បញ្ហា (The Problem)៖ បើទោះបីជាសេវាទូទាត់ឌីជីថលមានការកើនឡើងខ្លាំងក៏ដោយ ក៏អត្រានៃការប្រើប្រាស់សេវាធនាគារតាមទូរស័ព្ទចល័ត (Mobile Banking) នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាប្រទេសឥណ្ឌានៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាពីមូលហេតុជាក់លាក់ និងកត្តាជម្រុញការសម្រេចចិត្តរបស់ប្រជាជនវ័យក្មេង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលការស្រាវជ្រាវគុណវិស័យនិងបរិមាណវិស័យ ដើម្បីវាយតម្លៃគំរូនៃការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា (TAM) ដែលបានពង្រីកជាមួយកត្តាទំនុកចិត្ត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Original Technology Acceptance Model (TAM) គំរូដើមនៃការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា (TAM) |
ងាយស្រួលយល់ និងជាគំរូស្តង់ដារដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។ | មិនបានរាប់បញ្ចូលកត្តាទំនុកចិត្ត (Trust) ដែលជាកត្តាសំខាន់បំផុតសម្រាប់ប្រតិបត្តិការសេវាហិរញ្ញវត្ថុនោះទេ។ | ពន្យល់ពីភាពប្រែប្រួលនៃចេតនាប្រើប្រាស់បានប្រមាណត្រឹមតែ ៦១,២% ប៉ុណ្ណោះ (ផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវមុនៗ)។ |
| Extended TAM (with Trust Construct) គំរូ TAM ដែលបានពង្រីក (បន្ថែមអថេរទំនុកចិត្ត) |
ឆ្លុះបញ្ចាំងកាន់តែច្បាស់ពីឥរិយាបថអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដោយបញ្ជាក់ពីឥទ្ធិពលនៃបញ្ហាសុវត្ថិភាព និងទំនុកចិត្ត។ | ទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យច្រើនជាងមុន និងមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការវិភាគម៉ូដែលសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ (SEM)។ | អាចពន្យល់បានក្នុងកម្រិតខ្ពស់រហូតដល់ទៅ ៧៧,១៨% នៃភាពប្រែប្រួលនៃចេតនាប្រើប្រាស់សេវាធនាគារតាមទូរស័ព្ទចល័ត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកស្ថិតិ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ក៏ដូចជាពេលវេលាសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យពីសំណាកអ្នកប្រើប្រាស់ចំនួនច្រើនរយនាក់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតលើតំបន់ទីក្រុង និងជាយក្រុងនៃរដ្ឋធានីដេលី (Delhi/NCR) ប្រទេសឥណ្ឌា ដោយប្រមូលទិន្នន័យតែពីក្រុមយុវជនសិស្សនិស្សិត និងអ្នកធ្វើការប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះមិនអាចតំណាងឱ្យប្រជាជននៅតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាល ឬមនុស្សចាស់នោះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា នេះជារឿងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ព្រោះការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រនេះគួរតែប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះគម្លាតនៃការយល់ដឹងពីបច្ចេកវិទ្យារវាងអ្នករស់នៅទីក្រុង (ដូចជាភ្នំពេញ) និងអ្នកនៅតាមបណ្តាខេត្ត។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ មានប្រជាសាស្រ្តយុវជនច្រើន និងកំពុងងាកមកប្រើប្រាស់ការទូទាត់ឌីជីថលយ៉ាងសកម្ម។
ជារួម ការយល់ដឹងពីឥទ្ធិពលនៃកត្តា 'ទំនុកចិត្ត' និង 'ភាពងាយស្រួល' គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការទាក់ទាញយុវជនកម្ពុជាឱ្យផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុងពីការប្រើប្រាស់សាច់ប្រាក់សុទ្ធ មកជាសង្គមឌីជីថលគ្មានសាច់ប្រាក់ (Cashless Society)។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Technology Acceptance Model (TAM) | ជាទ្រឹស្តីស្រាវជ្រាវមួយដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីពន្យល់ និងទស្សន៍ទាយពីរបៀបដែលអ្នកប្រើប្រាស់ទទួលយក និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ដោយផ្តោតសំខាន់លើអត្ថប្រយោជន៍ និងភាពងាយស្រួល។ | ដូចជាការស្ទង់មតិមួយដែលជួយយើងដឹងថា ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សសម្រេចចិត្តចូលចិត្ត ឬមិនចូលចិត្តប្រើកម្មវិធីទូរស័ព្ទថ្មីមួយ។ |
| Perceived Usefulness | ជាកម្រិតនៃការជឿជាក់របស់អ្នកប្រើប្រាស់ថាតើបច្ចេកវិទ្យា ឬប្រព័ន្ធមួយអាចជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារ ឬសម្រួលដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេបានកម្រិតណា។ | ដូចជាការគិតថាការជិះម៉ូតូគឺមានប្រយោជន៍ជាងការដើរ ព្រោះវាជួយឱ្យយើងទៅដល់គោលដៅបានលឿនជាង។ |
| Perceived ease of use | ជាការវាយតម្លៃរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ទៅលើភាពងាយស្រួលក្នុងការរៀន និងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាណាមួយ ដោយមិនតម្រូវឱ្យប្រើការប្រឹងប្រែងផ្នែករាងកាយ ឬគំនិតខ្លាំងពេក។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទូរទស្សន៍ដែលគ្រាន់តែចុចតេឡេបញ្ជាក៏អាចដូរស្វ័យប្រវត្តិបាន ដោយមិនបាច់ដើរទៅចុចផ្ទាល់នៅនឹងទូរទស្សន៍។ |
| Structural equation modeling | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដ៏ស្មុគស្មាញមួយដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់ និងវិភាគទំនាក់ទំនងរវាងអថេរជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីសម្មតិកម្មនៃការស្រាវជ្រាវ (ម៉ូដែលសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដើម្បីមើលពីរបៀបដែលកត្តាជាច្រើនដូចជា ទម្ងន់ ខ្យល់ និងសីតុណ្ហភាព ជះឥទ្ធិពលរួមគ្នាដល់លំនឹងនៃអគារមួយ។ |
| Exploratory Factor analysis | ជាបច្ចេកទេសស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីស្វែងរក និងចងក្រងទិន្នន័យជាច្រើនដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នា ឱ្យទៅជាក្រុម ឬកត្តាតូចៗដែលងាយស្រួលក្នុងការធ្វើការវិភាគបន្ត។ | ដូចជាការរៀបចំសម្លៀកបំពាក់រាប់រយកំប្លេដែលរាយប៉ាយ ទៅជាក្រុមតូចៗដូចជា ក្រុមអាវ ក្រុមខោ និងក្រុមស្រោមជើងដើម្បីងាយស្រួលរក។ |
| Confirmatory factor analysis | ជាការវិភាគស្ថិតិដើម្បីធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើ ទិន្នន័យជាក់ស្តែងដែលប្រមូលបាន ពិតជាស័ក្តិសម និងស្របតាមគំរូទ្រឹស្តីដែលបានកំណត់ទុកជាមុនដែរឬទេ។ | ដូចជាការយកប្លង់ផ្ទះដែលបានគូររួច ទៅផ្ទៀងផ្ទាត់មើលថាតើផ្ទះដែលសង់រួចពិតជាមានទម្រង់ដូចគ្នាបេះបិទមែនឬអត់។ |
| Cronbach's alpha | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ភាពជឿជាក់ (Reliability) នៃកម្រងសំណួរ ថាតើសំណួរជាច្រើននោះវាស់ស្ទង់គោលគំនិតតែមួយដោយមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាដែរឬទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ខ្លួនឯងលើជញ្ជីង៣ដងជាប់គ្នា ហើយជញ្ជីងបង្ហាញលទ្ធផលដូចគ្នាទាំង៣ដង ដែលបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះអាចទុកចិត្តបាន។ |
| Behavioral Intention | ជាកម្រិតនៃឆន្ទៈ ឬបំណងប្រាថ្នារបស់បុគ្គលម្នាក់ក្នុងការសម្រេចចិត្តថានឹងធ្វើសកម្មភាព ឬប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាណាមួយនាពេលអនាគតដ៏ខ្លីខាងមុខ។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តនិងប្រាប់ខ្លួនឯងទុកជាមុនថានឹងទិញទូរស័ព្ទម៉ូដែលថ្មីនៅពេលដែលវាចេញលក់ជាផ្លូវការ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
