បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកំណត់ពេលវេលាប្រមូលផលដ៏ត្រឹមត្រូវសម្រាប់ស្វាយពូជ Nam Dokmai ដើម្បីធានាបាននូវគុណភាពផ្លែល្អបំផុតសម្រាប់ការនាំចេញ និងការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក ដោយចៀសវាងការប្រមូលផលនៅពេលផ្លែមិនទាន់ចាស់ល្អ ឬទុំពេក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានវាយតម្លៃសន្ទស្សន៍នៃការប្រមូលផលផ្សេងៗដោយផ្អែកលើថ្ងៃបន្ទាប់ពីការក្ដិប និងកត្តារូបវិទ្យា-គីមីនៃផ្លែស្វាយក្នុងអំឡុងពេលលូតលាស់រហូតដល់ទុំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Days after fruit set (DAFS) ការរាប់ចំនួនថ្ងៃក្រោយពេលក្ដិប |
ងាយស្រួលអនុវត្តបំផុតសម្រាប់កសិករទូទៅ ដោយមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ស្មុគស្មាញ និងចំណាយថវិកាច្រើន។ | អាចប្រែប្រួលទៅតាមអាកាសធាតុ កម្រិតទឹក និងកត្តាបរិស្ថានផ្សេងៗ ដែលធ្វើឱ្យការប៉ាន់ស្មានអាចមានភាពល្អៀង។ | រយៈពេលប្រមូលផលល្អបំផុតគឺនៅចន្លោះ ៩៩ ទៅ ១១១ ថ្ងៃក្រោយពេលផ្លែចាប់ផ្ដើមក្ដិប។ |
| Heat Unit (Centigrade Degree Days - CDD) ការគណនាកម្រិតកម្ដៅសរុប (CDD) |
មានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ជាងការរាប់ថ្ងៃធម្មតា ព្រោះវាគិតបញ្ចូលទាំងបម្រែបម្រួលសីតុណ្ហភាពប្រចាំថ្ងៃ ដែលជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់ការលូតលាស់របស់ផ្លែឈើ។ | តម្រូវឱ្យមានការកត់ត្រាសីតុណ្ហភាពអតិបរមា និងអប្បបរមាជាប្រចាំរៀងរាល់ថ្ងៃ តាំងពីពេលផ្លែក្ដិបរហូតដល់ថ្ងៃប្រមូលផល។ | កម្រិតកម្ដៅល្អបំផុតសម្រាប់ការប្រមូលផលគឺ ៨៥០.២ ទៅ ១០០២.៧ CDD (គិតក្នុងកម្រិត Base Line Temp 18°C)។ |
| Total Soluble Solids to Citric Acid Ratio (TSS:Acid Ratio) អត្រាភាគរយនៃសារធាតុរឹងរលាយសរុបធៀបនឹងអាស៊ីតស៊ីទ្រិច |
សន្ទស្សន៍នេះឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីរសជាតិ និងកម្រិតភាពទុំផ្នែកខាងក្នុងរបស់ផ្លែស្វាយ ធានាបាននូវគុណភាពរសជាតិស្តង់ដារ។ | ទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ (ដូចជា Refractometer) សារធាតុគីមី និងតម្រូវឱ្យបេះផ្លែមកពុះវិភាគ ដែលជាវិធីសាស្ត្របំផ្លាញផ្លែ (Destructive method)។ | អត្រាភាគរយល្អបំផុតនៅពេលប្រមូលផលគឺ ៦.០១ ទៅ ១០.១០ ហើយនឹងកើនឡើងលើសពី ១៦ នៅពេលផ្លែទុំ។ |
| Fruit Firmness Measurement ការវាស់ស្ទង់ភាពរឹងរបស់ផ្លែ |
អាចបញ្ជាក់ពីភាពធន់របស់ផ្លែស្វាយសម្រាប់ការទុកដាក់ និងការដឹកជញ្ជូនផ្លូវឆ្ងាយ។ | ជាវិធីសាស្ត្របំផ្លាញផ្លែ ដោយប្រើឧបករណ៍ចាក់ទម្លុះសាច់ផ្លែ (Penetrometer) ដែលធ្វើឱ្យផ្លែខូចខាតមិនអាចលក់បាន។ | ភាពរឹងរបស់ផ្លែនៅពេលប្រមូលផលគឺចន្លោះពី ១២.៣០ ទៅ ៩.៦០ ផោន (វាស់ដោយឧបករណ៍ Effegi penetrometer)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រតាមដានសន្ទស្សន៍ទាំងនេះទាមទារការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់វែងផ្នែកកសិកម្ម និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងពេលវេលាក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យប្រចាំថ្ងៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្ថានីយស្រាវជ្រាវកសិកម្មប៉ាកឆុង (Pak Chong) ខេត្តនគររាជសីមា ប្រទេសថៃ ដែលផ្ដោតទៅលើតែដើមស្វាយពូជ Nam Dokmai អាយុ ១៤ ឆ្នាំ។ ទោះបីជាអាកាសធាតុនៃប្រទេសថៃមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុខុសៗគ្នាតាមតំបន់ និងប្រភេទដីនៅកម្ពុជា អាចធ្វើឱ្យកម្រិតកម្ដៅ (Heat Unit) និងរយៈពេលលូតលាស់មានការប្រែប្រួល។ ហេតុនេះ ទិន្នន័យទាំងនេះគួរតែត្រូវបានធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញជាមួយពូជស្វាយនៅក្នុងស្រុកយើង។
សន្ទស្សន៍នៃការប្រមូលផលតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រទាំងនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំង និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងប្រសើរសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងការនាំចេញស្វាយនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការងាកចេញពីការប៉ាន់ស្មានការប្រមូលផលដោយភ្នែកទទេ មកប្រើប្រាស់សន្ទស្សន៍វាស់វែងតាមស្តង់ដារវិទ្យាសាស្ត្រនេះ ជារបត់មួយដ៏សំខាន់ក្នុងការបង្កើនតម្លៃបន្ថែម និងភាពជឿជាក់នៃគុណភាពស្វាយកម្ពុជានៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Total soluble solids (សារធាតុរឹងរលាយសរុប) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសារធាតុរឹងដែលរលាយនៅក្នុងទឹកសាច់ផ្លែឈើ ដែលភាគច្រើនជាជាតិស្ករ (fructose និង glucose) រួមទាំងអាស៊ីត និងវីតាមីនមួយចំនួន។ វាត្រូវបានគេប្រើដើម្បីកំណត់ពីកម្រិតភាពផ្អែមរបស់ផ្លែឈើនៅពេលវាទុំ។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតភាពផ្អែម ដើម្បីដឹងថាមានស្ករប៉ុន្មានស្លាបព្រាដែលរលាយចូលក្នុងទឹកមួយកែវអញ្ចឹងដែរ។ |
| TSS-acid ratio (សមាមាត្ររវាងសារធាតុរឹងរលាយ និងអាស៊ីត) | ជាការប្រៀបធៀបបរិមាណជាតិស្ករ (Total Soluble Solids) ទៅនឹងបរិមាណជាតិជូរ (អាស៊ីតស៊ីទ្រិច) នៅក្នុងផ្លែឈើ។ សន្ទស្សន៍នេះប្រាប់ពីតុល្យភាពនៃរសជាតិរបស់ផ្លែឈើ ដែលជួយកំណត់ថាផ្លែឈើនោះមានរសជាតិល្មមឆ្ងាញ់សម្រាប់ការបរិភោគហើយឬនៅ។ | ដូចជាការភ្លក់ទឹកក្រូចឆ្មារដែលលាយស្ករ ដើម្បីថ្លឹងថ្លែងថាតើវាមានរសជាតិជូរអែមល្មមឆ្ងាញ់ហើយឬនៅ។ |
| Centigrade Degree Days - CDD (កម្រិតកម្ដៅសរុប) | ជារង្វាស់នៃការបូកសរុបកម្រិតសីតុណ្ហភាពប្រចាំថ្ងៃដែលរុក្ខជាតិទទួលបានក្នុងអំឡុងពេលលូតលាស់ (រាប់ពីថ្ងៃក្ដិបរហូតដល់ថ្ងៃប្រមូលផល) ដោយដកចេញនូវសីតុណ្ហភាពគោល (Base temperature)។ កសិករប្រើវាដើម្បីទស្សន៍ទាយពេលវេលាប្រមូលផលផ្លែឈើឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដោយមិនពឹងផ្អែកតែលើចំនួនថ្ងៃ។ | ដូចជាការកំណត់ម៉ោងដុតនំនៅក្នុងឡអញ្ចឹងដែរ បើមានកម្ដៅគ្រប់គ្រាន់តាមកម្រិតកំណត់ នំនឹងឆ្អិនល្អ។ |
| Specific gravity (ម៉ាសមាឌ ឬ ទំនាញសន្ឋាន) | ជាការវាស់ដង់ស៊ីតេ (ភាពហាប់ណែន) របស់ផ្លែឈើធៀបនឹងដង់ស៊ីតេទឹក។ នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម គេប្រើវាដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតភាពទុំ ឬភាពហាប់នៃសាច់ខាងក្នុងផ្លែឈើ ដោយសង្កេតមើលថាវាអណ្តែត ឬលិចនៅពេលដាក់ក្នុងទឹក។ | ដូចជាការដាក់ស៊ុតចូលក្នុងទឹកដើម្បីតេស្តថាតើស៊ុតនោះថ្មីឬចាស់ បើវាលិចមានន័យថាវាហាប់ណែនល្អ។ |
| Fruit firmness (ភាពរឹងនៃសាច់ផ្លែ) | គឺជារង្វាស់កម្លាំងទប់ទល់របស់សាច់ផ្លែឈើទៅនឹងការសង្កត់ ឬការចាក់ទម្លុះ។ វាប្រាប់ពីភាពទុំរបស់ផ្លែ និងសមត្ថភាពក្នុងការរក្សាទុក ឬដឹកជញ្ជូនផ្លូវឆ្ងាយបានយូរដោយមិនងាយខូច ឬជាំសាច់។ | ដូចជាការយកដៃចុចស្ទាបមើលផ្លែប៊ឺរ ដើម្បីចង់ដឹងថាវាទុំរលាយល្មមញ៉ាំហើយឬនៅអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនេះគេប្រើម៉ាស៊ីនវាស់ជាលេខច្បាស់លាស់។ |
| Beta-carotene (បេតាការ៉ូទីន) | ជាសារធាតុពណ៌សរីរាង្គធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលផ្តល់ពណ៌លឿង ទឹកក្រូច ឬក្រហមដល់ផ្លែឈើ និងបន្លែ។ វាក៏ជាសារធាតុប្រភពដើមដែលអាចបំប្លែងទៅជាវីតាមីន A នៅពេលទទួលទាន ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់សុខភាពភ្នែក។ | ដូចជាថ្នាំលាបពណ៌ធម្មជាតិដែលធ្វើឱ្យការ៉ុត ឬសាច់ស្វាយទុំ មានពណ៌លឿងទុំទាក់ទាញ និងសម្បូរជីវជាតិ។ |
| Pressure tester / Penetrometer (ឧបករណ៍វាស់ភាពរឹង) | ជាឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ ឬកសិកម្ម សម្រាប់ប្រើប្រាស់ដើម្បីចាក់ទម្លុះសាច់ផ្លែឈើក្នុងគោលបំណងវាស់ស្ទង់កម្រិតភាពរឹងរបស់វា ដោយវាគិតជាខ្នាតទម្ងន់ដូចជា ផោន ឬគីឡូក្រាម នៅពេលដែលផ្លែឈើទុំ ឬប្រមូលផល។ | ដូចជាម្ជុលចាក់សាច់ដើម្បីដឹងថាសាច់គោផុយឬនៅ ប៉ុន្តែឧបករណ៍នេះវាបង្ហាញលេខប្រាប់ថាផ្លែឈើមានភាពរឹងកម្រិតណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
