បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស៊ើបអង្កេតអំពីវិសមភាពយេនឌ័រនៅក្នុងការសម្រេចចិត្តលើការប្រើប្រាស់ដីធ្លី និងការគ្រប់គ្រងប្រាក់ចំណូល ដែលទទួលបានពីការដាំដុះផ្លែប័រ នៅក្នុងតំបន់ខ្ពង់រាបភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសតង់ហ្សានី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះតាមបែបពន្យល់ជាបន្តបន្ទាប់ (Explanatory sequential design) ដោយប្រមូលទាំងទិន្នន័យបរិមាណ និងគុណភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Structured Interviews (Quantitative Data Collection) ការសម្ភាសន៍តាមរចនាសម្ព័ន្ធ (ការប្រមូលទិន្នន័យបរិមាណ) |
អនុញ្ញាតឱ្យប្រមូលទិន្នន័យទូលំទូលាយពីគ្រួសារជាច្រើនបានលឿន និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការវិភាគស្វែងរកនិន្នាការរួមតាមរយៈកម្មវិធីស្ថិតិ។ | មិនអាចស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅពីបរិបទវប្បធម៌ ឬមូលហេតុរស្មីរសើប (ដូចជាការគាបសង្កត់) ដែលនៅពីក្រោយការសម្រេចចិត្តរបស់បុគ្គលឡើយ។ | រកឃើញថាបុរស ៦៩,៥% មានសិទ្ធិសម្រេចលើដីធ្លី និង ៧០,២% គ្រប់គ្រងប្រាក់ចំណូល ខណៈ ៩៩,៣% អះអាងថាគ្មានជម្លោះ។ |
| Focus Group Discussions - FGDs (Qualitative Data Collection) ការពិភាក្សាជាក្រុមផ្ដោត (ការប្រមូលទិន្នន័យគុណភាព) |
ជួយពន្យល់បកស្រាយទិន្នន័យបរិមាណឲ្យកាន់តែច្បាស់ និងផ្តល់ឱកាសឲ្យស្ត្រីបង្ហាញពីបញ្ហាគាបសង្កត់ក្នុងសង្គមដោយមានអារម្មណ៍សុវត្ថិភាព។ | ត្រូវការពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំ ចម្លងអត្ថបទ និងវិភាគតាមប្រធានបទ ហើយលទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀងអាស្រ័យលើអ្នកសម្របសម្រួល។ | រកឃើញថាស្ត្រីជ្រើសរើសមិនតវ៉ា និងរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ដើម្បីរក្សាភាពសុខដុមក្នុងគ្រួសារ ទោះបីជាពួកគេគ្មានសិទ្ធិសម្រេចក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាច្រើនទាក់ទងនឹងកម្លាំងពលកម្មមនុស្សសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងភូមិចំនួនពីរ នៅតំបន់ខ្ពង់រាបភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសតង់ហ្សានី ដោយផ្ដោតលើគ្រួសារកសិករដាំផ្លែប័រក្នុងសង្គមដែលមានវប្បធម៌បុរសជាធំ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទវប្បធម៌ និងច្បាប់ទំនៀមទម្លាប់របស់តង់ហ្សានី ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានសហគមន៍កសិកម្មជនបទដែលប្រកាន់យកប្រពៃណី និងការបែងចែកតួនាទីយេនឌ័រនៅក្នុងគ្រួសារស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះ មានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃយេនឌ័រនៅក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់កសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីសក្ដានុពលយេនឌ័រក្នុងការប្រើប្រាស់ដីធ្លី នឹងជួយធានាថាគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្មនៅកម្ពុជាពិតជាបានផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ស្ត្រីពិតប្រាកដ និងមិនធ្វើឱ្យពួកគេបាត់បង់សិទ្ធិអំណាចសេដ្ឋកិច្ចឡើយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Explanatory sequential design (ការរចនាការស្រាវជ្រាវតាមបែបពន្យល់ជាបន្តបន្ទាប់) | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវចម្រុះដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យបរិមាណ (លេខ) ជាមុនសិន បន្ទាប់មកទើបប្រមូលទិន្នន័យគុណភាព (ការសម្ភាសន៍/ការពិភាក្សា) ដើម្បីពន្យល់លម្អិតពីមូលហេតុដែលនៅពីក្រោយលទ្ធផលនៃទិន្នន័យបរិមាណនោះ។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តឈាមរកជំងឺជាមុន (ដឹងលទ្ធផលជាលេខ) រួចទើបគ្រូពេទ្យសាកសួរពីអាការៈរាងកាយអ្នកជំងឺផ្ទាល់ ដើម្បីពន្យល់ពីមូលហេតុលម្អិតនៃជំងឺនោះ។ |
| Family Systems Theory (ទ្រឹស្តីប្រព័ន្ធគ្រួសារ) | ជាទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យាដែលចាត់ទុកគ្រួសារជាប្រព័ន្ធមួយដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងស្មុគស្មាញ ដែលអាកប្បកិរិយា និងការសម្រេចចិត្តរបស់សមាជិកម្នាក់ៗតែងតែរងឥទ្ធិពលពីច្បាប់ទម្លាប់ តួនាទី និងអំណាចដែលមាននៅក្នុងគ្រួសារនោះ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនមួយដែលគ្រប់គ្រឿងបន្លាស់សុទ្ធតែមានទំនាក់ទំនងគ្នា បើគ្រឿងមួយរលុង ឬដើរខុសចង្វាក់ វានឹងប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការរបស់ម៉ាស៊ីនទាំងមូល។ |
| Focus Group Discussions - FGDs (ការពិភាក្សាជាក្រុមផ្ដោត) | គឺជាវិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យគុណភាព ដោយប្រមូលផ្ដុំមនុស្សមួយក្រុមតូចមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា (ឧ. ស្ត្រីក្នុងភូមិ) មកជជែកពិភាក្សាលើប្រធានបទជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីស្វែងយល់ពីទស្សនៈ បទពិសោធន៍ និងអារម្មណ៍រួមរបស់ពួកគេក្នុងបរិយាកាសសុវត្ថិភាព។ | ដូចជាការហៅមិត្តភក្តិមួយក្រុមមកអង្គុយជុំគ្នាផឹកកាហ្វេ ហើយជជែកវែកញែកពីសាច់រឿងកុនណាមួយ ដើម្បីដឹងថាម្នាក់ៗយល់ឃើញយ៉ាងណាខ្លះ។ |
| Patriarchal cultural norms (បទដ្ឋានវប្បធម៌បុរសជាធំ) | ជាប្រព័ន្ធសង្គម ឬជំនឿវប្បធម៌ដែលផ្ដល់អំណាច និងសិទ្ធិសម្រេចចម្បងទៅលើតែបុរស ខណៈស្ត្រីត្រូវបានរំពឹងថានឹងស្តាប់បង្គាប់ ព្រមទាំងមានតួនាទីត្រឹមជាអ្នកគាំទ្រពីក្រោយនៅក្នុងគ្រួសារ ឬសង្គម។ | ដូចជាពាក្យចាស់ពោលថា "ទូកទៅតាមកំពង់" ដោយតម្រូវឲ្យប្រពន្ធត្រូវតែដើរតាមការសម្រេចចិត្តរបស់ប្តីជានិច្ច ទោះខ្លួនមិនពេញចិត្តក៏ដោយ។ |
| Customary tenure systems (ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដីធ្លីតាមច្បាប់ទម្លាប់) | ជាប្រព័ន្ធនៃការគ្រប់គ្រង សិទ្ធិកាន់កាប់ និងការផ្ទេរដីធ្លីដែលផ្អែកលើប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ និងការអនុវត្តក្នុងសហគមន៍តាំងពីបុរាណ ជាជាងផ្អែកលើច្បាប់រដ្ឋផ្លូវការ ដែលជាញឹកញាប់ធ្វើឲ្យស្ត្រីបាត់បង់សិទ្ធិជាម្ចាស់ដីពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការចែកមរតកដីស្រែតាមពាក្យបណ្ដាំចាស់ទុំក្នុងភូមិឲ្យទៅតែកូនប្រុស ដោយមិនមានប្លង់រឹងត្រឹមត្រូវពីមន្ទីរភូមិបាល។ |
| Thematic analysis (ការវិភាគតាមប្រធានបទ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យគុណភាព (ដូចជាអត្ថបទសម្ភាសន៍) ដោយអានអត្ថបទទាំងនោះយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ដើម្បីស្វែងរកលំនាំ ពាក្យគន្លឹះ ឬអត្ថន័យរួមដែលលេចឡើងម្តងហើយម្តងទៀត រួចចងក្រងវាជាប្រធានបទសំខាន់ៗ។ | ដូចជាការអានសៀវភៅរឿងប្រលោមលោកជាច្រើនក្បាល រួចសង្ខេបនិងទាញរកគំនិតគោលរួម (ឧ. សេចក្តីស្រឡាញ់ ការក្បត់ ការតស៊ូ) ពីរឿងទាំងអស់នោះ។ |
| Descriptive statistics (ស្ថិតិពិពណ៌នា) | ជាការប្រើប្រាស់គណិតវិទ្យា (ដូចជាប្រេកង់ ភាគរយ ឬមធ្យមភាគ) ដើម្បីសង្ខេប និងរៀបរាប់ពីលក្ខណៈទូទៅនៃសំណុំទិន្នន័យ ជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវងាយស្រួលយល់ និងមើលឃើញពីនិន្នាការរួមនៃចម្លើយរបស់សមាជិកដែលបានចូលរួម។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនសិស្សប្រុសនិងសិស្សស្រីក្នុងថ្នាក់ រួចគិតជាភាគរយដើម្បីប្រាប់ថាតើថ្នាក់នេះមានសិស្សស្រីប៉ុន្មានភាគរយ ជាជាងការរាយឈ្មោះសិស្សម្តងម្នាក់ៗ។ |
| Epistemic agency (សិទ្ធិអំណាចលើចំណេះដឹងផ្ទាល់ខ្លួន) | គឺជាសមត្ថភាព និងសេរីភាពរបស់បុគ្គលម្នាក់ក្នុងការចែករំលែកបទពិសោធន៍ បង្ហាញការយល់ឃើញ និងត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកមានចំណេះដឹងលើរឿងអ្វីមួយ (ក្នុងអត្ថបទនេះសំដៅលើការផ្តល់ឱកាសឲ្យស្ត្រីហ៊ាននិយាយរឿងក្នុងគ្រួសារដោយសេរីពេលអវត្តមានបុរស)។ | ដូចជាការផ្តល់ឱកាសឲ្យក្មេងម្នាក់ហ៊ានបញ្ចេញមតិក្នុងថ្នាក់ ដោយធ្វើឱ្យគេមានអារម្មណ៍ថាគំនិតរបស់គេក៏មានតម្លៃ និងមានគេចាំស្តាប់យកចិត្តទុកដាក់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
