បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកែលម្អដំណើរការត្រាំ និងទាញយកសរសៃពីដំណាំម្ជូរព្រឹក (Roselle) ក្រចៅ (Kenaf) និងធ្មៃ (Jute) ដើម្បីកាត់បន្ថយពេលវេលា និងបង្កើនគុណភាពសរសៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការស្ទង់មតិលើការអនុវត្តរបស់កសិករ ធ្វើការពិសោធន៍លើកត្តាដែលប៉ះពាល់ដល់ការត្រាំ និងអភិវឌ្ឍវិធីសាស្ត្រត្រាំក្នុងស្រះខ្នាតតូច។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Whole Stem Retting in Natural/Rain Water ការត្រាំដើមទាំងមូលក្នុងប្រភពទឹកធម្មជាតិ ឬទឹកភ្លៀង |
ងាយស្រួលអនុវត្តតាមបែបប្រពៃណី និងមិនទាមទារការរៀបចំសម្ភារៈច្រើន ឬការបកសំបកមុនឡើយ។ | ចំណាយពេលវេលាយូរខ្លាំង (១៦ ទៅ ២០ ថ្ងៃ ឬច្រើនជាងនេះ) ត្រូវការទំហំស្រះធំ និងគុណភាពសរសៃអាចធ្លាក់ចុះប្រសិនបើត្រាំក្នុងទឹកដដែលច្រើនដង។ | សរសៃមានគុណភាពមធ្យម ងាយប្រឡាក់ និងប្រើពេលយូរក្នុងការរលួយ។ |
| Fresh Bark (Ribbon) Retting with Urea and Water-Hyacinth Cover ការត្រាំសំបកស្រស់ក្នុងស្រះតូច ដោយប្រើជីអ៊ុយរ៉េ និងគ្របដោយកំប្លោក |
ចំណាយពេលខ្លីបំផុត (ត្រឹម ៥-៦ ថ្ងៃ) ចំណេញទីធ្លាស្រះ និងផ្តល់នូវសរសៃដែលមានគុណភាពខ្ពស់បំផុត (ពណ៌ស ទន់ និងភ្លឺរលោង)។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមដើម្បីបកសំបកស្រស់មុនពេលត្រាំ និងត្រូវចំណាយថវិកាទិញជីអ៊ុយរ៉េ។ | កាត់បន្ថយរយៈពេលត្រាំបានជាងពាក់កណ្តាល និងទទួលបានសរសៃមានគុណភាពល្អបំផុត ព្រមទាំងសន្សំសំចៃទឹក (ប្រើស្រះតូច)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការរៀបចំស្រះ និងការប្រើប្រាស់សម្ភារៈកសិកម្មមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងខេត្តចំនួន ១៧ នៃតំបន់ឦសាន និងខេត្តប្រាជីនបុរី ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទិន្នន័យភាគច្រើនផ្តោតលើពូជម្ជូរព្រឹក ក្រចៅ និងធ្មៃ ដែលមានដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចជឿទុកចិត្តបានសម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
បច្ចេកទេសត្រាំសំបកស្រស់ក្នុងស្រះខ្នាតតូចនេះ ពិតជាមានប្រយោជន៍ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កសិករនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងតំបន់ដែលមានការខ្វះខាតប្រភពទឹក។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការត្រាំដើមទាំងមូលតាមបែបប្រពៃណី មកជាការត្រាំសំបកស្រស់ជាមួយជីអ៊ុយរ៉េក្នុងស្រះខ្នាតតូច នឹងជួយកសិករខ្មែរបង្កើនទិន្នផលសរសៃប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ និងសន្សំសំចៃធនធានទឹកបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Retting (ការត្រាំយកសរសៃ) | ដំណើរការត្រាំដើម ឬសំបកនៃដំណាំសរសៃ (ដូចជាក្រចៅ និងធ្មៃ) ក្នុងទឹក ដើម្បីឱ្យមីក្រូសរីរាង្គធ្វើការរំលាយសារជាតិកាវរុក្ខជាតិដែលភ្ជាប់សរសៃទៅនឹងសាច់ឈើ ធ្វើឱ្យងាយស្រួលក្នុងការបកយកសរសៃ។ | ដូចជាការត្រាំក្រដាសកាតុងក្នុងទឹកឱ្យរលួយ ដើម្បីងាយស្រួលទាញយកសរសៃអំបោះរបស់វាចេញពីគ្នា។ |
| Ribbon retting / Fresh bark retting (ការត្រាំសំបកស្រស់) | បច្ចេកទេសដែលគេបកយកតែសំបកស្រស់របស់រុក្ខជាតិទៅត្រាំ ជំនួសឱ្យការត្រាំដើមទាំងមូល។ វិធីនេះជួយសន្សំសំចៃទំហំស្រះ កាត់បន្ថយពេលវេលាត្រាំ និងរក្សាគុណភាពសរសៃបានល្អ ដោយសារមីក្រូសរីរាង្គងាយស្រួលរំលាយ។ | ដូចជាការបកសំបកផ្លែឈើយកទៅត្រាំ ជំនួសឱ្យការបោះត្រាំទាំងមូល ដែលជួយឱ្យវាឆាប់រលួយជាងមុន។ |
| Fiber Extraction (ការទាញយកសរសៃ) | ដំណើរការបំបែក និងទាញយកសរសៃចេញពីដើម ឬសំបក បន្ទាប់ពីការត្រាំ (Retting) បានបញ្ចប់រួចរាល់ ដោយប្រើកម្លាំងពលកម្មបោកគក់ និងលាងសម្អាតដោយទឹកស្អាត។ | ដូចជាការបកទាញយកសរសៃពីធាងចេក បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានចំហុយ ឬត្រាំរហូតដល់ទន់រួចរាល់។ |
| Urea application (ការប្រើប្រាស់ជីអ៊ុយរ៉េ) | ការបន្ថែមជីអ៊ុយរ៉េ ដែលជាប្រភពអាសូត ចូលទៅក្នុងទឹកត្រាំក្នុងអត្រាជាក់លាក់ ដើម្បីផ្តល់ចំណីដល់មីក្រូសរីរាង្គ ជួយឱ្យពួកវាបន្តពូជបានលឿន និងពន្លឿនដំណើរការរំលាយសំបករុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការឱ្យភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងទៅកម្មករ (បាក់តេរី) ដើម្បីឱ្យពួកគេមានកម្លាំងធ្វើការរំលាយសំបកឈើបានលឿនជាងមុន។ |
| Water-hyacinth cover (ការគ្របដោយកំប្លោក) | ការប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិកំប្លោកមកគ្របពីលើផ្ទៃទឹកនៃស្រះត្រាំ ដើម្បីរក្សាសីតុណ្ហភាពទឹកឱ្យនៅថេរ (៣០-៤០ ដឺក្រេសេ) និងទប់ស្កាត់ពន្លឺថ្ងៃ ដែលបង្កើតបរិស្ថានដ៏ល្អសម្រាប់បាក់តេរីធ្វើការ។ | ដូចជាការដណ្ដប់ភួយលើផ្ទៃទឹក ដើម្បីរក្សាកម្ដៅ និងបង្កើតទីងងឹតឱ្យបាក់តេរីធ្វើការបានលឿន។ |
| Microbial population (ចំនួនមីក្រូសរីរាង្គ) | បណ្ដុំនៃបាក់តេរី ឬផ្សិតដែលរស់នៅក្នុងទឹកត្រាំ ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបញ្ចេញអង់ស៊ីមដើម្បីបំបែកសារជាតិកាវ (Pectin) នៅក្នុងសំបករុក្ខជាតិ។ ចំនួនរបស់វាកំណត់ភាពលឿន ឬយឺតនៃការត្រាំ។ | ដូចជាហ្វូងកម្មករតូចៗរាប់លាននាក់ ដែលជួយស៊ីកាវរំលាយសំបកឈើឱ្យប្រែជាសរសៃ។ |
| Anaerobic condition (លក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីហ្សែន) | ស្ថានភាពបរិស្ថាននៅក្នុងទឹកត្រាំ (ឬនៅក្នុងក្រឡពិសោធន៍) ដែលមិនមានខ្យល់អុកស៊ីហ្សែន ដែលអនុញ្ញាតឱ្យបាក់តេរីប្រភេទពិសេសលូតលាស់ និងពន្លឿនការរលួយដោយមិនធ្វើឱ្យសរសៃខូចគុណភាព។ | ដូចជាការធ្វើការងារនៅក្នុងបន្ទប់បិទជិតគ្មានខ្យល់ចេញចូល ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់មេរោគរំលាយរុក្ខជាតិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
