បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីសក្តានុពល និងបញ្ហាប្រឈមនៃការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍កសិដ្ឋាន (Farm tourism) នៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ជាពិសេសតួនាទីរបស់ឧទ្យានបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មក្នុងការលើកកម្ពស់អក្ខរកម្មកសិកម្ម និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងការវាយតម្លៃលើប្រតិបត្តិការជាក់ស្តែងរបស់មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍កសិដ្ឋានដែលគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Highland Agrotourism Model (MARDI Cameron Highlands) គំរូទេសចរណ៍កសិដ្ឋានតំបន់ខ្ពង់រាប (MARDI Cameron Highlands) |
មានភាពទាក់ទាញខ្ពស់សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរក្នុងស្រុក ដោយសារអាកាសធាតុត្រជាក់ និងភាពចម្រុះនៃការដាំដុះ (តែ ផ្កា និងផ្លែឈើតំបន់ត្រជាក់) ដែលជួយរក្សាចំណូលបានល្អទោះក្នុងវិបត្តិកូវីដ-១៩។ | ប្រឈមនឹងបញ្ហាបរិស្ថាន ផលប៉ះពាល់ពីនគរូបនីយកម្ម និងសម្ពាធខ្លាំងលើការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋាន។ | អាចរក្សាបានចំនួនភ្ញៀវទេសចរចន្លោះពី ៣៧៦,១៦១ ដល់ ៤៨៥,៨៤៧ នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ (២០១៩-២០២២) និងមានឯករាជ្យភាពហិរញ្ញវត្ថុ។ |
| Tropical Ecotourism Model (MARDI Langkawi) គំរូទេសចរណ៍កសិ-អេកូឡូស៊ីតំបន់ត្រូពិច (MARDI Langkawi) |
ផ្តល់ជូននូវសកម្មភាពអេកូទេសចរណ៍សម្បូរបែប (ការបោះជំរុំ ដំណើរកម្សាន្តចម្ការ និងអាហារប៊ូហ្វេផ្លែឈើត្រូពិច) ដែលមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការទាក់ទាញទេសចរអន្តរជាតិ។ | ងាយរងគ្រោះខ្ពស់ដោយសារវិបត្តិសកល (ដូចជាការបិទព្រំដែនក្នុងកំឡុងកូវីដ-១៩) ដោយសារការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើទីផ្សារទេសចរណ៍អន្តរជាតិ។ | ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងមកត្រឹម ១,៩៦០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ តែបានកើនឡើងវិញដល់ ២៨,៣៣៣ នាក់នៅឆ្នាំ ២០២២ ក្រោយបើកព្រំដែនអន្តរជាតិ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការបង្កើត និងនិរន្តរភាពនៃមជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍កសិដ្ឋានទាមទារការគាំទ្រយ៉ាងរឹងមាំពីគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាល ការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងធនធានបច្ចេកទេស។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យពីឧទ្យានបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋម៉ាឡេស៊ី (MARDI) ក្នុងតំបន់ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទេសចរណ៍រឹងមាំស្រាប់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលភាគច្រើនកសិដ្ឋានទេសចរណ៍ជារបស់ឯកជន និងស្ថិតនៅតំបន់ដែលកំពុងអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការអនុវត្តគំរូនេះទាមទារការកែច្នៃឱ្យស្របតាមបរិបទសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងកម្រិតគាំទ្រពីរដ្ឋក្នុងស្រុក។
គំរូនៃការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិ-ទេសចរណ៍នេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម និងមានសក្តានុពលទេសចរណ៍ខ្ពស់។
ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រកសិ-ទេសចរណ៍ដែលរួមបញ្ចូលការអប់រំ បច្ចេកវិទ្យា និងការកម្សាន្ត នឹងជួយកម្ពុជាធ្វើពិពិធកម្មផលិតផលទេសចរណ៍របស់ខ្លួន បង្កើនចំណូលសហគមន៍ និងលើកកម្ពស់អក្ខរកម្មកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Farm tourism / Agrotourism (ទេសចរណ៍កសិដ្ឋាន / កសិទេសចរណ៍) | សកម្មភាពទេសចរណ៍ដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងវិស័យកសិកម្ម ដោយអនុញ្ញាតឱ្យភ្ញៀវទេសចរបានទស្សនា សិក្សា និងទទួលបានបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ពីការងារកសិដ្ឋាន ការដាំដុះ ឬការចិញ្ចឹមសត្វ ដែលជួយបង្កើតប្រាក់ចំណូលបន្ថែមដល់កសិករក្រៅពីការលក់កសិផល។ | ដូចជាការបើកចម្ការផ្លែឈើ ឬកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វរបស់អ្នកឱ្យភ្ញៀវចូលលេង ទិញសំបុត្រ និងបេះផ្លែឈើហូបផ្ទាល់ ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូល។ |
| Agricultural literacy (អក្ខរកម្មកសិកម្ម) | ការយល់ដឹងជាមូលដ្ឋានអំពីប្រព័ន្ធកសិកម្ម ដំណើរការនៃការផលិតចំណីអាហារ និងផលប៉ះពាល់នៃកសិកម្មទៅលើសេដ្ឋកិច្ច បរិស្ថាន និងសង្គម តាមរយៈការផ្តល់ការអប់រំ និងការផ្សព្វផ្សាយនៅក្នុងរមណីយដ្ឋានកសិទេសចរណ៍។ | ដូចជាការបង្រៀនក្មេងៗ ឬអ្នកទីក្រុងឱ្យស្គាល់ថាអង្ករ ឬបន្លែដែលគេញ៉ាំរាល់ថ្ងៃមានប្រភពមកពីណា និងត្រូវឆ្លងកាត់ការដាំដុះដោយលំបាកយ៉ាងណា។ |
| Agrotechnology transfer (ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម) | ដំណើរការនៃការនាំយកចំណេះដឹង វិធីសាស្ត្រថ្មីៗ និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗដែលបានស្រាវជ្រាវរួច (ឧទាហរណ៍ ការដាំដុះក្នុងផ្ទះកញ្ចក់) ទៅចែករំលែក និងបង្រៀនដល់កសិករ ឬសាធារណជនទូទៅដើម្បីយកទៅអនុវត្តបន្តក្នុងអាជីវកម្មរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររកឃើញពូជស្រូវថ្មីដែលធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួត រួចយកពូជនិងរបៀបដាំនោះទៅបង្រៀនដល់កសិករឱ្យចេះធ្វើតាម។ |
| T.I.C.E.R components (សមាសធាតុ T.I.C.E.R) | ក្របខ័ណ្ឌគោលការណ៍ទាំង៥ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍឧទ្យានបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម MARDI ដែលរួមមាន៖ បច្ចេកវិទ្យា (Technology) នវានុវត្តន៍ (Innovation) ការអភិរក្ស (Conservation) ការអប់រំ (Education) និងការកម្សាន្ត (Recreation)។ | ដូចជារូបមន្តផ្សំ ៥ មុខ ដើម្បីធ្វើឱ្យកសិដ្ឋានមួយក្លាយជាកន្លែងកម្សាន្តផង កន្លែងរៀនសូត្រពីបច្ចេកវិទ្យាផង និងជាកន្លែងការពារបរិស្ថានផង។ |
| Smart partnerships (ភាពជាដៃគូឆ្លាតវៃ) | ការសហការគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធរវាងស្ថាប័នរដ្ឋ វិស័យឯកជន ភ្នាក់ងារទេសចរណ៍ និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីចែករំលែកធនធាន ចំណេះដឹង និងបច្ចេកទេស ក្នុងគោលបំណងជំរុញទីផ្សារ និងអភិវឌ្ឍវិស័យកសិទេសចរណ៍ឱ្យមាននិរន្តរភាព។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់ដែលមានជំនាញផ្សេងគ្នា (ម្នាក់ពូកែដាំដុះ ម្នាក់ពូកែរកម៉ូយ) ចាប់ដៃគ្នារកស៊ីដើម្បីទទួលបានផលចំណេញទ្វេដង។ |
| Urban farming model (គំរូកសិកម្មទីក្រុង) | ការរៀបចំប្រព័ន្ធដាំដុះ និងចិញ្ចឹមសត្វខ្នាតតូចនៅក្នុងតំបន់ទីក្រុង ឬទីប្រជុំជន ដែលប្រើប្រាស់លំហតិចតួច និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ដើម្បីផលិតម្ហូបអាហារ និងធ្វើជាទស្សនីយភាពគំរូសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទស្សនា។ | ដូចជាការរៀបចំសួនដាំបន្លែលើដំបូលផ្ទះ ឬតាមរានហាលក្នុងទីក្រុង ដោយមិនបាច់មានដីចម្ការធំទូលាយ។ |
| Multiplier effect (ឥទ្ធិពលមេគុណ / ផលប៉ះពាល់ជាខ្សែចង្វាក់) | ឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចដែលកើតចេញពីការចំណាយរបស់ភ្ញៀវទេសចរនៅក្នុងកសិដ្ឋាន ដែលជួយបង្កើតប្រាក់ចំណូលបន្តបន្ទាប់ដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ដូចជាអ្នកលក់ម្ហូបអាហារ សិប្បកម្ម និងសេវាកម្មដឹកជញ្ជូន។ | ដូចជាការគប់ដុំថ្មចូលក្នុងទឹក ដែលបង្កើតជារលកសាយភាយបន្តបន្ទាប់ គឺលុយទេសចរម្នាក់ជួយឱ្យមនុស្សជាច្រើនអ្នកក្នុងភូមិមានការងារធ្វើ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
