បញ្ហា (The Problem)៖ ការចិញ្ចឹមជ្រូកប្រឈមនឹងការចំណាយខ្ពស់លើចំណី ដែលភាគច្រើនបណ្តាលមកពីតម្លៃពោតឡើងថ្លៃ ដែលតម្រូវឱ្យមានការស្វែងរកអនុផលកសិ-ឧស្សាហកម្មដែលមានតម្លៃថោកដូចជាសំបកដំឡូងមី ដើម្បីយកមកជំនួស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវាយតម្លៃទៅលើការលូតលាស់ ទម្រង់ឈាម និងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃការផ្តល់ម្សៅសំបកដំឡូងមីគុណភាពខ្ពស់ (HQCPM) ដល់ជ្រូកសាច់កំឡុងពេលលូតលាស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Diet 1: 100% Maize (Control Diet) របបអាហារទី១៖ ពោត ១០០% (របបអាហារគ្រប់គ្រង) |
ជាប្រភពថាមពលមេតាប៉ូលីសស្តង់ដារ ងាយស្រួលរំលាយ និងមានកម្រិតប្រូតេអ៊ីនគ្រើមសមស្រប។ មិនមានការព្រួយបារម្ភអំពីជាតិពុលស៊ីយ៉ានុត (HCN) ឡើយ។ | តម្លៃដើមខ្ពស់ខ្លាំងដោយសារការពឹងផ្អែកលើពោតទាំងស្រុង ដែលធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណេញ និងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចមានកម្រិតទាបបំផុត។ | ទម្ងន់កើនឡើងប្រចាំថ្ងៃ (ADWG): ០,៥៩ គីឡូក្រាម | ថ្លៃដើមចំណីក្នុងមួយគីឡូក្រាមកំណើនទម្ងន់: ៣០៩,៥៩ ណៃរ៉ា (₦) |
| Diet 3: 50% HQCPM Replacement របបអាហារទី៣៖ ជំនួសពោត ៥០% ដោយម្សៅសំបកដំឡូងមី (HQCPM) |
ជំរុញការលូតលាស់ និងបរិមាណស៊ីចំណីប្រចាំថ្ងៃបានខ្ពស់បំផុត។ សត្វជ្រូកមានទម្ងន់កើនឡើងលឿនជាងរបបអាហារផ្សេងៗទៀត។ | ទោះបីជួយកាត់បន្ថយការចំណាយបានមួយផ្នែក ប៉ុន្តែថ្លៃដើមចំណីនៅតែខ្ពស់ជាងជម្រើសនៃការជំនួសពោតទាំងស្រុង។ | ទម្ងន់កើនឡើងប្រចាំថ្ងៃ (ADWG): ០,៦៨ គីឡូក្រាម (ខ្ពស់ជាងគេ) | បរិមាណស៊ីចំណីប្រចាំថ្ងៃ (ADFI): ២,២១ គីឡូក្រាម |
| Diet 5: 100% HQCPM Replacement របបអាហារទី៥៖ ជំនួសពោត ១០០% ដោយម្សៅសំបកដំឡូងមី (HQCPM) |
កាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណីបានច្រើនបំផុត និងផ្តល់នូវប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចអតិបរមាដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពសត្វទូទៅ។ | អាចធ្វើឱ្យមានការកើនឡើងនូវអង់ស៊ីមថ្លើម (ALP) ប្រសិនបើប្រើប្រាស់ក្នុងរយៈពេលយូរ ហើយអត្រានៃការលូតលាស់ទាបជាងរបបអាហារទី៣បន្តិច។ | ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចនៃការលូតលាស់ (Economic efficiency of gain): ២៤៦,៨៥ (ខ្ពស់ជាងគេ) | ថ្លៃដើមចំណីកាត់បន្ថយមកត្រឹម ២១៧,៦៥ ណៃរ៉ា/គ.ក្រ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការកែច្នៃ និងសាកល្បងនេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍កែច្នៃកសិផល មន្ទីរពិសោធន៍ពេទ្យសត្វ និងវត្ថុធាតុដើមនៅនឹងកន្លែង ដែលតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើផ្នែករឹង និងធនធានមនុស្ស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុង Ogbomoso រដ្ឋ Oyo ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់ពូជជ្រូកកាត់ Landrace-Large White និងអាកាសធាតុតំបន់សាវ៉ាណា (២៦.២០°C)។ ទោះបីជាប្រភពទិន្នន័យមកពីទ្វីបអាហ្វ្រិកក្តី ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានអាកាសធាតុក្តៅសើមស្រដៀងគ្នា និងជាប្រទេសផលិតដំឡូងមីដ៏ធំមួយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យការអនុវត្តនេះមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ម្សៅសំបកដំឡូងមីគុណភាពខ្ពស់ (HQCPM) នេះមានសក្តានុពល និងសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាថ្លៃដើមចំណីខ្ពស់។
សរុបមក ការជំនួសពោតដោយ HQCPM គឺជាដំណោះស្រាយយុទ្ធសាស្ត្រមួយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់កសិករ និងសហគ្រាសកម្ពុជា ក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងធានាបាននូវនិរន្តរភាពក្នុងការផលិតសាច់ជ្រូក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| High-quality-cassava peel meal (HQCPM) (ម្សៅសំបកដំឡូងមីគុណភាពខ្ពស់) | វាជាផលិតផលចំណីសត្វដែលបានមកពីការកែច្នៃសំបកដំឡូងមីស្រស់ តាមរយៈការលាង កិន ពូតទឹក និងហាល ឬលីងឱ្យស្ងួត ដើម្បីកាត់បន្ថយជាតិពុលស៊ីយ៉ានុត (Cyanide) ឱ្យនៅក្រោមកម្រិតសុវត្ថិភាព និងបង្កើនរយៈពេលរក្សាទុកបានយូរសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាប្រភពថាមពលជំនួសពោត។ | ប្រៀបដូចជាការយកកាកសំណល់បន្លែដែលគេបោះចោល មកចម្អិនជាអាហារក្រៀមដ៏មានជីវជាតិ និងមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់សត្វចិញ្ចឹម។ |
| Average daily weight gain (ADWG) (កំណើនទម្ងន់មធ្យមប្រចាំថ្ងៃ) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណទម្ងន់គិតជាគីឡូក្រាមដែលសត្វ (ដូចជាជ្រូក) កើនឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការផ្តល់ចំណីសាកល្បង ដែលជួយកសិករវាយតម្លៃពីប្រសិទ្ធភាពនៃការលូតលាស់។ | ប្រៀបដូចជាការថ្លឹងគីឡូក្មេងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីមើលថាតើគេធាត់លឿនប៉ុណ្ណាពេលញ៉ាំរបបអាហារថ្មី។ |
| Feed conversion ratio (FCR) (អត្រាបំប្លែងចំណី) | គឺជាសូចនាករដែលគណនាដោយយកបរិមាណចំណីសរុបដែលសត្វស៊ី ចែកនឹងទម្ងន់សរុបដែលវាឡើង។ បើតម្លៃ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិចតែឡើងសាច់បានច្រើន ដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពចំណីខ្ពស់។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់ថាតើម៉ូតូមួយស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រ ទើបអាចរត់បានចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ។ |
| Hydrogen cyanide (HCN) (អ៊ីដ្រូសែនស៊ីយ៉ានុត / ជាតិពុលស៊ីយ៉ានុត) | គឺជាសមាសធាតុគីមីដែលមានជាតិពុលខ្ពស់ ដែលមានវត្តមានដោយធម្មជាតិនៅក្នុងដំឡូងមី ដែលចាំបាច់ត្រូវតែកម្ចាត់ចោលតាមរយៈបច្ចេកទេសកែច្នៃ (ដូចជាហាលថ្ងៃ ឬលីង) មុនពេលឱ្យសត្វស៊ី ដើម្បីជៀសវាងការពុល។ | ប្រៀបដូចជាពិសពស់ដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលយើងត្រូវតែចម្រាញ់វាចេញឱ្យអស់មុននឹងអាចយកមកបរិភោគដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Hematological parameters (ប៉ារ៉ាម៉ែត្ររោគវិទ្យានៃឈាម) | គឺជាសូចនាករដែលទទួលបានពីការវិភាគឈាម (ដូចជាបរិមាណគ្រាប់ឈាមក្រហម គ្រាប់ឈាមស និងផ្លាកែត) ដើម្បីវាយតម្លៃពីស្ថានភាពសុខភាពទូទៅ ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងការឆ្លើយតបរបស់សត្វទៅនឹងរបបអាហារ។ | ប្រៀបដូចជាការយកម៉ាស៊ីនមកស្កេនពិនិត្យមើលគ្រឿងក្នុុងរបស់រថយន្ត ដើម្បីដឹងថាមានគ្រឿងបន្លាស់ណាខូចខាតឬដំណើរការខុសប្រក្រតី។ |
| Serum metabolites (មេតាបូលីតសេរ៉ូម) | គឺជាសារធាតុគីមីដែលមាននៅក្នុងផ្នែករាវនៃឈាម (ដូចជាប្រូតេអ៊ីនសរុប កូលេស្តេរ៉ុល អ៊ុយរ៉េ និងអង់ស៊ីមថ្លើម ALT/AST) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីដំណើរការរំលាយអាហារ និងសុខភាពមុខងាររបស់សរីរាង្គខាងក្នុងដូចជាថ្លើម និងតម្រងនោម។ | ប្រៀបដូចជាការពិនិត្យមើលគុណភាពប្រេងម៉ាស៊ីន ដើម្បីដឹងថាម៉ាស៊ីនដំណើរការបានល្អ ឬមានបញ្ហាកកស្ទះត្រង់កន្លែងណា។ |
| Economic efficiency of gain (ប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចនៃកំណើនទម្ងន់) | គឺជាការគណនាប្រាក់ចំណេញធៀបនឹងថ្លៃដើមចំណី ដោយវាស់ស្ទង់ថាតើការប្រើប្រាស់ចំណីប្រភេទណាមួយ (ដូចជាចំណីលាយ HQCPM ជំនួសពោត) ផ្តល់ផលចំណេញផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុត្រលប់មកវិញបានកម្រិតណា។ | ប្រៀបដូចជាការគណនាថា តើការបោះទុនទិញវត្ថុធាតុដើមថោកជាងមុន អាចបង្កើតប្រាក់ចំណេញចូលកាបូបយើងបានច្រើនជាងមុនប៉ុណ្ណា។ |
| Nitrogen-free extract (NFE) (សារធាតុចម្រាញ់គ្មានអាសូត) | គឺជាផ្នែកមួយនៃការវិភាគសមាសធាតុចំណីសត្វ ដែលតំណាងឱ្យបរិមាណកាបូអ៊ីដ្រាតងាយរំលាយ (ដូចជាម្សៅ និងស្ករ) ដែលជាប្រភពថាមពលចម្បង និងសំខាន់បំផុតសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ដល់ការលូតលាស់របស់សត្វ។ | ប្រៀបដូចជាការចម្រាញ់យកតែផ្នែកសាច់ផ្លែឈើដែលមានជាតិផ្អែម និងផ្តល់កម្លាំងថាមពលភ្លាមៗ ទុកឱ្យអ្នកកីឡាញ៉ាំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
