បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកែច្នៃត្រីសមុទ្រដែលសល់ច្រើននៅរដូវនេសាទ ទៅជាផលិតផលអាហារប្រពៃណីត្រីផ្អក (Pla-ra) ប្រកបដោយគុណភាព និងការស្វែងរកវិធីសាស្ត្រវេចខ្ចប់រក្សាទុកឱ្យបានយូរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបន្ទុំត្រីសមុទ្រចំនួន ៤ ប្រភេទជាមួយកម្រិតអំបិលខុសៗគ្នារយៈពេល ១៨ខែ និងបន្តសាកល្បងការរក្សាទុកផលិតផលសម្រេចក្នុងសំបកវេចខ្ចប់ ៤ ប្រភេទរយៈពេល ៦ខែទៀត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Glass Bottle Sterilization (100°C for 20 mins) ការវេចខ្ចប់ក្នុងដបកែវ និងសម្លាប់មេរោគ (១០០°C រយៈពេល ២០នាទី) |
ទទួលបានការគាំទ្រ និងពិន្ទុវាយតម្លៃរសជាតិខ្ពស់ជាងគេបំផុត (៤.១១)។ ងាយស្រួលរក្សាទុក និងមានសោភ័ណភាពល្អ។ | ងាយបែកបាក់ពេលដឹកជញ្ជូន និងប្រទះឃើញមានកម្រិតអ៊ីស្តាមីន (Histamine) រាងខ្ពស់បន្តិចធៀបនឹងសំបកវេចខ្ចប់ផ្សេង។ | ទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ក្នុងការធ្វើតេស្តរសជាតិសម្រាប់ប្រភេទផ្អកឆ្អិន។ |
| Retort Pouch Sterilization (116°C for 15 mins) ការវេចខ្ចប់ក្នុងថង់ Retort Pouch និងសម្លាប់មេរោគ (១១៦°C រយៈពេល ១៥នាទី) |
ងាយស្រួលដឹកជញ្ជូន ទម្ងន់ស្រាល និងមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ក្នុងការសម្លាប់មេរោគដោយប្រើកម្តៅកម្រិតខ្ពស់។ | ទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃទាបជាងគេ (៣.៩៣) ប្រហែលដោយសារកម្តៅខ្ពស់ធ្វើឱ្យប្រែប្រួលសាច់ផ្អក និងតម្រូវឱ្យមានម៉ាស៊ីនវេចខ្ចប់ពិសេស។ | មិនមានរកឃើញបាក់តេរីបង្កជំងឺទេ តែពិន្ទុរសជាតិទាបជាងដបកែវនិងកំប៉ុង។ |
| Polyethylene Plastic Jar (Uncooked, Room Temp) ការវេចខ្ចប់ក្នុងកែវប្លាស្ទិក (ផ្អកឆៅ រក្សានៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់) |
រក្សាក្លិននិងរសជាតិដើមបានល្អបំផុតសម្រាប់អ្នកចូលចិត្តបរិភោគផ្អកឆៅ និងមានតម្លៃវេចខ្ចប់ថោក។ | ដោយសារមិនបានឆ្លងកាត់ការសម្លាប់មេរោគដោយកម្តៅ វាអាចប្រឈមនឹងការខូចគុណភាព ឬអាយុកាលទុកដាក់ខ្លីជាង។ | ទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់ជាងគេ (៣.៥០) ធៀបនឹងសំបកវេចខ្ចប់ផ្សេងទៀត សម្រាប់ប្រភេទផ្អកឆៅ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានវត្ថុធាតុដើមងាយស្រួលរក តែទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ត្រីសមុទ្រក្នុងតំបន់ និងអ្នកភ្លក់រសជាតិជាជនជាតិថៃ។ លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាមានភូមិសាស្ត្រសមុទ្រ (ឈូងសមុទ្រថៃ) និងប្រភេទត្រីស្រដៀងគ្នា ព្រមទាំងមានវប្បធម៌ទម្លាប់បរិភោគត្រីផ្អក ឬប្រហុក (Prahok/Pha-ak) ដែលអាចយកមកអនុវត្តន៍កែច្នៃដូចគ្នាបាន។
បច្ចេកទេសនៃការបន្ទុំ និងការវេចខ្ចប់នេះ ពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវមូលដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់សហគ្រាស និងអ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជា ក្នុងការអភិវឌ្ឍផលិតផលផ្អកពីត្រីសមុទ្រ ឱ្យត្រូវតាមស្តង់ដារអនាម័យ និងទីផ្សារទំនើប។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Organoleptic test (ការវាយតម្លៃតាមរយៈអារម្មណ៍) | វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគុណភាពចំណីអាហារដោយប្រើប្រាស់វិញ្ញាណរបស់មនុស្ស ដូចជា ការមើលពណ៌ ងាវក្លិន ភ្លក់រសជាតិ និងស្ទាបសាច់នំឬអាហារ ដើម្បីកំណត់ពីកម្រិតនៃការទទួលយកបាន។ | ដូចជាការធ្វើជាគណៈកម្មការភ្លក់ម្ហូបក្នុងកម្មវិធីប្រកួតធ្វើម្ហូប ដើម្បីដាក់ពិន្ទុថាឆ្ងាញ់ឬអត់ មើលទៅគួរឱ្យចង់ញ៉ាំឬអត់។ |
| Hedonic scale (រង្វាស់ចំណូលចិត្ត/រង្វាស់ហេដូនិក) | ប្រព័ន្ធដាក់ពិន្ទុសម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតចំណូលចិត្ត ឬការមិនចូលចិត្តរបស់មនុស្សចំពោះផលិតផលអ្វីមួយ ដែលជាទូទៅគេប្រើកម្រិត ៥ ឬ ៩ លំដាប់ថ្នាក់។ | ដូចជាការចុចឱ្យផ្កាយ (១ ដល់ ៥ ផ្កាយ) លើកម្មវិធីដឹកជញ្ជូនម្ហូប ដើម្បីបង្ហាញថាអ្នកពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តកម្រិតណា។ |
| Histamine (អ៊ីស្តាមីន) | សារធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលកកើតឡើងនៅក្នុងសាច់ត្រីនៅពេលដែលវាចាប់ផ្តើមខូចគុណភាពដោយសារបាក់តេរី ដែលអាចបង្កឱ្យមានអាការៈអាឡែស៊ី ឬពុលដល់អ្នកបរិភោគប្រសិនបើមានកម្រិតខ្ពស់ពេក។ | ដូចជាសំឡេងរោទិ៍ប្រកាសអាសន្ននៅក្នុងសាច់ត្រី ដែលប្រាប់ថាសាច់នេះចាប់ផ្តើមខូចហើយ បើញ៉ាំទៅអាចរមាស់ ឬពុល។ |
| Retort pouch (ថង់រីថត/ថង់វេចខ្ចប់សម្លាប់មេរោគកម្រិតខ្ពស់) | ប្រភេទថង់វេចខ្ចប់ពិសេសធ្វើពីស្រទាប់ប្លាស្ទិកនិងអាលុយមីញ៉ូម ដែលអាចទ្រាំទ្រនឹងកម្តៅខ្ពស់ក្នុងពេលសម្លាប់មេរោគ ហើយជួយរក្សាអាហារទុកបានយូរដោយមិនបាច់ក្លាសេ។ | ដូចជាអាវក្រោះការពារកម្តៅនិងខ្យល់ ដែលគេបំពាក់ឱ្យចំណីអាហារដើម្បីកុំឱ្យមេរោគចូលលុកលុយបាន ទោះទុកចោលនៅសីតុណ្ហភាពខាងក្រៅរាប់ខែក៏ដោយ។ |
| Lactic Acid Bacteria (បាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិក) | ប្រភេទបាក់តេរីល្អដែលជួយបំប្លែងជាតិស្ករនៅក្នុងចំណីអាហារទៅជាអាស៊ីតឡាក់ទិក ដែលធ្វើឱ្យអាហារមានរសជាតិជូរ (ដូចជាផ្អក ឬជ្រក់) និងជួយទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរីអាក្រក់។ | ដូចជាទាហានល្អប្រចាំការក្នុងអាហារ ដែលជួយបញ្ចេញជាតិជូរដើម្បីដេញមេរោគអាក្រក់ចេញ និងធ្វើឱ្យអាហារឆ្ងាញ់ទុកបានយូរ។ |
| Pathogenic bacteria (បាក់តេរីបង្កជំងឺ) | ពពួកអតិសុខុមប្រាណអាក្រក់ដែលនៅពេលវាចូលទៅក្នុងរាងកាយមនុស្សតាមរយៈចំណីអាហារ វានឹងធ្វើឱ្យយើងមានជំងឺ ដូចជារាគរូស ក្អួតចង្អោរ ឬពុលអាហារ (ឧទាហរណ៍ Staphylococcus aureus ឬ Escherichia coli)។ | ដូចជាចោរលួចចូលក្នុងផ្ទះតាមរយៈទ្វារក្រោយ (ចំណីអាហារមិនស្អាត) ដែលធ្វើឱ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ និងបង្កបញ្ហាដល់រាងកាយ។ |
| ANOVA (ការវិភាគវ៉ារ្យ៉ង់) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃទិន្នន័យចាប់ពី ៣ ក្រុមឡើងទៅ ដើម្បីចង់ដឹងថាតើពួកវាពិតជាមានភាពខុសគ្នាជាដុំកំភួនតាមលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រដែរឬទេ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្ស ៣ ថ្នាក់ផ្សេងគ្នា ដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើថ្នាក់ទាំង ៣ នេះរៀនពូកែខុសគ្នាពិតប្រាកដមែន ឬខុសគ្នាដោយចៃដន្យ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
