បញ្ហា (The Problem)៖ តើកសិករនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាមមានលក្ខណៈដូចម្តេច ហើយតើពួកគេមានការយល់ដឹងកម្រិតណាអំពីការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធ និងការអនុវត្តការដាំដុះកសិកម្មនាពេលបច្ចុប្បន្ននិងអនាគត?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការចុះសម្ភាសន៍ដោយផ្ទាល់ជាមួយគ្រួសារកសិករ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូ ដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យអត្តចរិត និងការយល់ដឹង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Direct Survey with Snowball Sampling ការស្ទង់មតិផ្ទាល់តាមរយៈការជ្រើសរើសគំរូតាមបែបបណ្តាក់ |
ងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរកកសិករគោលដៅនៅក្នុងសហគមន៍ដែលពិបាកទៅដល់ ជាពិសេសក្នុងចំណោមជនជាតិភាគតិច។ | អាចមានភាពលម្អៀងដោយសារតែអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានណែនាំតែអ្នកដែលពួកគេស្គាល់ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យគំរូអាចមិនតំណាងឱ្យប្រជាជនទូទៅទាំងស្រុង។ | បានចុះសម្ភាសន៍ប្រកបដោយជោគជ័យលើគ្រួសារចំនួន ២៤៨ ក្នុង ៨៩ ភូមិនៅទូទាំងតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលប្រទេសវៀតណាម។ |
| Statistical Analysis (Kruskal-Wallis Test) ការវិភាគស្ថិតិដោយប្រើតេស្ត Kruskal-Wallis |
ស័ក្តិសមសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យដែលមិនមានរបាយធម្មតា (Non-parametric) និងអាចប្រៀបធៀបភាពខុសគ្នារវាងក្រុមជនជាតិផ្សេងៗគ្នាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ និងជំនាញក្នុងការសរសេរកូដដើម្បីដំណើរការការវិភាគឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | បានបញ្ជាក់ពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់នៃចំនួនសមាជិកគ្រួសាររវាងក្រុមជនជាតិដើមភាគតិច និងជនជាតិ Kinh (P = 0.0001035)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលម្អិតជាទឹកប្រាក់ទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារធនធានពេលវេលា ធនធានមនុស្ស និងឧបករណ៍សម្រាប់គាំទ្រដល់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋានយ៉ាងច្រើន។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម លើគ្រួសារចំនួន ២៤៨ ដោយមានការចូលរួមពីជនជាតិ Kinh និងជនជាតិដើមភាគតិច។ ទិន្នន័យមានភាពលម្អៀងខ្លាំងទៅលើការឆ្លើយតបពីបុរសរហូតដល់ ៨០,៦% ដែលអាចបិទបាំងការយល់ដឹងពិតប្រាកដរបស់ស្ត្រីក្នុងគ្រួសារ។ នេះជារឿងគួរឱ្យកត់សម្គាល់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះតំបន់ខ្ពង់រាបរបស់យើងក៏មានបញ្ហាស្រដៀងគ្នាក្នុងការផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់ស្ត្រី និងការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការស្វែងយល់ពីកម្រិតសមត្ថភាព បញ្ហាប្រឈម និងការយល់ដឹងរបស់កសិករ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយកម្ពុជាក្នុងការតាក់តែងកម្មវិធីគាំទ្រឱ្យបានចំគោលដៅ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Snowball sampling (ការជ្រើសរើសគំរូតាមបែបបណ្តាក់) | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយពឹងផ្អែកលើអ្នកចូលរួមដំបូងៗឱ្យជួយណែនាំអ្នកផ្សេងទៀតដែលពួកគេស្គាល់ ហើយមានលក្ខណៈសម្បត្តិស្រដៀងគ្នា ឱ្យចូលរួមក្នុងការសិក្សា។ | ដូចជាការសួររកជាងជួសជុលផ្ទះពីអ្នកជិតខាងម្នាក់ ហើយអ្នកជិតខាងនោះក៏ណែនាំបន្តទៅជាងម្នាក់ទៀតដែលគាត់ស្គាល់។ |
| Agroforestry (កសិ-រុក្ខកម្ម) | ជាប្រព័ន្ធនៃការដាំដុះដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវការដាំដើមឈើធំៗ និងដំណាំកសិកម្មផ្សេងៗ ឬការចិញ្ចឹមសត្វនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីបង្កើនទិន្នផល និងរក្សាតុល្យភាពបរិស្ថានដី។ | ដូចជាការដាំដើមស្វាយចន្ទី ឬដើមឈើហូបផ្លែធំៗធ្វើជាម្លប់ ហើយនៅចន្លោះដើមនោះមានដាំដំណាំកសិកម្មផ្សេងៗទៀតដូចជា សណ្តែក ឬម្រេច ជាដើម។ |
| Kruskal-Wallis Test (តេស្តស្ថិតិគ្រូស្កាល់-វ៉ាលីស) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិប្រភេទមិនអាស្រ័យលើរបាយធម្មតា (Non-parametric) ដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបដើម្បីមើលថាតើក្រុមឯករាជ្យចាប់ពីបីឡើងទៅ មានភាពខុសគ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដ ឬគ្រាន់តែជារឿងចៃដន្យ។ | ដូចជាការយកពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្ស៣ថ្នាក់ផ្សេងគ្នា មកគណនាប្រៀបធៀបដើម្បីរកមើលថាតើថ្នាក់ទាំង៣នោះមានកម្រិតសមត្ថភាពខុសគ្នាដាច់ស្រឡះឬយ៉ាងណា។ |
| Cultivation Practices (ការអនុវត្តការដាំដុះ) | សំដៅលើវិធីសាស្ត្រ បច្ចេកទេស និងសកម្មភាពជាក់ស្តែងនានាដែលកសិករប្រើប្រាស់ក្នុងការដាំដុះដំណាំ ចាប់តាំងពីការរៀបចំដី ការប្រើប្រាស់ជី ប្រព័ន្ធស្រោចស្រព រហូតដល់ការប្រមូលផល។ | ដូចជាក្បួនខ្នាត និងទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃដែលចុងភៅតែងតែប្រើប្រាស់ក្នុងការចម្អិនម្ហូបប្រចាំហាងរបស់ខ្លួន ដើម្បីឱ្យម្ហូបមានរសជាតិឆ្ងាញ់។ |
| Capacity building (ការកសាងសមត្ថភាព) | ជាដំណើរការនៃការអភិវឌ្ឍ និងពង្រឹងជំនាញ ចំណេះដឹង និងការគាំទ្រធនធានផ្សេងៗដល់សហគមន៍ ឬកសិករ ដើម្បីឱ្យពួកគេមានលទ្ធភាពសម្របខ្លួន និងអភិវឌ្ឍការងាររបស់ខ្លួនកាន់តែប្រសើរឡើង។ | ដូចជាការបញ្ជូនជាងជួសជុលឡានចាស់ៗ ឱ្យទៅរៀនវគ្គបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកវិទ្យាថ្មី ដើម្បីឱ្យគាត់មានសមត្ថភាពជួសជុលឡានស៊េរីទំនើបៗបាន។ |
| Indigenous minority (ជនជាតិដើមភាគតិច) | ជាក្រុមប្រជាជនដែលមានប្រវត្តិរស់នៅតាំងទីលំនៅយូរលង់ណាស់មកហើយនៅលើតំបន់ណាមួយ ហើយមានវប្បធម៌ ភាសា និងប្រពៃណីផ្ទាល់ខ្លួន ដែលខុសប្លែកពីក្រុមប្រជាជនភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេស។ | ដូចជាបងប្អូនជនជាតិព្នង ឬទំពួននៅខេត្តមណ្ឌលគិរីនិងរតនគិរី ដែលមានភាសា និងទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីផ្ទាល់ខ្លួនឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
