បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីភាពស៊ាំ និងការសម្របខ្លួនរបស់ពូជផ្លែស្ត្របឺរីពាណិជ្ជកម្មចំនួនពីរប្រភេទនៅពេលដាំដុះក្នុងកម្រិតកម្ពស់ដីខុសៗគ្នានៅប្រទេសថៃ ដើម្បីស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពលនៃសីតុណ្ហភាព និងបរិស្ថានទៅលើការលូតលាស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយការដាំពិសោធន៍ពូជស្ត្របឺរីពីរប្រភេទនៅទីតាំងកម្ពស់ផ្សេងគ្នាចំនួនបីកន្លែង ដោយមានការវាស់វែងជាប្រចាំលើការលូតលាស់នៃដើម ការចេញផ្កា និងទិន្នផលផ្លែ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cultivation of Tioga at High Elevation (1300m) ការដាំដុះពូជ Tioga នៅតំបន់ខ្ពស់ (១៣០០ ម៉ែត្រ) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងមានចំនួនផ្លែច្រើនជាងគេប្រៀបធៀបនឹងពូជផ្សេងនិងទីតាំងផ្សេង។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរជាងគេដើម្បីចេញផ្កាដំបូង (ប្រហែល ៦៨ ទៅ ៧១ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីដាំ)។ | ទិន្នផល ១៧៨,១ ក្រាម/ដើម និងចំនួន ៣២,៨ ផ្លែ/ដើម។ |
| Cultivation of Tochiotome at High Elevation (1300m) ការដាំដុះពូជ Tochiotome នៅតំបន់ខ្ពស់ (១៣០០ ម៉ែត្រ) |
ការចេញផ្កាមានភាពឆាប់រហ័ស (៤០ ទៅ ៥០ ថ្ងៃ) និងមានផ្លែទំហំធំល្អ។ | ទិន្នផលសរុប និងចំនួនផ្លែមានកម្រិតទាបជាងពូជ Tioga យ៉ាងច្បាស់។ | ទិន្នផល ១២២,៧ ក្រាម/ដើម និងចំនួន ២១,៩ ផ្លែ/ដើម។ |
| Cultivation of Tioga at Low Elevation (340m) ការដាំដុះពូជ Tioga នៅតំបន់ទាប (៣៤០ ម៉ែត្រ) |
ងាយស្រួលក្នុងការរកទីតាំងដាំដុះដោយមិនចាំបាច់ត្រូវការតំបន់ភ្នំខ្ពស់ខ្លាំង។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះខ្លាំង ស្លឹកតូចៗ និងផ្លែមានទំហំតូចដោយសាររងឥទ្ធិពលពីសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៨១,២ ក្រាម/ដើម និងចំនួន ២០,៩ ផ្លែ/ដើម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវធនធានកសិកម្មមូលដ្ឋាន រួមជាមួយនឹងទីតាំងដែលមានកម្ពស់ដីខុសៗគ្នា និងអាកាសធាតុត្រជាក់ដើម្បីធ្វើការប្រៀបធៀប។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដែលផ្តោតលើពូជស្ត្របឺរីលូតលាស់ក្នុងអាកាសធាតុតំបន់ខ្ពស់នៃប្រទេសនោះ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះយើងមានតំបន់ខ្ពង់រាប និងជួរភ្នំមួយចំនួនដែលមានលក្ខណៈអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាដែលអាចយកមកប្រៀបធៀប និងអនុវត្តបាន។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះពិតជាមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅតំបន់ខ្ពង់រាបនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសជ្រើសរើសពូជតាមកម្ពស់ដីនេះ អាចជួយកសិករកម្ពុជានៅតំបន់ភ្នំបង្កើតប្រភពចំណូលថ្មី កាត់បន្ថយការនាំចូលផ្លែស្ត្របឺរី និងបង្កើនគុណភាពកសិផលក្នុងស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fragaria x ananassa (ស្ត្របឺរីបង្កាត់ពូជពាណិជ្ជកម្ម) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រទូទៅសម្រាប់ប្រភេទផ្លែស្ត្របឺរីដែលគេដាំដុះជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម ដែលកើតចេញពីការបង្កាត់ពូជរវាងពូជស្ត្របឺរីព្រៃពីរប្រភេទផ្សេងគ្នា ដើម្បីទទួលបានផ្លែធំនិងរសជាតិឆ្ងាញ់។ | ដូចជាការយកពូជគោពីរប្រភេទផ្សេងគ្នាមកបង្កាត់បញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបានកូនគោមួយប្រភេទថ្មីដែលធំធាត់ល្អនិងឱ្យទឹកដោះច្រើន។ |
| Inflorescences (កញ្ចុំផ្កា) | គឺជាទម្រង់នៃការរៀបចំរបស់ផ្កានៅលើដើម ឬមែក ដែលមានផ្កាជាច្រើនដុះចេញពីទង ឬប្រព័ន្ធទងតែមួយ មុននឹងវិវត្តទៅជាផ្លែស្ត្របឺរី។ | ប្រៀបដូចជាចង្កោមផ្លែទំពាំងបាយជូរ ដែលមានផ្លែតូចៗជាច្រើនជាប់នៅលើទងតែមួយ។ |
| Crown (គល់ដើមស្ត្របឺរី ឬមកុដ) | គឺជាផ្នែកកណ្តាលនៃដើមស្ត្របឺរីដែលស្ថិតនៅជាប់នឹងផ្ទៃដី ជាទីតាំងស្នូលដែលស្លឹក ផ្កា ទងវារ និងឫសថ្មីៗលូតលាស់ចេញមក។ | ដូចជាបេះដូង ឬបណ្តូលរបស់រុក្ខជាតិ ដែលជាទីតាំងផ្តល់កំណើតដល់ផ្នែកផ្សេងៗទៀតរបស់វាទាំងអស់។ |
| Runner (ទងវារ ឬដៃស្ត្របឺរី) | ជាទងវែងៗដែលលូតលាស់ចេញពីគល់ដើមមេផ្តេកតាមដី ហើយនៅចុងរបស់វាអាចដុះឫស និងបង្កើតជាកូនដើមស្ត្របឺរីថ្មីមួយទៀតបាន ដែលជាការបន្តពូជដោយមិនបាច់ប្រើគ្រាប់។ | ដូចជាទងល្ពៅ ឬត្រឡាចដែលវារតាមដី ហើយនៅពេលវាប៉ះដីត្រង់ណា វាដុះឫសបង្កើតជាដើមថ្មីនៅត្រង់នោះ។ |
| Photoperiod (រយៈពេលទទួលពន្លឺថ្ងៃ) | គឺជារយៈពេលសរុបនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យ (ពេលថ្ងៃ) និងភាពងងឹត (ពេលយប់) ដែលរុក្ខជាតិទទួលបានក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលកត្តានេះជាអ្នកបញ្ជាប្រព័ន្ធរុក្ខជាតិឱ្យដឹងថាពេលណាគួរចេញផ្កា ឬលូតលាស់ស្លឹក។ | ដូចជាការកំណត់ម៉ោងធ្វើការនិងម៉ោងគេងរបស់រុក្ខជាតិ ដែលរុក្ខជាតិខ្លះត្រូវការម៉ោងធ្វើការ (ត្រូវពន្លឺ) ច្រើនទើបវាអាចបញ្ចេញផ្កាបាន។ |
| Vegetative growth (ការលូតលាស់ផ្នែកសរីរាង្គ) | គឺជាដំណាក់កាលនៃការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិដែលផ្តោតលើការបង្កើតស្លឹក ដើម និងឫស ដើម្បីបង្កើនទំហំនិងភាពរឹងមាំ ជាជាងការបញ្ចេញផ្កាឬផ្លែ។ | ដូចជាកុមារដែលកំពុងលូតលាស់កម្ពស់និងទម្ងន់រាងកាយ មុនពេលឈានដល់វ័យពេញវ័យដែលអាចមានកូនបាន។ |
| Reproductive growth (ការលូតលាស់ផ្នែកបន្តពូជ) | ជាដំណាក់កាលដែលរុក្ខជាតិប្តូរពីការលូតលាស់ទំហំដើមឬស្លឹក មកផ្តោតថាមពលរបស់ខ្លួនទាំងស្រុងទៅលើការបញ្ចេញផ្កា និងបង្កើតផ្លែវិញ។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែលពេញវ័យ ចាប់ផ្តើមបង្កើតគ្រួសារដោយការបញ្ចេញផ្កានិងផ្លែដើម្បីបន្តពូជ។ |
| Junebearing strawberries (ស្ត្របឺរីប្រភេទថ្ងៃខ្លី ឬពូជផ្តល់ផលរដូវតែមួយ) | ជាប្រភេទពូជស្ត្របឺរីដែលបង្កើតពន្លកផ្កានៅពេលថ្ងៃមានរយៈពេលខ្លី និងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ ហើយជាទូទៅផ្តល់ទិន្នផលផ្លែយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់តែម្តងគត់ក្នុងមួយរដូវដាំដុះ។ | ដូចជាដើមស្វាយដែលចេញផ្លែយ៉ាងច្រើនគរគោកតែម្តងក្នុងមួយឆ្នាំ នៅពេលរដូវកាលរបស់វាចូលមកដល់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
