បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងយល់ថាតើការដាក់បញ្ចូលហិរញ្ញវត្ថុ (Financial inclusion) និងបច្ចេកវិទ្យាមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើអាកប្បកិរិយាហិរញ្ញវត្ថុ និងប្រាក់ចំណូលរបស់កសិករនៅក្នុងខេត្តស៊ូឡាវ៉េស៊ីខាងត្បូង ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរ និងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគបរិមាណកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីសាកល្បងសម្មតិកម្មនៃការសិក្សា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Structural Equation Modeling (SEM) ការធ្វើម៉ូដែលសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ |
អនុញ្ញាតឱ្យប៉ាន់ស្មានមេគុណផ្លូវទាំងអស់ (Path coefficients) ក្នុងពេលតែមួយ និងជួយកំណត់ទំនាក់ទំនងរចនាសម្ព័ន្ធរវាងអថេរយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ទាមទារទិន្នន័យគំរូច្រើន និងទាមទារចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកស្ថិតិដើម្បីបកស្រាយលទ្ធផលម៉ូដែល។ | បញ្ជាក់ពីឥទ្ធិពលវិជ្ជមាននៃការដាក់បញ្ចូលហិរញ្ញវត្ថុទៅលើអាកប្បកិរិយាហិរញ្ញវត្ថុរបស់កសិករ (γ11 = 0.253**, p < 0.01) និងចំណូល។ |
| Confirmatory Factor Analysis (CFA) ការវិភាគកត្តាបញ្ជាក់ |
ជួយបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវ (Validity) និងភាពជឿជាក់ (Reliability) នៃរង្វាស់អថេរដែលបានប្រើប្រាស់ក្នុងការស្ទង់មតិ។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងទៅលើការរចនាកម្រងសំណួរដែលត្រឹមត្រូវ និងទិន្នន័យដែលគ្មានភាពលំអៀង។ | បង្ហាញថា constructs ទាំងអស់មានភាពសមស្របល្អ (Good fit) និងមាន Discriminant validity គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការវិភាគបន្ត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកម្មវិធីផ្នែកទន់សម្រាប់វិភាគស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ និងការចំណាយពេលវេលា ព្រមទាំងធនធានមនុស្សក្នុងការចុះប្រមូលទិន្នន័យពីកសិកររាប់រយនាក់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Sulawesi Selatan ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យស្ទង់មតិដែលរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reported) ។ ដោយសារបរិបទវប្បធម៌ កម្រិតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងប្រព័ន្ធកសិកម្មមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីកម្ពុជា ការទាញយកសេចក្តីសន្និដ្ឋានទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្ន ជាពិសេសលើបញ្ហាគម្លាតឌីជីថល (Digital Divide) នៅតំបន់ជនបទ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃការជំរុញបរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុដល់កសិករនៅតំបន់ជនបទ។
ការយល់ដឹងថាការផ្តល់បច្ចេកវិទ្យាតែមួយមុខមិនគ្រប់គ្រាន់ (ទាមទារឱ្យមានចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុនិងទំនុកចិត្តភ្ជាប់ជាមួយផងដែរ) គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Financial Inclusion (បរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ / ការដាក់បញ្ចូលហិរញ្ញវត្ថុ) | ការផ្តល់លទ្ធភាពឱ្យបុគ្គល និងអាជីវកម្ម (ជាពិសេសកសិករ) អាចទទួលបានសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការដូចជា គណនីសន្សំ ប្រាក់កម្ចី ការធានារ៉ាប់រង និងសេវាទូទាត់ប្រាក់ ក្នុងតម្លៃសមរម្យ និងមានសុវត្ថិភាព។ | ដូចជាការបើកទ្វារធនាគារឱ្យអ្នកភូមិគ្រប់គ្នាអាចចូលទៅខ្ចីប្រាក់ ឬសន្សំប្រាក់បានយ៉ាងងាយស្រួល ជាជាងត្រូវពឹងផ្អែកលើអ្នកចងការប្រាក់ក្រៅប្រព័ន្ធក្នុងអត្រាការប្រាក់ខ្ពស់។ |
| Financial Literacy (ចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ) | សមត្ថភាព និងចំណេះដឹងក្នុងការយល់ដឹងពីរបៀបចាត់ចែងប្រាក់កាស ការរៀបចំថវិកា ការវាយតម្លៃហានិភ័យ និងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តវិនិយោគ ឬសន្សំប្រាក់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់អាជីវកម្មកសិកម្ម។ | ដូចជាការចេះអាននិងយល់ពីផែនទីមុនពេលធ្វើដំណើរ ដើម្បីកុំឱ្យវង្វេងផ្លូវ និងចាយវាយខុសខ្ទង់រហូតដល់អស់លុយពីហោប៉ៅ។ |
| Financial Technology (បច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុ / FinTech) | ការប្រើប្រាស់កម្មវិធីទូរស័ព្ទ (App) អ៊ីនធឺណិត និងប្រព័ន្ធឌីជីថល ដើម្បីផ្តល់សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុឱ្យកាន់តែរហ័ស ងាយស្រួល និងកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរទៅកាន់សាខាធនាគារផ្ទាល់។ | ដូចជាការប្តូរពីការជិះកង់យកលុយទៅឱ្យគេផ្ទាល់ មកជាការចុចផ្ញើលុយតាមទូរស័ព្ទដៃក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានវិនាទី ទោះនៅទីណាក៏ដោយ។ |
| Farmers' Self-Efficacy (ទំនុកចិត្តលើសមត្ថភាពខ្លួនឯងរបស់កសិករ) | ជំនឿចិត្តរបស់កសិករទៅលើសមត្ថភាពខ្លួនឯងក្នុងការរៀបចំផែនការ សម្រេចចិត្ត គ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ និងជម្នះឧបសគ្គផ្សេងៗដើម្បីទទួលបានជោគជ័យក្នុងមុខរបរកសិកម្មរបស់ពួកគេ ទោះបីជាជួបបញ្ហាក៏ដោយ។ | ដូចជាកីឡាករដែលជឿជាក់លើកម្លាំងនិងបច្ចេកទេសរបស់ខ្លួនមុនពេលឡើងសង្វៀន ដែលធ្វើឱ្យពួកគេហ៊ានប្រកួតនិងមិនងាយចុះចាញ់ទោះប៉ះគូប្រកួតខ្លាំង។ |
| Structural Equation Modeling (ការធ្វើម៉ូដែលសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ / SEM) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់មួយដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើដើម្បីវាស់វែង និងធ្វើតេស្តទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ តើចំណេះដឹង បច្ចេកវិទ្យា និងទំនុកចិត្ត មានឥទ្ធិពលតគ្នាដូចម្តេចខ្លះទៅលើប្រាក់ចំណូលរបស់កសិករ)។ | ដូចជាការប្រើប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដើម្បីគូរផែនទីបណ្តាញទឹកស្មុគស្មាញ ដើម្បីមើលឱ្យច្បាស់ថាទឹកហូរពីប្រភពណាទៅប្រភពណាខ្លះក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Digital Divide Theory (ទ្រឹស្តីគម្លាតឌីជីថល) | ទ្រឹស្តីដែលពន្យល់ពីវិសមភាពរវាងអ្នកដែលមានលទ្ធភាពប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា (អ៊ីនធឺណិត ទូរស័ព្ទវៃឆ្លាត) និងអ្នកដែលគ្មានលទ្ធភាព ដែលធ្វើឱ្យអ្នកគ្មានលទ្ធភាពបាត់បង់ឱកាសទទួលបានព័ត៌មាន សេដ្ឋកិច្ច ឬសេវាហិរញ្ញវត្ថុល្អៗ។ | ដូចជាការសាងសង់ផ្លូវល្បឿនលឿនដែលអនុញ្ញាតឱ្យតែអ្នកមានរថយន្តទំនើបអាចបើកបរទៅដល់គោលដៅបានលឿន ចំណែកអ្នកដែលគ្មានមធ្យោបាយត្រូវបន្តដើរតាមផ្លូវលំដដែល និងទៅដល់យឺត។ |
| Confirmatory Factor Analysis (ការវិភាគកត្តាបញ្ជាក់ / CFA) | វិធីសាស្ត្រសាកល្បងក្នុងស្ថិតិដើម្បីបញ្ជាក់ថាតើសំណួរដែលបានសួរនៅក្នុងកម្រងសំណួរ ពិតជាអាចវាស់វែងអថេរអរូបី (ដូចជាពាក្យថា "ទំនុកចិត្ត") បានត្រឹមត្រូវតាមទ្រឹស្តីដែលបានកំណត់ទុកមុនឬអត់។ | ដូចជាការថ្លឹងជញ្ជីងសាកល្បងជាមួយនឹងដុំដែកទម្ងន់ស្តង់ដារ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះពិតជាថ្លឹងបានត្រឹមត្រូវនិងមិនលម្អៀង មុននឹងយកវាទៅថ្លឹងទំនិញពិតប្រាកដយកលុយ។ |
| Social Capital (មូលធនសង្គម) | បណ្តាញទំនាក់ទំនង ការជឿទុកចិត្ត និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងមនុស្សនៅក្នុងសហគមន៍មួយ ដែលជួយឱ្យពួកគេអាចចែករំលែកព័ត៌មាន និងគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងសកម្មភាពអាជីវកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការមានមិត្តភក្តិ ឬអ្នកជិតខាងល្អៗច្រើននៅក្នុងភូមិ ដែលអាចជួយប្រាប់ដំណឹងល្អៗ ជួយយកអាសាគ្នានៅពេលមានធុរៈ ឬពេលត្រូវការខ្ចីប្រាក់ទុនបន្ទាន់ដោយមិនបាច់មានទ្រព្យបញ្ចាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
