បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្រាវជ្រាវពីលំនាំនៃការលូតលាស់ និងកំណត់ពេលវេលាសមស្របសម្រាប់ប្រមូលផលផ្លែមៀនពូជ Daw ក្នុងលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយការតាមដានការលូតលាស់ និងការប្រែប្រួលរូបរាងរបស់ផ្លែមៀន ចាប់ពីពេលចេញផ្ការហូតដល់ពេលប្រមូលផល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Days After Anthesis (DAA) ការកំណត់អាយុដោយរាប់ថ្ងៃក្រោយការចេញផ្កា |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តសម្រាប់កសិករទូទៅ ដោយមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ស្មុគស្មាញ។ | អាចមានការប្រែប្រួល និងមិនសូវសុក្រឹតនៅពេលយកទៅអនុវត្តនៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុខុសគ្នា។ | ផ្លែមៀនឈានដល់ភាពទុំល្អសម្រាប់ការប្រមូលផលនៅអាយុ ១៣៥ ថ្ងៃក្រោយការចេញផ្កា។ |
| Heat Summation (Degree Days) ការគណនាកម្រិតកម្តៅសរុប |
មានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ និងអាចប្រើជាស្តង់ដារឆ្លងតំបន់បាន ព្រោះវាគិតគូរពីឥទ្ធិពលសីតុណ្ហភាពជាក់ស្តែងទៅលើការលូតលាស់។ | ទាមទារការតាមដាន និងកត់ត្រាទិន្នន័យសីតុណ្ហភាពអតិបរមា និងអប្បបរមាប្រចាំថ្ងៃជាប្រចាំតាំងពីពេលចេញផ្កា។ | កម្រិតកម្តៅសរុបសម្រាប់ការលូតលាស់ពេញលេញគឺ ២.១៩៣ ដឺក្រេ-ថ្ងៃ (Degree days)។ |
| Total Soluble Solids (TSS) ការវាស់កម្រិតជាតិស្កររលាយសរុប |
ផ្តល់នូវសូចនាករផ្ទាល់អំពីគុណភាព និងភាពផ្អែមរបស់ផ្លែឈើ ដែលជាទីផ្សារត្រូវការ។ | ត្រូវការទិញឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ និងត្រូវកាត់បំផ្លាញផ្លែសំណាកដើម្បីយកទឹកមកវាស់។ | ផ្លែមៀនមានកម្រិតជាតិស្ករខ្ពស់បំផុត ២១,៧៩ °Brix នៅថ្ងៃទី ១៣៥។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ទាំងផ្នែករូបវន្ត និងគីមី ព្រមទាំងទិន្នន័យអាកាសធាតុប្រចាំថ្ងៃក្នុងរយៈពេលវែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Nakhon Si Thammarat ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅសើម និងមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា កត្តានេះជារឿងសំខាន់ ព្រោះតំបន់ដាំមៀនដូចជាប៉ៃលិន ឬបាត់ដំបង មានរដូវប្រាំង និងវស្សាច្បាស់លាស់ជាង ដែលអាចធ្វើឱ្យរយៈពេលនៃការទុំ (១៣៥ ថ្ងៃ) និងតម្រូវការកម្តៅមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួច។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សូចនាករវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីកំណត់ពេលប្រមូលផលនេះ គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការនាំចេញ។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការប៉ាន់ស្មានដោយភ្នែក មកប្រើប្រាស់សូចនាករវិទ្យាសាស្ត្រ (TSS និង Heat Summation) នឹងជួយបង្កើនគុណភាព និងតម្លៃប្រកួតប្រជែងរបស់ផ្លែមៀនកម្ពុជានៅលើទីផ្សារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Heat summation / Degree days (ការគណនាកម្រិតកម្តៅសរុប) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណកម្តៅសរុបដែលរុក្ខជាតិស្រូបយកពីបរិស្ថានក្នុងកំឡុងពេលលូតលាស់ ដោយគិតចាប់ពីថ្ងៃចេញផ្ការហូតដល់ថ្ងៃទុំ ដែលជួយកសិករកំណត់ថ្ងៃប្រមូលផលបានច្បាស់លាស់ទោះអាកាសធាតុប្រែប្រួលក៏ដោយ។ | ដូចជាការដុតនំនៅក្នុងឡដែលត្រូវការសីតុណ្ហភាព និងពេលវេលាសរុបជាក់លាក់មួយទើបនំឆ្អិនល្អ បើភ្លើងក្តៅខ្លាំងនំឆាប់ឆ្អិន។ |
| Total Soluble Solids / TSS (កម្រិតជាតិស្កររលាយសរុប) | ជាការវាស់ស្ទង់បរិមាណសារធាតុរឹងដែលរលាយក្នុងទឹកសាច់ផ្លែឈើ (ភាគច្រើនជាជាតិស្ករ) ដោយគិតជាឯកតា °Brix ដើម្បីកំណត់ពីភាពផ្អែម និងកម្រិតគុណភាពរបស់ផ្លែឈើនៅពេលវាទុំ។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណស្ករដែលយើងបានកូររលាយក្នុងកែវទឹក កាលណាស្កររលាយកាន់តែច្រើន ទឹកនោះកាន់តែផ្អែម។ |
| Simple sigmoid curve (ខ្សែកោងស៊ីកម៉ូអ៊ីតទោល) | ជាទម្រង់នៃក្រាហ្វបង្ហាញពីការលូតលាស់របស់ផ្លែឈើដែលមានរាងដូចអក្សរ 'S' ដោយវគ្គដំបូងលូតលាស់យឺតៗ រួចលូតលាស់យ៉ាងរហ័សនៅវគ្គកណ្តាល និងថយល្បឿនវិញនៅពេលវាជិតទុំពេញលេញ។ | ដូចជាការរត់ប្រណាំង ដែលយើងចាប់ផ្តើមរត់ចេញដំណើរយឺតៗ បន្ទាប់មកបង្កើនល្បឿនយ៉ាងលឿនបំផុត និងបន្ថយល្បឿនបន្តិចម្តងៗនៅពេលជិតដល់ទីដៅ។ |
| Anthesis (ការរីកក្រពុំផ្កា) | ជាដំណាក់កាលដែលផ្ការបស់រុក្ខជាតិចាប់ផ្តើមរីកពេញលេញ និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជ (ការផ្លាស់ប្តូរលំអង) ដែលក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្មគេចាត់ទុកថាជាចំណុចសូន្យ (ថ្ងៃទី០) នៃការរាប់អាយុរបស់ផ្លែ។ | ដូចជាការកាត់ខ្សែបូរបើកសម្ពោធកម្មវិធី ដែលបញ្ជាក់ពីការចាប់ផ្តើមរាប់ពេលវេលាជាផ្លូវការនៃការកកើតផ្លែឈើ។ |
| Relative growth rate / RGR (អត្រាកំណើនលូតលាស់ធៀប) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីល្បឿននៃការកើនឡើងទម្ងន់ ឬទំហំរបស់ផ្លែឈើ ធៀបទៅនឹងទម្ងន់ឬទំហំដើមដែលវាមានស្រាប់ ក្នុងចន្លោះពេលជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ កើនប៉ុន្មានក្រាមក្នុងមួយថ្ងៃ)។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើក្មេងម្នាក់ឡើងគីឡូលឿនប៉ុណ្ណាក្នុងមួយខែៗ បើធៀបនឹងទម្ងន់ដែលគេមានកាលពីខែមុន។ |
| Aril (សាច់ផ្លែ) | ជាផ្នែកសាច់នៃផ្លែឈើ (ដូចជា មៀន សាវម៉ាវ ឬគូលែន) ដែលវិវត្តចេញពីស្រទាប់ខាងក្រៅនៃគ្រាប់ រុំព័ទ្ធគ្រាប់ ហើយជាផ្នែកដែលផ្ទុកជាតិស្ករខ្ពស់សម្រាប់បរិភោគ។ | ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ក្រាស់ទន់ៗ ដែលដុះលូតលាស់រុំព័ទ្ធការពាររាងកាយ (គ្រាប់) ហើយកាន់តែក្រាស់ទៅៗនៅពេលផ្លែចាស់ទុំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
