងផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ គុណភាពដី និងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្ររបស់ប្រទេសវៀតណាម ដែលវាមានភាពប្រហាក់ប្រហែលខ្លាំងទៅនឹងលក្ខខណ្ឌភូមិសាស្ត្រនៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការចិញ្ចឹមបង្កងទឹកសាបរួមបញ្ចូលជាមួយការដាំស្រូវនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីពង្រីកប្រភពចំណូល។
ជារួម ការប្តូរពីការធ្វើស្រែឯកត្តកម្ម មកជាការរួមបញ្ចូលការចិញ្ចឹមបង្កងទឹកសាប អាចជួយធានាសន្តិសុខស្បៀង និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញប្រកបដោយចីរភាពសម្រាប់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Integrated culture | ប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលគេដាំស្រូវ និងចិញ្ចឹមបង្កង (ឬសត្វទឹកផ្សេងៗ) ក្នុងពេលតែមួយ និងនៅលើផ្ទៃដីស្រែតែមួយ ដោយទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីគ្នាទៅវិញទៅមក។ | ដូចជាការធ្វើការងារពីរក្នុងពេលតែមួយ ដោយឱ្យបង្កងស៊ីសត្វល្អិត និងស្មៅក្នុងស្រែ ឯស្រូវផ្តល់ជាម្លប់ និងជម្រកដល់បង្កង។ |
| Alternative culture | ប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលគេឆ្លាស់វេនគ្នា ដោយធ្វើស្រែនៅរដូវមួយ បន្ទាប់មកប្តូរទៅចិញ្ចឹមបង្កងនៅរដូវបន្ទាប់នៅលើផ្ទៃដីដដែល ដើម្បីកាត់បន្ថយជំងឺសត្វល្អិត និងបង្កើនជីជាតិដី។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរមុខម្ហូបប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីកុំឱ្យធុញ និងទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមប្លែកៗគ្នា។ |
| Post larval stage | ដំណាក់កាលកូនបង្កងដែលទើបតែញាស់ឆ្លងផុតវគ្គដង្កូវ (Larva) ហើយចាប់ផ្តើមមានរូបរាងដូចបង្កងធំ តែមានទំហំតូចមែនទែន (ប្រហែល ១ ទៅ ១.៥ សង់ទីម៉ែត្រ)។ | ដូចជាទារកដែលទើបតែចេះដើរតេះតះ មានរូបរាងដូចមនុស្សធំហើយ តែត្រូវការការថែទាំដិតដល់ព្រោះនៅតូចខ្លាំង។ |
| Juvenile stage | ដំណាក់កាលបង្កងជំទង់ ដែលមានការលូតលាស់ធំជាងកូនបង្កង Post-larvae (ទំហំប្រហែល ២.៥ ទៅ ៣ សង់ទីម៉ែត្រ) មានភាពរឹងមាំ និងធន់នឹងបរិស្ថានជាង ប៉ុន្តែមានតម្លៃថ្លៃជាងពេលទិញយកមកចិញ្ចឹម។ | ដូចជាក្មេងវ័យជំទង់ដែលរឹងមាំ និងអាចជួយខ្លួនឯងបានច្រើនជាងកូនង៉ែត។ |
| Stocking density | ចំនួនកូនបង្កងឬសត្វដែលត្រូវបានព្រលែងឱ្យរស់នៅក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃដី (ឧទាហរណ៍ ១ ឬ ២ ក្បាល ក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ) ដែលវាជះឥទ្ធិពលដល់ការលូតលាស់ ការដណ្តើមចំណីគ្នា និងទិន្នផលសរុប។ | ដូចជាការកំណត់ចំនួនសិស្សនៅក្នុងថ្នាក់រៀនមួយ បើមានសិស្សច្រើនពេក ពួកគេនឹងចង្អៀត ហើយរៀនមិនសូវបានផលល្អ។ |
| Cost-Benefit Ratio | អត្រាប្រៀបធៀបរវាងចំណូលសរុបដែលទទួលបាន ទៅនឹងចំណាយសរុបដែលបានបោះទុន ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាការវិនិយោគ ឬប្រព័ន្ធកសិកម្មនោះផ្តល់ផលចំណេញ ឬខាតកម្រិតណា។ | ដូចជាការគិតលេខមើលថា បើយើងចំណាយលុយ ១០០ រៀល តើយើងអាចចំណេញបានប៉ុន្មានរៀលមកវិញពីការរកស៊ីនោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
