បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលសណ្តែកសៀងថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងការដាំដុះរដូវប្រាំងក្រោយពេលប្រមូលផលស្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមទម្រង់ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block - RCB) ដោយមាន ៤ ជាន់ដដែល និងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅខុសៗគ្នាចំនួន ៧ ប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fluazifop-P-butyl + fomesafen ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Fluazifop-P-butyl លាយជាមួយ fomesafen នៅចន្លោះ ១៥-២០ ថ្ងៃក្រោយដាំ |
គ្រប់គ្រងស្មៅស្លឹកតូច និងស្លឹកធំបានយ៉ាងល្អរហូតដល់ ៤៥ ថ្ងៃ។ ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងមានអត្រាផលចំណេញ (BCR) ខ្ពស់ជាងគេបំផុតសម្រាប់ការវិនិយោគ។ | អាចបណ្តាលឱ្យរលាកស្លឹកសណ្តែកសៀងបន្តិចបន្តួចនៅដំណាក់កាល ៧ ថ្ងៃដំបូង ប៉ុន្តែដំណាំអាចងើបឡើងវិញ និងលូតលាស់ជាធម្មតា។ | ទទួលបានទិន្នផល ៣០៧ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងអត្រាផលចំណេញ (BCR) ស្មើនឹង ១.០៧។ |
| Haloxsifop-R-methyl + fomesafen ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Haloxsifop-R-methyl លាយជាមួយ fomesafen |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ស្មើនឹងជម្រើសល្អបំផុត និងមានអត្រាផលចំណេញសមរម្យ។ មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅនៅ ៣០ ថ្ងៃដំបូង។ | ប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងស្មៅមានការធ្លាក់ចុះនៅថ្ងៃទី ៤៥ បើធៀបនឹងការប្រើថ្នាំ fluazifop-P-butyl ។ | ទទួលបានទិន្នផល ៣០៧ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងអត្រាផលចំណេញ (BCR) ស្មើនឹង ១.០៤។ |
| Alachlor ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Alachlor បាញ់គ្របដីក្រោយពេលដាំភ្លាម |
មិនបង្កឱ្យមានការពុល ឬរលាកស្លឹកដល់ដំណាំសណ្តែកសៀងទាល់តែសោះ តាំងពីដំណាក់កាលដំបូង។ | មិនអាចគ្រប់គ្រងស្មៅរហូតដល់ពេលប្រមូលផល ដោយសារថ្នាំសាបឥទ្ធិពលមុនអាយុកាលដំណាំ ធ្វើឱ្យអត្រាផលចំណេញទាបជាង ១ (ខាតបង់)។ | ទទួលបានទិន្នផលត្រឹមតែ ២៧៧ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងអត្រាផលចំណេញ (BCR) ស្មើនឹង ០.៩៩ ។ |
| No weeding (Control) ការមិនកម្ចាត់ស្មៅទាល់តែសោះ |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយប្រាក់លើការទិញថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ ឬកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់បាញ់ថ្នាំ។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង (ពី ៥៧ ទៅ ៦៥%) ដោយសារការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងក្លាពីស្មៅចង្រៃក្នុងការដណ្តើមទឹក និងពន្លឺ។ | ទិន្នផលទាបបំផុតត្រឹមតែ ១៧៥ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងអត្រាផលចំណេញ (BCR) ស្មើនឹង ០.៦៧ ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារការវិនិយោគកម្រិតមធ្យមលើសម្ភារៈកសិកម្ម និងកម្លាំងពលកម្ម ដែលតម្រូវឱ្យកសិករមានដើមទុនបម្រុងទុកជាមុនដើម្បីទទួលបានផលចំណេញត្រឡប់មកវិញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការឈៀងម៉ៃ (ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ) ដោយប្រើពូជសណ្តែកសៀង 'ឈៀងម៉ៃ ៦០' ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុរដូវប្រាំងដោយមានការស្រោចស្រពបញ្ចុះបញ្ចូល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងខ្លះ ដោយសារប្រភេទដី ពូជសណ្តែកសៀងក្នុងស្រុក និងប្រភេទស្មៅចង្រៃអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារការសាកល្បងសម្របតាមលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាមុននឹងអនុវត្តទ្រង់ទ្រាយធំ។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅក្រោយពេលដុះនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កសិករកម្ពុជាដែលអនុវត្តការដាំដុះសណ្តែកសៀងបន្តវេនពីស្រូវ ដើម្បីសន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្ម។
ជារួម ការជ្រើសរើសប្រភេទថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅបានត្រឹមត្រូវ មិនត្រឹមតែជួយបង្កើនទិន្នផលសណ្តែកសៀងរហូតដល់ជាង ៦០% ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធានាបាននូវអត្រាផលចំណេញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់សម្រាប់ការដាំដុះនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Phytotoxicity (ភាពពុលដល់រុក្ខជាតិ) | នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ពាក្យនេះសំដៅលើកម្រិតនៃផលប៉ះពាល់ ឬការខូចខាត (ដូចជារលាកស្លឹក ក្រិន ឬងាប់) ដែលបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដូចជាថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅទៅលើដំណាំដែលយើងដាំ។ ក្នុងការសិក្សានេះ ថ្នាំខ្លះធ្វើឱ្យរលាកស្លឹកសណ្តែកសៀងតែវាអាចងើបឡើងវិញបានតាមធម្មតាវិញ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំពេទ្យដើម្បីសម្លាប់មេរោគក្នុងខ្លួន ដែលវាអាចធ្វើឱ្យយើងមានអាការៈវិលមុខ ឬក្តៅខ្លួនបន្តិចបន្តួចជាផលរំខាន តែមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិត។ |
| Benefit Cost Ratio / BCR (អត្រាផលចំណេញធៀបនឹងការចំណាយ) | ជារង្វាស់សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រៀបធៀបតម្លៃនៃប្រាក់ចំណេញរំពឹងទុក ទៅនឹងការចំណាយសរុបនៃការវិនិយោគណាមួយក្នុងការធ្វើកសិកម្ម។ ប្រសិនបើ BCR មានតម្លៃធំជាង ១ នោះមានន័យថាការអនុវត្តបច្ចេកទេសនោះទទួលបានប្រាក់ចំណេញ និងស័ក្តិសមក្នុងការវិនិយោគបន្ត។ | ដូចជាការបោះទុនរកស៊ី បើយើងចំណាយ ១០០រៀល ហើយទទួលបានមកវិញ ១០៧រៀល នោះយើងចំណេញ ៧រៀល ដែលបង្ហាញថាវាជាមុខរបរដែលគួរធ្វើ។ |
| Active ingredient / a.i. (សារធាតុសកម្ម / សារធាតុប្រឆាំងសកម្ម) | ជាសារធាតុគីមីពិតប្រាកដនៅក្នុងផលិតផលថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ឬថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ ដែលមានតួនាទីសម្លាប់ ឬគ្រប់គ្រងគោលដៅ (ស្មៅ ឬសត្វល្អិត) ដោយផ្ទាល់។ ក្នុងការវាស់វែងកម្រិតថ្នាំសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ គេតែងតែគិតជាក្រាមនៃសារធាតុសកម្ម (g.a.i.) ជាជាងទម្ងន់សរុបនៃសំបកវេចខ្ចប់ថ្នាំ ឬទឹកលាយ។ | ដូចជាជាតិកាហ្វេអ៊ីននៅក្នុងកាហ្វេមួយកែវអញ្ចឹង ទោះបីកាហ្វេមានទឹក ឬទឹកដោះគោច្រើនក៏ដោយ គឺជាតិកាហ្វេអ៊ីននេះឯងដែលធ្វើឱ្យយើងស្វាងងុយ។ |
| Post-emergence herbicide (ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅក្រោយពេលពន្លក) | ប្រភេទថ្នាំគីមីដែលត្រូវបានគេយកទៅបាញ់លើវាលស្រែ ឬចម្ការ បន្ទាប់ពីដំណាំ និងស្មៅបានដុះចេញពីដីរួចហើយ។ ថ្នាំប្រភេទនេះជាទូទៅជ្រាបចូលតាមរយៈស្លឹក ដើម្បីសម្លាប់ស្មៅដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ដំណាំគោលដៅឡើយ (បើសិនជាប្រើថ្នាំត្រូវប្រភេទ និងត្រូវកម្រិត)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់សាប៊ូកក់សក់ដើម្បីកម្ចាត់ចៃដោយផ្ទាល់នៅលើសក់ដែលបានដុះរួចហើយ ជាជាងការលេបថ្នាំការពារមិនឱ្យចៃកើត។ |
| Pre-emergence herbicide (ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅមុនពន្លក) | ថ្នាំគីមីដែលត្រូវបាញ់គ្របលើផ្ទៃដីភ្លាមៗក្រោយពេលដាំគ្រាប់ពូជរួច ដើម្បីរារាំងគ្រាប់ស្មៅមិនឱ្យដុះពន្លកឡើងមកលើផ្ទៃដីបាន។ វាបង្កើតជាស្រទាប់ការពារនៅលើដីដែលអាចសម្លាប់ពន្លកស្មៅតូចៗពេលវាប៉ុនប៉ងដុះទម្លុះដី។ | ដូចជាការលាបថ្នាំការពារច្រេះលើដែកទុករួចជាស្រេច ដើម្បីកុំឱ្យមានច្រេះស៊ីនាពេលអនាគត។ |
| Randomized Complete Block / RCB design (ការរចនាប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំការពិសោធន៍ផ្នែកកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុក (ទីតាំងដាច់ដោយឡែក) ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពមិនប្រក្រតីនៃគុណភាពដី ហើយក្នុងប្លុកនីមួយៗ វិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ទាំងអស់ត្រូវដាក់ដោយចៃដន្យ ដើម្បីឱ្យលទ្ធផលដែលទទួលបានមានភាពសុក្រឹត និងអាចជឿទុកចិត្តបានតាមបែបស្ថិតិ។ | ដូចជាការរៀបចំការប្រឡងដោយបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយទៅតាមបន្ទប់នីមួយៗស្មើៗគ្នា ហើយឱ្យធ្វើវិញ្ញាសាដោយការចាប់ឆ្នោត ដើម្បីធានាថាការដាក់ពិន្ទុមានភាពយុត្តិធម៌បំផុត។ |
| Weed competition (ការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃ) | បាតុភូតធម្មជាតិដែលស្មៅចង្រៃ និងដំណាំកសិកម្ម ដណ្តើមគ្នាស្រូបយកធនធានចាំបាច់ដូចជា ទឹក ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងជីជាតិពីក្នុងដី ដើម្បីការលូតលាស់។ ដោយសារស្មៅច្រើនតែមានសមត្ថភាពលូតលាស់លឿនជាង វាធ្វើឱ្យដំណាំខ្វះជីវជាតិ និងធ្លាក់ចុះទិន្នផលយ៉ាងខ្លាំងបើមិនបានកម្ចាត់វាចោល។ | ដូចជាការដាក់ចំណីឱ្យមាន់កូន និងមាន់ធំស៊ីជុំគ្នា មាន់ធំ (ស្មៅ) នឹងដណ្តើមស៊ីលឿនជាង ធ្វើឱ្យមាន់កូន (ដំណាំ) ស្គមស្គាំងដោយសារមិនសូវបានចំណីគ្រប់គ្រាន់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
