បញ្ហា (The Problem)៖ ការចិញ្ចឹមគោសាច់នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍតំបន់ត្រូពិច ជាទូទៅជួបប្រទះបញ្ហាកំណើនទម្ងន់យឺត ដោយសារការប្រើប្រាស់ចំណីមានគុណភាពជីវជាតិទាប។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ចំណីលាយបញ្ចូលគ្នា (TMR) ដែលមានប្រភពសរសៃពីរកខុសគ្នា ដើម្បីកែលម្អការលូតលាស់ និងគុណភាពសាច់គោ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍បែប 3×2 factorial (Completely Randomized Design) ដោយបែងចែកគោក្រៀវ Kamphaengsaen អាយុ ៨-៩ ខែ ចំនួន ១៨ ក្បាល ជាក្រុមដើម្បីធ្វើតេស្តរបបអាហារ និងរយៈពេលផ្តល់ចំណីខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Concentrate + fresh paragrass) ចំណីធម្មតា (ចំណីខាប់ + ស្មៅប៉ារ៉ាស្រស់) |
សត្វអាចស៊ីចំណីបានច្រើនដោយផ្អែកលើភាគរយនៃទម្ងន់ខ្លួន (DMI %BW ខ្ពស់បំផុត ២,១៧%) និងងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំតាមបែបប្រពៃណី។ | ផ្តល់កំណើនទម្ងន់ប្រចាំថ្ងៃ (ADG) ទាបបំផុត ហើយទាមទារបរិមាណចំណីច្រើនដើម្បីបង្កើតសាច់បានមួយគីឡូក្រាម (FCR ខ្ពស់ ៧,២៨)។ | ADG: ០,៩៤ គ.ក្រ/ថ្ងៃ, FCR: ៧,២៨, ទម្ងន់សាច់ក្រោយពិឃាត: ២២០,៥០ គ.ក្រ |
| Hedge Lucern TMR (H-TMR) ចំណីលាយបញ្ចូលគ្នាប្រើស្មៅហេដលូសឺន (H-TMR) |
មានរសជាតិឆ្ងាញ់ (Palatability) ជំរុញឱ្យសត្វស៊ីបានច្រើន និងផ្តល់កំណើនទម្ងន់ប្រចាំថ្ងៃ (ADG) ខ្ពស់ជាងគេបំផុត។ | ទាមទារបច្ចេកទេសក្នុងការកិនលាយបញ្ចូលគ្នា (TMR Processing) និងការដាំដុះស្មៅ Desmanthus virgatus។ | ADG: ១,១៧ គ.ក្រ/ថ្ងៃ, FCR: ៦,០៣, ទម្ងន់សាច់ក្រោយពិឃាត: ២៥៣,០០ គ.ក្រ |
| Leucaena TMR (L-TMR) ចំណីលាយបញ្ចូលគ្នាប្រើស្លឹកក្ទម្ពទេស (L-TMR) |
មានប្រសិទ្ធភាពបំប្លែងចំណីល្អបំផុត (FCR ទាបត្រឹម ៥,៦០) ដែលមានន័យថាសត្វស៊ីតិចតែឡើងទម្ងន់បានល្អ និងផ្តល់ទម្ងន់សាច់ធ្ងន់ជាងគេ។ | បរិមាណចំណីដែលសត្វស៊ីគិតជាភាគរយនៃទម្ងន់ខ្លួនមានកម្រិតទាបជាងគេ (១,៩៩%) បើធៀបនឹងវិធីសាស្ត្រផ្សេងទៀត។ | ADG: ១,០៩ គ.ក្រ/ថ្ងៃ, FCR: ៥,៦០, ទម្ងន់សាច់ក្រោយពិឃាត: ២៥៣,៣៣ គ.ក្រ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីតម្លៃជាទឹកប្រាក់ជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការវិនិយោគលើវត្ថុធាតុដើមកសិកម្ម ឧបករណ៍លាយចំណី និងទីតាំងចិញ្ចឹមតាមស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់គោពូជបង្កាត់ Kamphaengsaen។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាអាកាសធាតុនិងវត្ថុធាតុដើមមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏លទ្ធផលនៃការលូតលាស់អាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច អាស្រ័យលើសេនេទិចនៃពូជគោសាច់ក្នុងស្រុក (ឧទាហរណ៍ ពូជគោព្រៃ ឬពូជបង្កាត់ហរិយាណា)។
វិធីសាស្រ្តប្រើប្រាស់ចំណី TMR ផ្សំពីរុក្ខជាតិចំណីសត្វ (Legumes) នេះ គឺមានសក្តានុពល និងភាពជាក់ស្តែងខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការផ្តល់ចំណីស្មៅធម្មតា មកប្រើចំណីលាយបញ្ចូលគ្នា (TMR) ដែលសម្បូរប្រូតេអ៊ីនពីរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក អាចជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផលសាច់គោ និងកាត់បន្ថយពេលវេលាចិញ្ចឹមបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Total Mixed Ration (TMR) (ចំណីលាយបញ្ចូលគ្នា) | ជាវិធីសាស្ត្រនៃការរៀបចំចំណីសត្វដែលកិននិងលាយបញ្ចូលគ្នានូវប្រភពថាមពល ប្រូតេអ៊ីន វីតាមីន រ៉ែ និងចំណីគ្រើម (សរសៃរុក្ខជាតិ) ទាំងអស់ចូលគ្នា ដើម្បីធានាថាសត្វទទួលបានជីវជាតិមានតុល្យភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងរាល់ម៉ាត់ដែលវាស៊ី និងការពារកុំឱ្យវាជ្រើសរើសស៊ីតែចំណីណាដែលវាចូលចិត្ត។ | ដូចជាការធ្វើបាយឆាដែលលាយសាច់ បន្លែ និងគ្រឿងទេសចូលគ្នាស្រេច ដើម្បីកុំឱ្យក្មេងរើសស៊ីតែសាច់ចោលបន្លែ។ |
| Average Daily Gain (ADG) (កំណើនទម្ងន់ប្រចាំថ្ងៃ) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីចំនួនគីឡូក្រាមដែលសត្វកើនទម្ងន់ជារៀងរាល់ថ្ងៃក្នុងអំឡុងពេលនៃការចិញ្ចឹមបំប៉ន ដោយគណនាតាមរយៈការយកទម្ងន់ដែលកើនឡើងសរុប ចែកនឹងចំនួនថ្ងៃនៃការផ្តល់ចំណី។ វាជាសូចនាករដ៏សំខាន់សម្រាប់វាយតម្លៃល្បឿននៃការលូតលាស់។ | ដូចជាការវាស់កម្ពស់ឬទម្ងន់ក្មេងជារៀងរាល់ខែ ដើម្បីដឹងថាគេលូតលាស់និងធំធាត់លឿនប៉ុនណា។ |
| Feed Conversion Ratio (FCR) (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជាសូចនាករវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចនៃចំណី ដោយគណនាថាតើសត្វត្រូវការស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាមទើបអាចបំប្លែងឱ្យរាងកាយឡើងទម្ងន់បានមួយគីឡូក្រាម។ តួលេខ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាចំណីកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងចំណេញថវិកាច្រើន។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើម៉ូតូមួយគ្រឿងចាក់សាំងមួយលីត្រអាចជិះបានចម្ងាយប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រអ៊ីចឹងដែរ។ |
| Dressing percentage (ភាគរយសាច់) | ជាសមាមាត្រនៃទម្ងន់សាច់គោដែលទទួលបានក្រោយពេលពិឃាត (បន្ទាប់ពីបកស្បែក និងយកក្បាល ជើង ព្រមទាំងគ្រឿងក្នុងចេញរួច) ធៀបនឹងទម្ងន់គោរស់ទាំងមូល។ វាបង្ហាញពីទិន្នផលសាច់សុទ្ធដែលអាចលក់បាននៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាការទិញផ្លែឪឡឹកមួយផ្លែ រួចថ្លឹងយកតែសាច់ក្រហមដែលអាចញ៉ាំបាន បន្ទាប់ពីចិតសំបកនិងចោលគ្រាប់រួច។ |
| Dry matter (DM) (វត្ថុធាតុស្ងួត) | ជាផ្នែកនៃចំណីសត្វដែលនៅសល់ បន្ទាប់ពីជាតិទឹក (សំណើម) ត្រូវបានហួត ឬដកចេញទាំងស្រុង។ ការគណនាចំណីផ្អែកលើវត្ថុធាតុស្ងួត គឺដើម្បីដឹងពីបរិមាណជីវជាតិពិតប្រាកដ (ប្រូតេអ៊ីន ថាមពល រ៉ែ) ដែលសត្វទទួលបាន ដោយមិនលាយឡំជាមួយទម្ងន់នៃទឹកនោះទេ។ | ដូចជាការយកទំពាំងបាយជូរស្រស់ទៅហាលឱ្យក្លាយជាទំពាំងបាយជូរក្រៀម ដើម្បីដឹងពីបរិមាណសាច់និងជាតិស្ករពិតប្រាកដដោយមិនគិតពីជាតិទឹក។ |
| Hedge lucern (ស្មៅហេដលូសឺន) | ជារុក្ខជាតិចំណីសត្វពពួកសណ្តែក (Desmanthus virgatus) ដែលមានអាយុកាលវែង ធន់នឹងភាពរាំងស្ងួត និងមានស្លឹកសម្បូរទៅដោយកម្រិតប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ ដែលគេនិយមដាំសម្រាប់កាត់យកស្លឹកនិងដើមខ្ចីមកធ្វើជាប្រភពសរសៃក្នុងចំណី TMR សម្រាប់សត្វកែអៀង។ | ដូចជាការបន្ថែមគ្រាប់សណ្តែកខៀវទៅក្នុងបង្អែម ដើម្បីបង្កើនកម្រិតប្រូតេអ៊ីននិងថាមពលដល់រាងកាយអ្នកញ៉ាំ។ |
| Palatability (ភាពឆ្ងាញ់នៃចំណី) | ជាកម្រិតនៃការទាក់ទាញ រសជាតិ និងខ្លិននៃចំណី ដែលធ្វើឱ្យសត្វចូលចិត្ត និងជំរុញឱ្យវាស៊ីចំណីបានកាន់តែច្រើន។ ចំណីដែលមាន Palatability ខ្ពស់ជួយឱ្យសត្វស៊ីបានលើសពីតម្រូវការធម្មតា ដែលធ្វើឱ្យពួកវាឆាប់ធំធាត់។ | ដូចជាក្លិនឈ្ងុយនៃសាច់អាំង ដែលទាក់ទាញឱ្យមនុស្សចង់ញ៉ាំបាយបានច្រើនចានជាងធម្មតា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
