បញ្ហា (The Problem)៖ ជំងឺប្រ៊ុយសេឡូស៊ីស (Brucellosis) គឺជាជំងឺឆ្លងសត្វទៅមនុស្សដ៏កាចសាហាវដែលបង្កដោយបាក់តេរី Brucella spp. ហើយការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យសេរ៉ូមបែបប្រពៃណីមានដែនកំណត់ ដែលទាមទារឱ្យមានឧបករណ៍ធ្វើតេស្តដែលមានភាពរសើប ជាក់លាក់ និងអាចធ្វើបានក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរៀបចំ និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប្រព័ន្ធឧបករណ៍ធ្វើតេស្តអង់ស៊ីម (iELISA) ដោយប្រើប្រាស់អង់ទីហ្សែន SLPS ពីបាក់តេរី Brucella abortus សម្រាប់ការធ្វើតេស្តសេរ៉ូមសត្វគោ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Indirect Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (iELISA) ការធ្វើតេស្ត iELISA សម្រាប់រកអង់ទីគ័រ |
មានភាពរសើបនិងជាក់លាក់ខ្ពស់ ចំណាយពេលលឿនសម្រាប់ការវិភាគសំណាកច្រើន និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើជាឧបករណ៍តេស្តស្រាប់ (Ready-to-use kit)។ | ទាមទារឱ្យមានម៉ាស៊ីនអានស្តង់ដារ (ELISA reader) និងអ្នកជំនាញមន្ទីរពិសោធន៍ដែលមានការបណ្តុះបណ្តាលត្រឹមត្រូវដើម្បីចៀសវាងកំហុស។ | សម្រេចបានភាពរសើប (Sensitivity) ៩៩,៣៧% និងភាពជាក់លាក់ (Specificity) ៩៩,៨៩% ធៀបនឹងការបណ្តុះបាក់តេរីដោយផ្ទាល់។ |
| Complement Fixation Test (CFT) ការធ្វើតេស្តសេរ៉ូម Complement Fixation Test |
ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារយូរយារណាស់មកហើយសម្រាប់ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងមានការទទួលស្គាល់ពីស្ថាប័នអន្តរជាតិ។ | មានភាពស្មុគស្មាញ ចំណាយពេលយូរ ទាមទារបច្ចេកទេសខ្ពស់ និងមិនសូវមានភាពរសើបដូច iELISA ក្នុងការស្វែងរកអង់ទីគ័រនោះទេ។ | ត្រូវបានប្រើជាស្តង់ដារប្រៀបធៀប (Standard method) ដែលផ្តល់តម្លៃយល់ស្របគ្នា (Kappa value) ០,៨០៤ ជាមួយ iELISA។ |
| Bacterial Isolation ការបណ្តុះបាក់តេរី (Bacterial Isolation) |
ជាស្តង់ដារមាស (Gold standard) ដែលផ្តល់លទ្ធផលច្បាស់លាស់បំផុតអំពីវត្តមាននៃមេរោគពិតប្រាកដនៅក្នុងសំណាក។ | ចំណាយពេលយូរខ្លាំង ទាមទារមន្ទីរពិសោធន៍មានសុវត្ថិភាពជីវសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់ និងមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យជំងឺទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ត្រូវបានប្រើជាស្តង់ដារគោលក្នុងការកំណត់ចំណុចកាត់ (Cut-off value) នៅកម្រិត ៤០ PP (Percent Positivity) សម្រាប់ iELISA។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍ និងប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ធ្វើតេស្តនេះ ទាមទារនូវសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រកម្រិតស្តង់ដារ សារធាតុគីមីមួយចំនួន និងគំរូសេរ៉ូមសម្រាប់ការធ្វើតេស្ត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលសំណាកសេរ៉ូមគោរាប់ពាន់ក្បាលពីតំបន់ផ្សេងៗគ្នា។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌកសិកម្ម និងពូជគោប្រហាក់ប្រហែលនឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនិងឧបករណ៍តេស្តនេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់នៅកម្ពុជា។ ការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជំងឺឆ្លងសត្វឆ្លងដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
វិធីសាស្ត្រ iELISA នេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការតាមដានរោគរាតត្បាតលើសត្វពាហនៈ។
សរុបមក ការសហការគ្នានិងការនាំយកបច្ចេកវិទ្យា iELISA test kit នេះមកប្រើប្រាស់ នឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារសុខភាពសត្វ និងការពារហានិភ័យនៃជំងឺឆ្លងពីសត្វមកមនុស្សនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Indirect Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ការធ្វើតេស្តអង់ស៊ីម iELISA) | គឺជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់អង់ទីហ្សែនដែលបានស្រោបលើបន្ទះតេស្ត ដើម្បីចាប់យកអង់ទីគ័រជាក់លាក់នៅក្នុងសេរ៉ូមឈាម រួចប្រើប្រាស់អង់ស៊ីមដើម្បីប្រតិកម្មបង្កើតជាពណ៌បញ្ជាក់ពីបរិមាណអង់ទីគ័រ។ | ដូចជាការប្រើនុយ (អង់ទីហ្សែន) ដើម្បីស្ទូចត្រី (អង់ទីគ័រ) រួចចងកណ្តឹង (អង់ស៊ីម) ដើម្បីឱ្យដឹងថាមានត្រីស៊ីនុយឬអត់ និងមានចំនួនប៉ុន្មានដោយមើលលើសម្លេង (ពណ៌) ដែលបន្លឺឡើង។ |
| Smooth lipopolysaccharide (SLPS) antigen (អង់ទីហ្សែន SLPS) | ជាម៉ូលេគុលដែលមាននៅលើភ្នាសខាងក្រៅរបស់បាក់តេរី Brucella abortus ដែលត្រូវបានចម្រាញ់យកមកប្រើជាភ្នាក់ងារសម្រាប់ទាក់ទាញ និងចាប់យកអង់ទីគ័រប្រឆាំងមេរោគនេះនៅក្នុងការធ្វើតេស្តសេរ៉ូម។ | ដូចជាការយកក្លិនរបស់ចោរ (SLPS) មកឱ្យឆ្កែហិត ដើម្បីឱ្យឆ្កែនោះអាចតាមរកមុខសញ្ញាចោរពិតប្រាកដ (អង់ទីគ័រ)។ |
| Complement fixation test (តេស្តសេរ៉ូម CFT) | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តសេរ៉ូមបែបប្រពៃណីដែលត្រូវបានប្រើជាស្តង់ដារគោល (Gold standard) ដើម្បីរកមើលអង់ទីគ័រនៅក្នុងសត្វ ប៉ុន្តែវាមានភាពស្មុគស្មាញ និងទាមទារពេលវេលាយូរជាង ELISA ក្នុងការប្រតិបត្តិ។ | ដូចជាការប្រើជញ្ជីងបុរាណដែលមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់បំផុត និងត្រូវបានគេទុកចិត្តជាស្តង់ដារ ទោះបីជាវាពិបាកប្រើ និងចំណាយពេលយូរជាងជញ្ជីងឌីជីថលសម័យថ្មីក៏ដោយ។ |
| Receiver Operator Characteristic (ROC) curve (ខ្សែកោង ROC) | ជាឧបករណ៍វិភាគស្ថិតិសម្រាប់វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការធ្វើតេស្ត ដោយបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងភាពរសើប (Sensitivity) និងអត្រានៃការរកឃើញវិជ្ជមានខុស (False positive) ដើម្បីកំណត់ចំណុចកាត់ (Cut-off) ដែលល្អបំផុត។ | ដូចជាការសារ៉េកម្រិតចាប់សញ្ញារបស់កាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព ឱ្យវាល្មមអាចចាប់រូបចោរបានដោយមិនរំលង (Sensitivity) តែមិនលោតរោទិ៍រំខាននៅពេលត្រឹមតែសត្វឆ្មាដើរកាត់ (False positive)។ |
| Kappa (K) value (តម្លៃកាប៉ា) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការយល់ស្របគ្នា (Agreement) រវាងវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តពីរផ្សេងគ្នា ដោយដកចេញនូវកត្តាភាពចៃដន្យ (Chance agreement) ដើម្បីឱ្យដឹងថាការតេស្តនោះពិតជាផ្តល់លទ្ធផលដូចគ្នាដោយភាពត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថាតើគ្រូពេទ្យពីរនាក់ពិនិត្យអ្នកជំងឺម្នាក់ ផ្តល់លទ្ធផលរោគវិនិច្ឆ័យដូចគ្នាដោយផ្អែកលើការពិត មិនមែនដោយការទាយចៃដន្យកម្រិតណានោះទេ។ |
| Cut-off value (តម្លៃចំណុចកាត់) | ជាកម្រិតកំណត់ ឬតួលេខព្រំដែនដែលគេប្រើសម្រាប់បែងចែកលទ្ធផលនៃការធ្វើតេស្ត ថាតើសំណាកនោះត្រូវបានចាត់ទុកជា វិជ្ជមាន (មានផ្ទុកមេរោគ) ឬអវិជ្ជមាន (គ្មានមេរោគ)។ | ដូចជាពិន្ទុស្តង់ដារប្រឡងជាប់ ឧទាហរណ៍បើបាន ៤០ ពិន្ទុឡើងទៅគឺជាប់ (វិជ្ជមាន) បើក្រោមហ្នឹងគឺធ្លាក់ (អវិជ្ជមាន)។ |
| Recombinant Protein G-Peroxidase conjugate (ប្រូតេអ៊ីន G បន្សំអង់ស៊ីម) | ជាសារធាតុផ្សំដែលបង្កើតឡើងដោយការភ្ជាប់ប្រូតេអ៊ីន G (ដែលអាចភ្ជាប់ជាមួយអង់ទីគ័រសត្វច្រើនប្រភេទ) ជាមួយអង់ស៊ីម Peroxidase ដែលមានតួនាទីបញ្ចេញពណ៌នៅពេលដាក់សារធាតុស៊ុបស្ត្រាតបញ្ជាក់លទ្ធផលចូលទៅក្នុងប្រតិកម្ម។ | ដូចជាថ្នាំពណ៌លាបពីលើស្នាមមេដៃ ដើម្បីឱ្យអ្នកស៊ើបអង្កេតអាចមើលឃើញស្នាមមេដៃនោះ (អង់ទីគ័រ) បានយ៉ាងច្បាស់លាស់នៅលើក្រដាស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
