បញ្ហា (The Problem)៖ ការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃក្នុងការផលិតស្រូវចម្ការក្នុងប្រទេសសៀរ៉ាឡេអូន គឺជាបញ្ហាប្រឈមធំមួយដែលចំណាយកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរដូវវស្សាឆ្នាំ ២០០៧ និង ២០០៨ ដើម្បីវាយតម្លៃភាពប្រកួតប្រជែងរបស់ពូជស្រូវផ្សេងៗគ្នានឹងស្មៅចង្រៃ និងកំណត់ប៉ារ៉ាម៉ែត្ររូបសាស្ត្ររបស់រុក្ខជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cultivation of NERICA 1 & 6 (Competitive & High-Yielding Varieties) ការដាំដុះពូជស្រូវ NERICA 1 និង 6 (ពូជមានភាពប្រកួតប្រជែងនិងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់) |
មានសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងស្មៅចង្រៃបានល្អ និងនៅតែអាចផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ចំណេញខ្ពស់ក្នុងលក្ខខណ្ឌសម្បូរស្មៅ។ ជាជម្រើសដ៏ល្អសម្រាប់កសិករដែលខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្មដកស្មៅ។ | ត្រូវការការថែទាំនិងការគ្រប់គ្រងជីជាតិដីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីរក្សាសក្តានុពលនៃការផ្តល់ទិន្នផលរបស់វា។ | សន្ទស្សន៍ភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ (០.៧៣-០.៧៦) ជាមួយនឹងការថយចុះទិន្នផលត្រឹមតែ ២៤% ទៅ ៣១% ប៉ុណ្ណោះ ពេលមានស្មៅប្រកួតប្រជែង។ |
| Cultivation of ROK 3 (High-Yielding but Non-Competitive Variety) ការដាំដុះពូជស្រូវ ROK 3 (ពូជផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់តែខ្វះភាពប្រកួតប្រជែង) |
អាចផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត (ប្រហាក់ប្រហែលនឹង NERICA 6) ក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលស្រែត្រូវបានសម្អាតស្មៅបានល្អឥតខ្ចោះ។ | ខ្សោយក្នុងការប្រកួតប្រជែងជាមួយស្មៅចង្រៃ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលមានស្មៅ។ មិនស័ក្តិសមសម្រាប់តំបន់ខ្វះខាតថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ទៅ ៦៣% ទៅ ៦៦% នៅពេលមានស្មៅដុះប្រកួតប្រជែង។ |
| Cultivation of Buttercup (Local Competitive but Low-Yielding Variety) ការដាំដុះពូជស្រូវ Buttercup (ពូជក្នុងស្រុកមានភាពប្រកួតប្រជែងតែទិន្នផលទាប) |
មានសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងជាមួយស្មៅចង្រៃបានល្អដោយសារការលូតលាស់ស្លឹកច្រើន និងសម្របខ្លួនបានល្អក្នុងបរិស្ថានធម្មជាតិ។ | ផ្តល់ទិន្នផលសរុបទាបបំផុតបើទោះបីជាដាំក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានស្មៅក៏ដោយ ដែលធ្វើឱ្យមិនសូវទទួលបានផលចំណេញខាងសេដ្ឋកិច្ច។ | ទោះបីមានភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ (០.៧៥-០.៧៨) តែទិន្នផលជាមធ្យមមានកម្រិតទាបបំផុតចន្លោះពី ១៧៨៩-១៨៨៦ គ.ក/ហត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្មនៅវាលស្រែ រួមមានផ្ទៃដីចម្ការ ជីកសិកម្ម ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ និងកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់ការតាមដានទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់អេកូឡូស៊ីដីចម្ការនៃប្រទេសសៀរ៉ាឡេអូន (Sierra Leone) ដែលមានប្រភេទដី Sandy loam និងកម្រិតទឹកភ្លៀងចន្លោះពី ២២២៥-២៣៥០ ម.ម ក្នុងមួយឆ្នាំ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ គុណភាពដីសីត និងប្រភេទស្មៅចង្រៃនៅតំបន់ខ្ពង់រាបអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តពូជស្រូវក្នុងស្រុកបន្ថែមដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់សក្តានុពលជាក់លាក់។
ការប្រើប្រាស់ពូជស្រូវមានភាពប្រកួតប្រជែងជាមួយស្មៅខ្ពស់ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានសក្តានុពលមួយសម្រាប់កសិករខ្មែរក្នុងការកាត់បន្ថយការចំណាយលើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី។
ការរួមបញ្ចូលលក្ខណៈរូបសាស្ត្ររុក្ខជាតិទៅក្នុងកម្មវិធីជ្រើសរើសពូជស្រូវ នឹងជួយលើកកម្ពស់ប្រព័ន្ធកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមីនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Upland rice (ស្រូវចម្ការ) | ប្រភេទស្រូវដែលដាំដុះនៅលើដីទួល ឬដីភ្នំដោយមិនពឹងផ្អែកលើការដក់ទឹកក្នុងស្រែ តែពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទឹកភ្លៀងតាមរដូវកាល។ | ដូចជាការដាំពោត ឬដំឡូងនៅលើដីចម្ការធម្មតា ដែលមិនត្រូវការស្រែមានភ្លឺសម្រាប់ទប់ទឹកនោះទេ។ |
| Weed competitiveness (ភាពប្រកួតប្រជែងជាមួយស្មៅចង្រៃ) | សមត្ថភាពរបស់រុក្ខជាតិ (ដូចជាស្រូវ) ក្នុងការលូតលាស់ទប់ទល់ ដណ្តើមយកពន្លឺថ្ងៃ ទឹក និងជីជាតិពីស្មៅចង្រៃ ដើម្បីការពារកុំឱ្យស្មៅដុះគ្របសង្កត់។ | ដូចជាកីឡាកររត់ប្រណាំងដ៏ខ្លាំងម្នាក់ ដែលអាចរត់វ៉ាដាច់គូប្រកួតដើម្បីដណ្តើមយកចំណាត់ថ្នាក់លេខមួយ និងធនធានទាំងអស់។ |
| Leaf area index / LAI (សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក) | រង្វាស់ដែលបង្ហាញពីទំហំផ្ទៃសរុបនៃស្លឹករុក្ខជាតិធៀបនឹងទំហំផ្ទៃដីដែលវាដុះ។ LAI ខ្ពស់មានន័យថាស្លឹកច្រើនអាចបាំងពន្លឺថ្ងៃមិនឱ្យចាំងដល់ដី ដែលជួយទប់ស្កាត់ការដុះស្មៅនៅខាងក្រោម។ | ដូចជាការបើកឆ័ត្រដ៏ធំមួយបាំងពន្លឺថ្ងៃមិនឱ្យចាំងដល់ដីខាងក្រោម ធ្វើឱ្យកូនរុក្ខជាតិ ឬស្មៅនៅពីក្រោមនោះមិនអាចលូតលាស់បាន។ |
| Tiller number (ចំនួនបែកគុម្ព) | ចំនួនដើមដែលបែកចេញពីដើមមេតែមួយរបស់រុក្ខជាតិត្រកូលស្មៅដូចជាស្រូវ ដែលការបែកគុម្ពច្រើនជួយឱ្យស្រូវមានទំហំធំ ផ្តល់ផលច្រើន និងគ្របដណ្តប់ដីបានល្អ។ | ដូចជាដើមឫស្សីមួយដើមដែលដុះបែកចេញកូនតូចៗជាច្រើន បង្កើតបានជាគុម្ពឫស្សីដ៏ធំនិងញឹកស្កះ។ |
| Variance component analysis (ការវិភាគសមាសធាតុនៃវ៉ារ្យង់) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់បំបែកនិងវាស់វែងកត្តាផ្សេងៗដែលធ្វើឱ្យមានភាពខុសគ្នានៃទិន្នន័យ (ដូចជាការស្វែងយល់ថាទិន្នផលប្រែប្រួលដោយសារឥទ្ធិពលនៃពូជស្រូវ ឬដោយសារឥទ្ធិពលនៃការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅ)។ | ដូចជាការភ្លក់សម្លមួយចាន ហើយយើងព្យាយាមវិភាគថាតើរសជាតិឆ្ងាញ់ប្លែកនេះកើតចេញពីសាច់ បន្លែ ឬគ្រឿងទេសមួយណាខ្លះ។ |
| NERICA / New Rice for Africa (ពូជស្រូវណេរីកា ឬពូជស្រូវថ្មីសម្រាប់ទ្វីបអាហ្វ្រិក) | ពូជស្រូវបង្កាត់រវាងស្រូវអាស៊ីដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ និងស្រូវអាហ្វ្រិកដែលធន់នឹងភាពរាំងស្ងួតនិងសត្វល្អិត ដែលបង្កើតឡើងយ៉ាងពិសេសសម្រាប់តំបន់ខ្ពង់រាបនិងខ្វះខាតការថែទាំ។ | ដូចជាការបង្កាត់ពូជសេះដែលរត់លឿន ជាមួយសត្វលាដែលធន់នឹងការលំបាក ដើម្បីទទួលបានសត្វមួយដែលអាចរត់បានលឿនផងនិងធន់នឹងភាពនឿយហត់ផង។ |
| Genotypic correlation (ទំនាក់ទំនងរវាងសេនេទិច) | ការវាស់វែងអំពីទំនាក់ទំនងនៃលក្ខណៈហ្សែនរវាងប៉ារ៉ាម៉ែត្រពីរផ្សេងគ្នារបស់រុក្ខជាតិ ឧទាហរណ៍ទំនាក់ទំនងរវាងចំនួនបែកគុម្ព និងទិន្នផលគ្រាប់ ដែលកើតឡើងដោយសារឥទ្ធិពលនៃហ្សែនបន្តពូជ។ | ដូចជាបងប្អូនភ្លោះដែលមានមុខមាត់ ឬអត្តចរិតស្រដៀងគ្នា ដោយសារតែពួកគេទទួលបានហ្សែនដូចគ្នាមកពីឪពុកម្តាយតែមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
