បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីវិធីសាស្ត្រក្នុងការគ្រប់គ្រងកម្ពស់ដើមផ្កាស្បៃរឿង (Marigold) ដែលដាំក្នុងផើង ដើម្បីកុំឱ្យដើមលូតលាស់ខ្ពស់ពេក និងរក្សាបាននូវទម្រង់ស្អាតសម្រាប់ការតុបតែង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីគាបសង្កត់ការលូតលាស់ទៅលើរុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (0 ppm) វិធីសាស្ត្រមិនប្រើសារធាតុគីមី (តំណាងប្រៀបធៀប) |
ផ្កាមានទំហំធំល្អជាងគេ មិនមានការយឺតយ៉ាវក្នុងការចេញផ្កា និងមិនមានសភាពខុសប្រក្រតីលើដើម។ | ដើមលូតលាស់ខ្ពស់ពេក ធ្វើឱ្យមិនសូវមានសោភ័ណភាពសម្រាប់ការដាំតាំងលម្អក្នុងផើង និងងាយបាក់មែក។ | កម្ពស់ដើមជាមធ្យម 41.17 cm ទំហំផ្កា 8.82 cm និងចំណាយពេល 58 ថ្ងៃដើម្បីចេញផ្កា។ |
| Ethephon Soil Drench (250-1000 ppm) ការស្រោច Ethephon កំហាប់ទាបទៅមធ្យមតាមដី (250-1,000 ppm) |
កាត់បន្ថយកម្ពស់ដើមបានល្អសក្តិសមជាផ្កាផើង ដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ទំហំផ្កា និងមិនពន្យារពេលចេញផ្កាយូរ។ | ទំហំផ្កាថយចុះបន្តិចបន្តួចបើធៀបនឹងដើមដែលមិនបានប្រើគីមី តម្រូវឱ្យមានការវាស់វែងបរិមាណគីមីឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | កម្ពស់ដើមថយចុះមកត្រឹម 34.08-37.92 cm ទំហំផ្កា 7.98-8.50 cm និងចេញផ្កាចន្លោះ 58-60 ថ្ងៃ។ |
| Ethephon Soil Drench (2000-4000 ppm) ការស្រោច Ethephon កំហាប់ខ្ពស់តាមដី (2,000-4,000 ppm) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការគាបសង្កត់កម្ពស់ដើម ធ្វើឱ្យដើមមានភាពតឿខ្លាំង។ | ធ្វើឱ្យទំហំផ្កាតូចខុសធម្មតា ពន្យារពេលចេញផ្កា បង្កឱ្យមានការដុះឫសខុសប្រក្រតីតាមដើម និងមែកខាងក្រោមរីកធំខុសទម្រង់។ | កម្ពស់ដើមថយចុះមកត្រឹម 28.50-31.35 cm តែទំហំផ្កាធ្លាក់ចុះដល់ 5.38-7.10 cm និងយឺតយ៉ាវចេញផ្កាដល់ 61-63 ថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការពិសោធន៍នេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងសារធាតុគីមីនិយតករលូតលាស់ដែលអាចរកទិញបានយ៉ាងងាយស្រួលនៅលើទីផ្សារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនិងបរិស្ថានត្រូពិច។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ប្រភេទដី និងការប្រើប្រាស់ពូជផ្កាស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ដែលអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណា ពូជផ្កាស្បៃរឿងក្នុងស្រុកផ្សេងទៀតអាចមានកម្រិតនៃការឆ្លើយតបខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចទៅនឹងបរិមាណគីមី។
វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងកម្ពស់រុក្ខជាតិនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងការដាំដុះផ្កាលម្អនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់សារធាតុ Ethephon ក្នុងកំហាប់សមស្រប (ក្រោម 1000 ppm) គឺជាដំណោះស្រាយដែលមានតម្លៃថោក និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ សម្រាប់លើកកម្ពស់គុណភាពពាណិជ្ជកម្មនៃការផលិតផ្កាផើងនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ethephon (សារធាតុអេទីហ្វុង) | ជាសារធាតុគីមីម្យ៉ាង (និយតករលូតលាស់រុក្ខជាតិ) ដែលនៅពេលស្រូបចូលទៅក្នុងជាលិការុក្ខជាតិ វាបំប្លែងទៅជាឧស្ម័នអេទីឡែន (Ethylene) ដែលជួយពន្លឿនភាពចាស់ទុំ បង្អាក់ការពន្លូតកោសិកា ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់កម្ពស់។ | ដូចជាថ្នាំបញ្ជាឱ្យរុក្ខជាតិឈប់លូតកម្ពស់ ហើយងាកមកបញ្ចេញមែក ឬត្រៀមខ្លួនចេញផ្កាជំនួសវិញ។ |
| Soil drench (ការស្រោចគីមីតាមដី) | ជាវិធីសាស្ត្រនៃការផ្តល់ជី ឬសារធាតុគីមីកសិកម្មក្នុងទម្រង់ជារាវ ដោយស្រោចផ្ទាល់ទៅលើដីជុំវិញគល់រុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យឫសស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បានពេញលេញ ជៀសវាងការបាត់បង់តាមរយៈការហើរតាមខ្យល់ ឬការលាងជម្រះលើស្លឹក។ | ដូចជាការបញ្ចុកថ្នាំទឹកតាមមាត់ផ្ទាល់ចូលទៅក្នុងពោះ ជាជាងការលាបថ្នាំនៅសើៗលើស្បែក (ស្លឹក)។ |
| Pinching (ការដកត្រួយ ឬក្តិចត្រួយកំពូល) | ជាបច្ចេកទេសថែទាំរុក្ខជាតិដោយកាត់ ឬក្តិចយកត្រួយកំពូលចេញ ដើម្បីបំបាត់ឥទ្ធិពលនៃអរម៉ូនដែលប្រមូលផ្តុំនៅកំពូល ដែលជាហេតុជំរុញឱ្យរុក្ខជាតិបែកមែកធាងចេញពីក្លៀកស្លឹកខាងក្រោមៗវិញ។ | ដូចជាការបិទផ្លូវជាតិធំ ដើម្បីបង្ខំឱ្យចរាចរណ៍បង្វែរទៅប្រើប្រាស់និងពង្រីកផ្លូវតូចៗជុំវិញនោះវិញ (ធ្វើឱ្យដើមបែកមែកច្រើន)។ |
| Apical dominance (ឥទ្ធិពលត្រួតត្រារបស់ត្រួយកំពូល) | ជាបាតុភូតសរីរវិទ្យារបស់រុក្ខជាតិ ដែលត្រួយកំពូល (ដើមមេ) បញ្ចេញអរម៉ូនគាបសង្កត់មិនឱ្យពន្លកខាងៗ (ពន្លកក្លៀក) លូតលាស់បានរហូតទាល់តែត្រួយកំពូលនោះត្រូវកាត់ចេញ ឬអសកម្ម។ | ដូចជាមេកើយម្នាក់ដែលក្តោបអំណាចផ្តាច់មុខ មិនឱ្យកូនចៅក្រោមឱវាទ (មែកចំហៀង) អាចបញ្ចេញសមត្ថភាពបាន រហូតដល់មេកើយនោះចុះចេញពីតំណែង។ |
| Adventitious roots (ឫសខុសប្រក្រតី ឬឫសពិសេស) | ជាឫសដែលដុះចេញពីផ្នែកផ្សេងៗនៃរុក្ខជាតិដែលមិនមែនជាប្រព័ន្ធឫសដើម ដូចជាដុះចេញពីប្រវែងដើម មែក ឬស្លឹក ដែលជាទូទៅបង្កឡើងដោយសម្ពាធអរម៉ូន (ដូចជាការប្រើ Ethephon កំហាប់ខ្ពស់ពេក) ឬលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានសើមខ្លាំង។ | ដូចជាការដុះសក់នៅកន្លែងខុសប្រក្រតី ឧទាហរណ៍ដុះនៅលើបាតដៃ ដោយសារតែរាងកាយមានប្រតិកម្មអរម៉ូនខុសធម្មតា។ |
| Vegetative growth (ការលូតលាស់ផ្នែកសរីរាង្គ) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូងរបស់រុក្ខជាតិដែលផ្តោតសំខាន់លើការបង្កើតនិងពង្រីក ឫស ដើម និងស្លឹក មុនពេលវាផ្លាស់ប្តូរចូលដល់ដំណាក់កាលបន្តពូជ (ការបញ្ចេញផ្កា និងផ្លែ)។ | ដូចជាវ័យកុមារនិងវ័យជំទង់របស់មនុស្ស ដែលរាងកាយផ្តោតតែលើការលូតលាស់កម្ពស់និងទំហំ មុនពេលឈានដល់វ័យពេញវ័យដែលអាចបន្តពូជបាន។ |
| Sub-apical meristem (ជាលិកាលូតលាស់ក្រោមត្រួយកំពូល) | ជាក្រុមនៃកោសិកាដែលស្ថិតនៅខាងក្រោមត្រួយកំពូលបន្តិច ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបែងចែក និងពន្លូតកោសិកា ធ្វើឱ្យដើមរុក្ខជាតិលូតកម្ពស់។ សារធាតុ Ethephon ទប់ស្កាត់ដំណើរការនៅកន្លែងនេះទើបធ្វើឱ្យដើមតឿ។ | ដូចជារោងចក្រផលិតឥដ្ឋដែលស្ថិតនៅជាន់ខាងក្រោមដំបូលកំពូល មានតួនាទីរុញអាគារទាំងមូលឱ្យកាន់តែខ្ពស់ឡើងៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
