បញ្ហា (The Problem)៖ នៅតំបន់កំបូលចា (Kombolcha) ប្រទេសអេត្យូពី អវត្ដមាននៃឧបករណ៍ធ្វើឱ្យត្រជាក់ និងសីតុណ្ហភាពបរិយាកាសខ្ពស់ បានបណ្តាលឱ្យទឹកដោះពពែឆៅងាយនឹងខូចគុណភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលទាមទារឱ្យមានវិធីសាស្ត្រថែរក្សាគុណភាពចំណាយតិច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការវាយតម្លៃលើប្រសិទ្ធភាពនៃវិធីសាស្ត្រថែរក្សាគុណភាពទឹកដោះពពែ ដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឡាក់តូពែរ៉ុកស៊ីដាស (LP) រួមផ្សំជាមួយនឹងការឆ្អើរធុងទឹកដោះគោ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Without Preservative) សំណាកវត្ថុបញ្ជា (មិនមានសារធាតុរក្សាទុក) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែម ឬចំណេះដឹងបច្ចេកទេស។ | ទឹកដោះគោឆាប់ជូរ និងខូចគុណភាពយ៉ាងរហ័សនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ ដោយសារការកើនឡើងនៃបាក់តេរី។ | មានការកើនឡើងនៃជាតិអាស៊ីត (0.13%) និងបាក់តេរីកូលីហ្វមខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល 7 ម៉ោង។ |
| Lactoperoxidase (LP) System ប្រព័ន្ធឡាក់តូពែរ៉ុកស៊ីដាស (LP System) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយបាក់តេរីសរុប និងពន្យារពេលការកើនឡើងជាតិអាស៊ីតបានយ៉ាងហោចណាស់ 7 ម៉ោង។ | ទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី និងបុគ្គលិកដែលមានបទពិសោធន៍ដើម្បីលាយបញ្ចូល។ | កាត់បន្ថយបាក់តេរីកូលីហ្វមបាន 1.6 log10 units និងបាក់តេរីសរុប 1.33 log10 units ធៀបនឹងសំណាកវត្ថុបញ្ជានៅម៉ោងទី 7 ។ |
| Container Smoking ការឆ្អើរធុង (ប្រើផ្សែងឈើ) |
ជាវិធីសាស្ត្រប្រពៃណី ចំណាយតិច និងជួយបន្ថែមរសជាតិឬក្លិនឈ្ងុយដល់ទឹកដោះ។ | ប្រសិនបើប្រើតែឯង វាមានប្រសិទ្ធភាពទាបក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់អតិសុខុមប្រាណ។ | បាក់តេរីកូលីហ្វមមិនមានការថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះទេ បើទោះបីជាជាតិអាស៊ីតទាបជាងសំណាកវត្ថុបញ្ជាបន្តិចក៏ដោយ។ |
| LP System + Container Smoking ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងប្រព័ន្ធ LP និងការឆ្អើរធុង |
ផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត (Synergy) ក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរី និងរក្សាគុណភាពទឹកដោះបានយូរ។ | ត្រូវការពេលវេលា និងធនធានច្រើនជាងមុន ព្រោះត្រូវប្រើទាំងសារធាតុគីមី និងបច្ចេកទេសឆ្អើរធុង។ | មិនមានការកើនឡើងជាតិអាស៊ីតទាល់តែសោះនៅរយៈពេល 7 ម៉ោង ហើយកាត់បន្ថយបាក់តេរីកូលីហ្វមបានយ៉ាងសំខាន់សូម្បីតែនៅម៉ោងទី 24 ក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារនូវសារធាតុគីមីមួយចំនួន និងចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេសបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែវាជួយសន្សំសំចៃមិនបាច់ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទូទឹកកកដែលមានតម្លៃថ្លៃនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Kombolcha នៃប្រទេសអេត្យូពី ដោយផ្តោតលើពូជពពែក្នុងស្រុក និងប្រើប្រាស់ប្រភេទឈើ Olea africana ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅស្រដៀងគ្នានេះធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការសិក្សាមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់ ប៉ុន្តែប្រភេទឈើដែលប្រើសម្រាប់ឆ្អើរធុងប្រហែលជាត្រូវផ្លាស់ប្តូរទៅតាមធនធានក្នុងតំបន់។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កសិករចិញ្ចឹមសត្វយកទឹកដោះនៅតាមតំបន់ជនបទក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលជួបប្រទះបញ្ហាខ្វះខាតប្រព័ន្ធរក្សាភាពត្រជាក់។
ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃបច្ចេកទេសឆ្អើរធុងតាមបែបប្រពៃណី និងប្រព័ន្ធ LP ផ្តល់នូវដំណោះស្រាយចំណាយតិច និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ សម្រាប់ពង្រឹងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ទឹកដោះនៅតាមទីជនបទកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Lactoperoxidase (LP) system (ប្រព័ន្ធឡាក់តូពែរ៉ុកស៊ីដាស) | ជាប្រព័ន្ធអង់ស៊ីមធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងទឹកដោះសត្វ ដែលត្រូវបានធ្វើឱ្យសកម្មដោយការបន្ថែមសារធាតុសូដ្យូមធីអូស៊ីយ៉ាណាត និងអ៊ីដ្រូសែនពែរ៉ុកស៊ីត ដើម្បីបង្កើតជាសមាសធាតុគីមីដែលអាចសម្លាប់ ឬរារាំងការលូតលាស់របស់បាក់តេរី ជួយពន្យារអាយុកាលទឹកដោះនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់។ | ដូចជាការដាស់កងទ័ពការពារធម្មជាតិដែលមានស្រាប់នៅក្នុងទឹកដោះគោឱ្យក្រោកឡើងវាយប្រហារមេរោគដែលធ្វើឱ្យទឹកដោះគោជូរ។ |
| Container smoking (ការឆ្អើរធុង) | ជាវិធីសាស្ត្រប្រពៃណីនៃការរក្សាទុកអាហារ ដោយប្រើផ្សែងពីការដុតឈើ (ដូចជាឈើ Olea africana) ដាក់ចូលក្នុងធុងផ្ទុកទឹកដោះ ដើម្បីសម្លាប់មេរោគនៅលើផ្ទៃធុង និងបន្ថែមសមាសធាតុគីមីពីផ្សែងដែលអាចរារាំងការលូតលាស់របស់បាក់តេរីនៅក្នុងទឹកដោះ។ | ដូចជាការប្រើផ្សែងភ្លើងដើម្បីសម្លាប់មេរោគក្នុងដបទឹក និងបន្ថែមសារធាតុការពារកុំឱ្យទឹកឆាប់ខូច។ |
| Titratable acidity (កម្រិតជាតិអាស៊ីតដែលអាចវាស់បានដោយការទីត្រា) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណអាស៊ីតឡាក់ទិកសរុបនៅក្នុងទឹកដោះ ដែលកើតឡើងនៅពេលបាក់តេរីបំប្លែងស្ករក្នុងទឹកដោះ (ឡាក់តូស) ទៅជាអាស៊ីត។ ការកើនឡើងនៃកម្រិតអាស៊ីតនេះបញ្ជាក់ថាទឹកដោះចាប់ផ្តើមជូរ និងខូចគុណភាព។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើមានជាតិជូរ (ទឹកខ្មេះ) កម្រិតណាកំពុងកើនឡើងក្នុងទឹកត្នោត នៅពេលដែលវាចាប់ផ្តើមផ្អូម។ |
| Coliform count (ការរាប់ចំនួនបាក់តេរីកូលីហ្វម) | ជាការធ្វើតេស្តមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីរាប់ចំនួនក្រុមបាក់តេរីកូលីហ្វម ដែលវត្តមានរបស់វាបញ្ជាក់ពីកង្វះអនាម័យក្នុងការរៀបចំទឹកដោះ និងអាចជាសញ្ញាបង្ហាញពីវត្តមានរបស់មេរោគបង្កជំងឺផ្សេងៗពីលាមកសត្វឬបរិស្ថាន។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនរុយដែលរោមម្ហូប ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើម្ហូបនោះកខ្វក់កម្រិតណា។ |
| Ambient temperature (សីតុណ្ហភាពបន្ទប់ ឬសីតុណ្ហភាពបរិយាកាស) | ជាសីតុណ្ហភាពធម្មជាតិនៃបរិយាកាសនៅជុំវិញ ដែលមិនមានការគ្រប់គ្រងដោយម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ឬទូទឹកកក។ ក្នុងការសិក្សានេះ វានៅចន្លោះពី ២២ ទៅ ២៣ អង្សាសេ ដែលជាលក្ខខណ្ឌអំណោយផលដល់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរី។ | ដូចជាការទុកម្ហូបនៅលើតុក្នុងផ្ទះបាយធម្មតា ដោយមិនដាក់ចូលក្នុងទូទឹកកក។ |
| Total bacterial count (TBC) (ការរាប់ចំនួនបាក់តេរីសរុប) | ជាបរិមាណសរុបនៃបាក់តេរីមានជីវិតទាំងអស់ដែលមាននៅក្នុងសំណាកទឹកដោះ ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពអនាម័យទូទៅ និងអាយុកាលរក្សាទុករបស់ទឹកដោះនោះ។ | ដូចជាការជំរឿនប្រជាជនសរុបនៅក្នុងទីក្រុងមួយ ដើម្បីដឹងថាមានមនុស្សរស់នៅទីនោះច្រើនប៉ុណ្ណា។ |
| log10 units (ឯកតាលោការីតគោល ១០) | ជាឯកតារង្វាស់គណិតវិទ្យាប្រើសម្រាប់តំណាងឱ្យចំនួនដ៏ច្រើននៃការលូតលាស់ ឬការថយចុះរបស់បាក់តេរី។ ការថយចុះ ១ log ស្មើនឹងការថយចុះបាក់តេរីចំនួន ៩០% ចំណែកការថយចុះ ២ log ស្មើនឹងការថយចុះ ៩៩%។ | ដូចជាការរាប់លុយជាដុំៗ (១ដុំតំណាងឱ្យ១០, ២ដុំតំណាងឱ្យ១០០, ៣ដុំតំណាងឱ្យ១០០០) ដើម្បីងាយស្រួលកត់ត្រាចំនួនដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ |
| Synergy (សហសកម្មភាព) | ជាបាតុភូតដែលវិធីសាស្ត្រពីរ (ដូចជាប្រព័ន្ធ LP និង ការឆ្អើរធុង) ត្រូវបានប្រើប្រាស់រួមគ្នា ហើយបង្កើតបានជាលទ្ធផល ឬប្រសិទ្ធភាពទប់ស្កាត់បាក់តេរីខ្ពស់ជាងការបូកបញ្ចូលគ្នានៃប្រសិទ្ធភាពរបស់វានីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់រួមដៃគ្នាលើកដុំថ្មធំមួយរួច ខណៈដែលម្នាក់ៗទោះបីប្រឹងអស់ពីសមត្ថភាពបូកចូលគ្នាក៏នៅតែលើកមិនរួច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
