បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជាពិសេសកង្វះខាតធនធានទឹកដែលទាក់ទងនឹងកម្រិតទឹកជំនន់ផ្សេងៗគ្នា ទៅលើការថយចុះទិន្នផលស្រូវនៅក្នុងខេត្ត An Giang ប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យជលសាស្ត្រ ឧតុនិយម និងកសិកម្ម ដើម្បីក្លែងធ្វើតម្រូវការទឹក និងប៉ាន់ស្មានការខាតបង់ទិន្នផលស្រូវសរុប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cropwat 8.0 Water Requirement Simulation ការក្លែងធ្វើតម្រូវការទឹកដោយប្រើកម្មវិធី Cropwat 8.0 |
ជាកម្មវិធីស្តង់ដាររបស់អង្គការ FAO ដែលងាយស្រួលប្រើប្រាស់ និងអាចគណនាតម្រូវការទឹកបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យអាកាសធាតុ និងដី។ | វាយតម្លៃត្រឹមតែបរិមាណទឹកប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនបានគិតបញ្ចូលនូវកត្តាគុណភាពទឹក ជំងឺសត្វល្អិត ឬការអនុវត្តកសិកម្មជាក់ស្តែងនោះទេ។ | អាចបង្ហាញថាទិន្នផលស្រូវរដូវប្រាំងថយចុះ ៣,២% និងរដូវវស្សាថយចុះ ៦,១% ក្នុងស្ថានភាពមានទឹកជំនន់តូចដោយសារកង្វះខាតទឹក។ |
| Direct Economic Damage Valuation ការវាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចលើការខាតបង់ដោយផ្ទាល់ |
បំប្លែងទិន្នន័យនៃការថយចុះទិន្នផលទៅជាទឹកប្រាក់ជាក់ស្តែង ដែលជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយងាយស្រួលយល់ដឹងពីទំហំនៃហានិភ័យ។ | ពឹងផ្អែកលើតម្លៃស្រូវមធ្យមនៅលើទីផ្សារ ដែលអាចប្រែប្រួលជានិច្ច និងមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែងរបស់កសិករម្នាក់ៗនោះឡើយ។ | អាចគណនាជាទឹកប្រាក់ខាតបង់សរុបប្រចាំឆ្នាំតាមតំបន់នីមួយៗ ដោយផ្អែកលើតម្លៃស្រូវមធ្យម ៦.២០០ ដុងក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យអាកាសធាតុ និងជលសាស្ត្រយ៉ាងលម្អិតក្នុងរយៈពេលយូរ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត An Giang ប្រទេសវៀតណាម ដោយពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យជលសាស្ត្រនិងអាកាសធាតុក្នុងតំបន់ដែនដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ។ ការស្រាវជ្រាវនេះមានដែនកំណត់ ដោយសារវាផ្តោតតែលើបរិមាណទឹក មិនបានគិតបញ្ចូលនូវគុណភាពទឹក (ដូចជាទឹកប្រៃចូល) កត្តាសត្វល្អិត ឬបច្ចេកទេសកសិកម្មឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីដែនកំណត់ទាំងនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះកសិកម្មនៅកម្ពុជាក៏រងឥទ្ធិពលខ្លាំងពីកត្តារួមផ្សំផ្សេងៗផងដែរ មិនមែនត្រឹមតែការខ្វះខាតទឹកនោះទេ។
វិធីសាស្ត្រនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក និងផែនការកសិកម្ម។
ការអនុវត្តគំរូនេះនៅកម្ពុជា នឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធកាត់បន្ថយការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចរបស់កសិករ និងពង្រឹងសន្តិសុខស្បៀងនៅក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cropwat | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលបង្កើតឡើងដោយអង្គការស្បៀង និងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ (FAO) សម្រាប់គណនាតម្រូវការទឹករបស់ដំណាំ និងរៀបចំផែនការស្រោចស្រព ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យអាកាសធាតុ ដី និងដំណាំ។ | ដូចជាកម្មវិធីបញ្ជាការហូបចុក ដែលគណនាប្រាប់យើងថា ពេលណាដំណាំត្រូវការទឹកប៉ុន្មាន ដើម្បីអាចលូតលាស់បានល្អបំផុត។ |
| Yield response factor (Ky) | គឺជាមេគុណបច្ចេកទេសដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការឆ្លើយតប ឬការថយចុះទិន្នផលរបស់ដំណាំ នៅពេលដែលវាជួបប្រទះនឹងកង្វះខាតទឹក (water stress) ក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់ណាមួយ។ | ដូចជារង្វាស់ដែលប្រាប់ថាតើដំណាំមួយប្រភេទងាយរងគ្រោះ ឬស្រពោនប៉ុណ្ណា បើវាមិនបានផឹកទឹកគ្រប់គ្រាន់។ |
| Crop evapotranspiration (ETa/ETc) | គឺជាបរិមាណទឹកសរុបដែលហួតចេញពីផ្ទៃដី និងបញ្ចេញតាមស្លឹករុក្ខជាតិ (ETa គឺជាកម្រិតជាក់ស្តែង រីឯ ETc គឺជាកម្រិតសក្តានុពលអតិបរមា) ដែលដំណាំត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បីលូតលាស់ដោយគ្មានកង្វះខាត។ | ដូចជាបរិមាណញើសដែលរាងកាយយើងបញ្ចេញ និងបរិមាណទឹកដែលយើងត្រូវផឹកសងវិញ ដើម្បីអាចធ្វើការងារបានពេញកម្លាំង។ |
| Damage valuation | គឺជាដំណើរការគណនា ឬវាយតម្លៃជាទឹកប្រាក់នូវការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចសរុប ដែលបណ្តាលមកពីការថយចុះទិន្នផលដំណាំ ដោយសារកត្តាអវិជ្ជមាននៃអាកាសធាតុ ដូចជាគ្រោះរាំងស្ងួត ឬទឹកជំនន់។ | ដូចជាការគិតលុយសងជំងឺចិត្ត និងខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ នៅពេលដែលមាននរណាម្នាក់ ឬគ្រោះថ្នាក់ណាមួយមកបំផ្លាញរបររកស៊ីរបស់យើង។ |
| Maximum theoretical yield (Ym) | គឺជាទិន្នផលខ្ពស់បំផុតតាមទ្រឹស្តីដែលដំណាំមួយអាចសម្រេចបាន ក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលវាទទួលបានបរិមាណទឹកគ្រប់គ្រាន់ ១០០% តាមតម្រូវការ ដោយគ្មានបញ្ហាកង្វះទឹក ឬកត្តារំខានផ្សេងៗ។ | ដូចជាពិន្ទុពេញ ១០០ ដែលសិស្សអាចទទួលបាន ប្រសិនបើពួកគេរៀនយល់គ្រប់មេរៀន និងមិនមានបញ្ហាសុខភាពរំខានពេលប្រឡង។ |
| Streamflow | គឺជាបរិមាណទឹកដែលហូរលើផ្ទៃដី ឬក្នុងទន្លេ-ព្រែក បន្ទាប់ពីមានភ្លៀងធ្លាក់ ឬទឹកជំនន់ ដែលជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់បរិមាណទឹកដែលអាចផ្គត់ផ្គង់ដល់ស្រែចម្ការ។ | ដូចជាចរន្តទឹកដែលហូរតាមប្រឡាយចូលមកក្នុងចម្ការរបស់យើងនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ ឬរដូវទឹកឡើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
