បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយគម្លាតនៃការស្រាវជ្រាវលើសក្តានុពល និងការយល់ឃើញរបស់កសិករចំពោះការអភិវឌ្ឍកសិទេសចរណ៍ (Agritourism) នៅក្នុងតំបន់ Khorezm ប្រទេសអ៊ូសបេគីស្ថាន ដែលវិស័យនេះកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលចាប់ផ្តើមនៅឡើយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបឋមដែលប្រមូលបានតាមរយៈការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ដោយប្រើកម្រងសំណួរពាក់កណ្តាលរចនាសម្ព័ន្ធ និងការវិភាគចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យ (Cluster Analysis)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Statistics ស្ថិតិពិពណ៌នា |
ងាយស្រួលយល់ និងផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពជារួមនៃទិន្នន័យ (ឧទាហរណ៍៖ អត្រាភាគរយនៃការយល់ដឹងរបស់កសិករអំពីកសិទេសចរណ៍)។ មិនទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកកូដកម្រិតខ្ពស់។ | លាក់បាំងនូវភាពខុសគ្នារវាងក្រុមនីមួយៗ (Heterogeneity) និងមិនអាចចាត់ថ្នាក់កសិករតាមលក្ខណៈពិសេសរបស់ពួកគេបានឡើយ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ។ | បង្ហាញថាជាមធ្យម កសិករ ៧០% ស្គាល់ពីកសិទេសចរណ៍ ប៉ុន្តែផ្តល់ពិន្ទុសារៈសំខាន់ជាមធ្យមត្រឹមតែ ២.៨៦ ទៅ ៣.៣៣ ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Hierarchical Cluster Analysis (Ward's Method) ការវិភាគចង្កោមតាមឋានានុក្រម (វិធីសាស្ត្រ Ward) |
អាចបែងចែកកសិករជាក្រុមតូចៗដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាដោយផ្អែកលើអថេរច្រើន អនុញ្ញាតឱ្យមានការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ និងគោលនយោបាយគាំទ្រចំគោលដៅ។ | ទាមទារឱ្យមានជំនាញស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកូដវិភាគទិន្នន័យ ហើយលទ្ធផលអាចប្រែប្រួលខ្លាំងអាស្រ័យលើការជ្រើសរើសអថេរ។ | បានរកឃើញក្រុមចំនួន៣ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ខុសៗគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ អ្នកដាំដំណាំចង់ធ្វើសកម្មភាពទេសចរណ៍ចម្រុះ ខណៈអ្នកចិញ្ចឹមត្រីចង់បានតែសកម្មភាពស្ទូចត្រី)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យបឋមផ្ទាល់ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Khorezm នៃប្រទេសអ៊ូសបេគីស្ថាន ជាមួយនឹងទំហំសំណាកតូចបំផុត (ត្រឹមតែ ២០ កសិដ្ឋាន) ដែលភាគច្រើនត្រូវបានជ្រើសរើសដោយចេតនា (Purposive Sampling) ពីកសិដ្ឋានដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ស្រាប់លើវិស័យនេះ។ ការកំណត់ទំហំសំណាកតូចនិងមានលក្ខណៈលម្អៀងបែបនេះ ខ្វះតំណាងភាព (Representativeness) ពេញលេញសម្រាប់កសិករទាំងមូល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការពឹងផ្អែកលើសំណាកតូចនិងលម្អៀងបែបនេះ មិនអាចយកជាការបានសម្រាប់ការធ្វើគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិដែលមានភាពស្មុគស្មាញឡើយ។
ទោះបីជាទំហំសំណាកនៅក្នុងការសិក្សានេះតូចក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនៃការចាត់ថ្នាក់កសិករ (Cluster Analysis) នេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវិភាគចង្កោមនេះ ជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅកម្ពុជាអាចបែងចែកធនធានគាំទ្របានចំគោលដៅ ជៀសវាងការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រតែមួយសម្រាប់កសិករគ្រប់ប្រភេទ (One-size-fits-all approach)។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agritourism (កសិទេសចរណ៍) | សកម្មភាពទេសចរណ៍ដែលផ្សារភ្ជាប់នឹងវិស័យកសិកម្ម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនាកសិដ្ឋាន សិក្សាពីការដាំដុះ ទិញផលិតផលកសិកម្ម និងចូលរួមក្នុងសកម្មភាពកសិកម្មផ្សេងៗ ដើម្បីជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលបន្ថែមដល់កសិករ។ | ដូចជាការបើកចម្ការផ្លែឈើរបស់អ្នកឱ្យភ្ញៀវចូលទស្សនា បេះញ៉ាំផ្ទាល់ និងបង់លុយថ្លៃសំបុត្រ ជំនួសឱ្យការបេះយកទៅលក់នៅផ្សារតែមួយមុខ។ |
| Farm Diversification (ការធ្វើពិពិធកម្មកសិដ្ឋាន) | ការពង្រីកសកម្មភាព ឬប្រភេទផលិតផលនៅក្នុងកសិដ្ឋានឱ្យមានច្រើនមុខ (ឧទាហរណ៍៖ ការដាំដំណាំផង ចិញ្ចឹមសត្វផង និងផ្តល់សេវាទេសចរណ៍ផង) ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយហានិភ័យ និងពង្រីកប្រភពចំណូល។ | ដូចជាការដាក់ពងមាន់ក្នុងកន្ត្រកច្រើនផ្សេងៗគ្នា បើកន្ត្រកមួយធ្លាក់បែក ក៏នៅសល់ពងមាន់ក្នុងកន្ត្រកផ្សេងទៀតដែរ។ |
| Cluster Analysis (ការវិភាគចង្កោម) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បីចាត់ថ្នាក់ទិន្នន័យ ឬក្រុមមនុស្ស (ដូចជាកសិករ) ទៅជាក្រុមតូចៗ (ចង្កោម) ដោយធានាថាសមាជិកក្នុងក្រុមនីមួយៗមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងបំផុត ផ្អែកលើអថេរផ្សេងៗ។ | ដូចជាការរៀបចំសិស្សក្នុងថ្នាក់ជាក្រុមៗ ដោយដាក់អ្នកពូកែគណិតវិទ្យានៅក្រុមមួយ និងអ្នកពូកែអក្សរសាស្ត្រនៅក្រុមមួយទៀត ដើម្បីងាយស្រួលបង្រៀន។ |
| Monoculture (ដំណាំឯកវប្បកម្ម) | ការដាំដុះដំណាំតែមួយប្រភេទ (ដូចជាការដាំតែកប្បាស ឬស្រូវ) លើផ្ទៃដីធំទូលាយ និងក្នុងរយៈពេលយូរ ដែលអនុវត្តញឹកញាប់ក្នុងកសិកម្មពាណិជ្ជកម្ម ប៉ុន្តែវាអាចធ្វើឱ្យដីខូចគុណភាព និងប្រឈមហានិភ័យទីផ្សារខ្ពស់។ | ដូចជាការញ៉ាំម្ហូបតែមួយមុខជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យខ្វះជីវជាតិចម្រុះ និងងាយធុញទ្រាន់។ |
| Rural exodus (ចំណាកស្រុកពីជនបទ) | បាតុភូតនៃការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាជន ជាពិសេសកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេង ពីតំបន់ជនបទទៅកាន់ទីក្រុង ឬតំបន់ឧស្សាហកម្ម ដើម្បីស្វែងរកការងារ និងជីវភាពប្រសើរជាងមុន ដែលបណ្តាលឱ្យជនបទខ្វះកម្លាំងពលកម្ម។ | ដូចជាទឹកហូរពីទីខ្ពស់ (ស្រុកស្រែដែលខ្វះការងារនិងឱកាស) ទៅទីទាប (ទីក្រុងដែលមានរោងចក្រនិងក្រុមហ៊ុនច្រើន)។ |
| Gower distance (គម្លាត Gower) | ជារង្វាស់ស្ថិតិនៅក្នុងការវិភាគទិន្នន័យ (Data Science) ដែលប្រើសម្រាប់គណនាគម្លាតខុសគ្នារវាងទិន្នន័យដែលមានប្រភេទអថេរចម្រុះគ្នា (ដូចជាទិន្នន័យជាលេខផង ជាអក្សរតំណាងផង និងជាលំដាប់ថ្នាក់ផង)។ | ដូចជាឧបករណ៍ពិសេសដែលអាចវាស់កម្ពស់ ទម្ងន់ និងពណ៌សម្បុរក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរកមើលថាមនុស្សពីរនាក់មានភិនភាគដូចគ្នាកម្រិតណា។ |
| Ward's method (វិធីសាស្ត្រ Ward) | ជាវិធីសាស្ត្រមួយក្នុងការវិភាគចង្កោមតាមឋានានុក្រម ដែលព្យាយាមផ្គួបបញ្ចូលទិន្នន័យទៅក្នុងក្រុមដោយធ្វើយ៉ាងណាឱ្យភាពប្រែប្រួល ឬភាពខុសគ្នា (variance) នៅក្នុងក្រុមនោះមានកម្រិតទាបបំផុត។ | ដូចជាការរៀបចំអីវ៉ាន់ចូលក្នុងប្រអប់ ដោយព្យាយាមញាត់របស់ដែលមានទំហំ និងរូបរាងស៊ីគ្នាបំផុតចូលប្រអប់តែមួយ ដើម្បីសន្សំសំចៃទំហំ។ |
| Carrying capacity (សមត្ថភាពផ្ទុក) | ចំនួនអតិបរមានៃភ្ញៀវទេសចរ ឬសកម្មភាពអភិវឌ្ឍន៍ដែលតំបន់មួយអាចទ្រទ្រង់ និងទទួលយកបាន ដោយមិនបង្កឱ្យមានការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន វប្បធម៌ ឬគុណភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាចំណុះមនុស្សអតិបរមានៅលើទូកមួយ ប្រសិនបើជិះលើសចំណុះ ទូកនោះនឹងលិចមិនខាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
