បញ្ហា (The Problem)៖ និក្ខេបបទនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រាក់ចំណូលទាប និងភាពងាយរងគ្រោះរបស់គ្រួសារកសិករក្រីក្រដាំស្រូវនៅខេត្ត An Giang ប្រទេសវៀតណាម តាមរយៈការវិភាគខ្សែច្រវាក់តម្លៃស្រូវអង្ករ និងការបែងចែកអត្ថប្រយោជន៍ដែលមិនមានតុល្យភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីខ្សែច្រវាក់តម្លៃ (Value Chain Approach) ជាមួយនឹងការសង្កេតចំនួន ២៩១ លើតួអង្គផ្សេងៗក្នុងខ្សែច្រវាក់តម្លៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Value Chain Analysis (ValueLinks/Kaplinsky & Morris) ការវិភាគខ្សែច្រវាក់តម្លៃ |
ផ្តល់រូបភាពទូលំទូលាយពីទំនាក់ទំនងទីផ្សារ ការហូរចូលនៃផលិតផល និងការបែងចែកតម្លៃបន្ថែមរវាងតួអង្គពាក់ព័ន្ធ។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យច្រើនពីតួអង្គចម្រុះ (កសិករ ឈ្មួញ រោងម៉ាស៊ីន) ដែលចំណាយពេល និងធនធានច្រើន។ | រកឃើញថាកសិករក្រីក្រទទួលបានតម្លៃបន្ថែមសុទ្ធទាបបំផុតត្រឹមតែ ១.៣៤៩ ដុង/គីឡូក្រាម ខណៈតម្លៃបង្កើតបានសរុបមានច្រើន។ |
| Data Envelopment Analysis (DEA) ការវិភាគស្រោមទិន្នន័យ (DEA) |
អាចវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស (TE) និងប្រសិទ្ធភាពចំណាយ (CE) បានយ៉ាងច្បាស់លាស់ដោយមិនបាច់សន្មតទម្រង់អនុគមន៍មុន។ | ងាយរងឥទ្ធិពលពីទិន្នន័យខុសប្រក្រតី (Outliers) និងមិនបានគិតពីកត្តាចៃដន្យដែលកើតមានក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ | កសិករក្រីក្រមានប្រសិទ្ធភាពបែងចែកធនធានទាប (០,៥៧) ធៀបនឹងកសិករមិនក្រីក្រ (០,៧៦) ដោយសារការប្រើប្រាស់ធាតុចូលមិនសមស្រប។ |
| Multiple Linear Regression គំរូស៊ើបអង្កេតតម្រែតម្រង់ពហុអថេរ |
ងាយស្រួលក្នុងការបកស្រាយពីកម្រិតនៃឥទ្ធិពលរបស់កត្តានីមួយៗ (ដូចជា ការសិក្សា បទពិសោធន៍ ផ្ទៃដី) ទៅលើប្រាក់ចំណូល។ | តម្រូវឲ្យមានការបំពេញលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងនៃស្ថិតិ (ឧ. មិនមានពហុរឹមជាន់គ្នា - Multicollinearity) ដើម្បិធានាភាពត្រឹមត្រូវនៃលទ្ធផល។ | ការចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាល ការអនុវត្តបច្ចេកទេសថ្មី និងទំហំផ្ទៃដីដាំដុះ ជះឥទ្ធិពលវិជ្ជមានខ្លាំងដល់ការកើនឡើងប្រាក់ចំណូលកសិករ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ទ្រង់ទ្រាយធំ និងប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចស្មុគស្មាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតសំខាន់តែនៅក្នុងខេត្ត An Giang ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងរដូវប្រាំង (Winter-Spring) និងពឹងផ្អែកលើការជ្រើសរើសសំណាកតាមបែបងាយស្រួល (Convenience Sampling) សម្រាប់កសិករ។ ទោះបីជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់វាលទំនាបទន្លេមេគង្គនៅកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏រចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារ ការគាំទ្រពីរដ្ឋ និងគោលនយោបាយកសិកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារការកែតម្រូវមុននឹងយកមកអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់សម្រាប់អនុវត្តក្នុងវិស័យស្រូវអង្ករនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការរចនាគោលនយោបាយគាំទ្រកសិករខ្នាតតូច។
ជារួម ក្របខ័ណ្ឌនៃការវិភាគខ្សែច្រវាក់តម្លៃនេះអាចជួយអ្នកស្រាវជ្រាវ និងស្ថាប័នកម្ពុជាក្នុងការស្វែងរកចំណុចខ្សោយក្នុងទីផ្សារស្រូវ និងស្នើដំណោះស្រាយដែលបង្កើនអំណាចចរចាដល់កសិករខ្នាតតូច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value Chain | ដំណើរការនិងសកម្មភាពជាបន្តបន្ទាប់ចាប់ពីការផ្គត់ផ្គង់ធាតុចូល ការដាំដុះ ការប្រមូលទិញ ការកែច្នៃ រហូតដល់ការលក់ផលិតផលដល់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ ដែលដំណាក់កាលនីមួយៗបានជួយបង្កើនតម្លៃដល់ផលិតផលនោះ។ | ដូចជាដំណើរការនៃការធ្វើនំខេក ដែលចាប់ផ្តើមពីការទិញម្សៅ លាយគ្រឿងផ្សំ ដុត និងតុបតែង ដែលរាល់សកម្មភាពទាំងនេះធ្វើឱ្យនំកាន់តែមានតម្លៃថ្លៃជាងវត្ថុធាតុដើមដើម។ |
| Data Envelopment Analysis (DEA) | វិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃអ្នកផលិត (ដូចជាកសិករ) ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបបរិមាណធនធានដែលពួកគេប្រើប្រាស់ (ធាតុចូល) ធៀបនឹងលទ្ធផលដែលពួកគេទទួលបាន (ទិន្នផល) ដើម្បីរកមើលថាតើអ្នកណាធ្វើបានល្អជាងគេក្នុងក្រុម។ | ដូចជាការប្រកួតប្រជែងមើលថាអ្នកណាអាចចម្អិនម្ហូបបានឆ្ងាញ់បំផុតនិងច្រើនបំផុត ដោយប្រើប្រាស់គ្រឿងទេសនិងលុយតិចបំផុត។ |
| Value Added | ភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃនៃផលិតផលសម្រេច ដែលលក់ចេញ និងការចំណាយលើទំនិញកម្រិតមធ្យម ឬវត្ថុធាតុដើមដែលត្រូវបានទិញយកមកពីតួអង្គមុនៗ ដើម្បីគណនាពីតម្លៃពិតប្រាកដដែលតួអង្គម្នាក់ៗបានបង្កើត។ | ដូចជាការយកឈើដែលទិញក្នុងតម្លៃ ១០ ដុល្លារ មកច្នៃជាកៅអីលក់បាន ៣០ ដុល្លារ ដែលតម្លៃបន្ថែមនោះគឺ ២០ ដុល្លារនោះឯង។ |
| Net Value Added | ប្រាក់ចំណេញពិតប្រាកដដែលនៅសល់ បន្ទាប់ពីយកតម្លៃបន្ថែម (Value Added) ដកចេញនូវរាល់ចំណាយប្រតិបត្តិការបន្ថែមផ្សេងៗទៀត ដូចជាថ្លៃពលកម្ម ថ្លៃភ្លើង ថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងរំលស់គ្រឿងចក្រជាដើម។ | ដូចជាប្រាក់ដែលសល់ក្នុងហោប៉ៅរបស់អ្នកពិតប្រាកដ បន្ទាប់ពីទូទាត់រាល់ការចំណាយតូចធំទាំងអស់រួចរាល់។ |
| Technical Efficiency (TE) | សមត្ថភាពរបស់កសិករឬអ្នកផលិត ក្នុងការបង្កើតទិន្នផលបានជាអតិបរមា ដោយប្រើប្រាស់បរិមាណធាតុចូល (ជី គ្រាប់ពូជ ថ្នាំ) ដែលមានស្រាប់ តាមរយៈការអនុវត្តបច្ចេកទេសបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាសិស្សដែលរៀនតែ ២ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ តែអាចប្រឡងបានពិន្ទុពេញ ព្រោះគេមានបច្ចេកទេសរៀនបានត្រឹមត្រូវនិងឆាប់យល់។ |
| Allocative Efficiency (AE) | សមត្ថភាពរបស់អ្នកផលិតក្នុងការបែងចែក និងជ្រើសរើសបរិមាណប្រភេទធាតុចូលក្នុងសមាមាត្រដ៏ល្អបំផុត ដោយគិតទៅលើតម្លៃទីផ្សារ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយឱ្យនៅទាបបំផុតខណៈពេលរក្សាបានទិន្នផលដដែល។ | ដូចជាការចេះដើរផ្សារទិញម្ហូបដោយចេះប្រៀបធៀបតម្លៃ និងជ្រើសរើសទិញបន្លែសាច់ណាដែលថោក តែនៅតែអាចធ្វើម្ហូបបានឆ្ងាញ់ដូចគ្នា។ |
| Cost Efficiency (CE) | ប្រសិទ្ធភាពសរុបផ្នែកចំណាយ ដែលជាផលគុណរវាងប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេស (TE) និងប្រសិទ្ធភាពនៃការបែងចែកធនធាន (AE) ដោយបង្ហាញពីសមត្ថភាពរួមក្នុងការផលិតទិន្នផលក្នុងកម្រិតចំណាយតិចបំផុត។ | ដូចជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃភាពឆ្លាតវៃក្នុងការរៀនសូត្រ (TE) និងភាពពូកែក្នុងការសន្សំសំចៃលុយទិញសៀវភៅ (AE) ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលល្អបំផុតដោយចំណាយលុយតិចបំផុត។ |
| Multiple Linear Regression | គំរូស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរគោលដៅមួយ (ឧទាហរណ៍ ប្រាក់ចំណូលកសិករ) និងអថេរឯករាជ្យច្រើន (ឧទាហរណ៍ អាយុ កម្រិតវប្បធម៌ ទំហំដី ការចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាល) ថាតើកត្តាណាខ្លះជះឥទ្ធិពលដល់វា។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តដើម្បីរកមើលថា តើការខិតខំរៀន ម៉ោងគេង និងរបបអាហារ កត្តាណាមួយដែលជះឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេទៅលើពិន្ទុប្រឡងរបស់អ្នក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
