បញ្ហា (The Problem)៖ តើកសិករនៅតំបន់ទំនាបភាគឦសាននៃប្រទេសថៃអាចដាំដុះដំណាំគរ ឬក្រចៅ (Kenaf or Jute) មុនពេលចាប់ផ្តើមដាំស្រូវវស្សាក្នុងលក្ខខណ្ឌពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូលបានដែរឬទេ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍នៅស្ថានីយស្រាវជ្រាវ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងកសិដ្ឋាន ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៣-១៩៨៥ ដោយវាយតម្លៃលើប្រព័ន្ធដាំដុះដំណាំឆ្លាស់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Double Cropping (Kenaf/Jute followed by Rice) ការដាំដុះដំណាំឆ្លាស់ (គរ ឬក្រចៅ មុនពេលដាំស្រូវ) |
បង្កើនប្រាក់ចំណូលពីដីដដែល កាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងពីស្មៅចង្រៃសម្រាប់ដំណាំស្រូវបន្ទាប់ និងប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មបានពេញលេញ។ ការកប់គល់និងស្លឹកដែលសេសសល់ជួយបង្កើនជីជាតិដី។ | ទាមទារឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់នៅដើមរដូវ (មេសា-ឧសភា) និងតម្រូវឱ្យមានការប្រមូលផលយ៉ាងរហ័សនៅខែសីហា ដើម្បីកុំឱ្យយឺតយ៉ាវដល់ការស្ទូងស្រូវ។ | ទទួលបានទិន្នផលទី១ (គរ/ក្រចៅ) ជាមធ្យម ១,៨ តោន/ហិកតា និងទិន្នផលទី២ (ស្រូវ) ជាមធ្យម ២,៦ តោន/ហិកតា។ |
| Single Rice Cropping (Traditional Baseline) ការដាំដុះស្រូវរដូវវស្សាតែមួយមុខ (វិធីសាស្ត្រប្រពៃណី) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត មិនត្រូវការដើមទុន និងកម្លាំងពលកម្មច្រើននៅដើមរដូវ។ មិនសូវប្រឈមហានិភ័យកង្វះទឹកនៅដើមរដូវ។ | ចំណូលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នផលស្រូវតែមួយមុខ បាត់បង់ឱកាសប្រើប្រាស់ដីទំនេរនៅចន្លោះខែមេសាដល់ខែកក្កដា និងមិនបានបង្វិលសារធាតុចិញ្ចឹមតាមរយៈដំណាំផ្សេង។ | ទទួលបានទិន្នផលស្រូវតែមួយមុខ និងប្រឈមនឹងការប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ពីស្មៅចង្រៃនៅដើមរដូវ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធដាំដុះនេះតម្រូវឱ្យមានធាតុចូលកសិកម្ម និងកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមនៅដើមរដូវវស្សា ព្រមទាំងការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការគ្រប់គ្រងពេលវេលា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅតំបន់ឦសាននៃប្រទេសថៃ (ឆ្នាំ ១៩៨៣-១៩៨៥) ដែលជាតំបន់ពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ភូមិសាស្ត្រកសិកម្មភាគច្រើនរបស់យើង (ដូចជាភាគពាយ័ព្យ) មានលក្ខណៈអាកាសធាតុ របាយទឹកភ្លៀង និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់សិក្សានេះ។
ប្រព័ន្ធដាំដុះដំណាំឆ្លាស់នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីជួយកសិករបង្កើនប្រាក់ចំណូល។
ការបន្សាំប្រព័ន្ធនេះអាចជួយកសិករខ្មែរផ្លាស់ប្តូរពីការធ្វើស្រូវតែមួយមុខ មកជាការធ្វើកសិកម្មចម្រុះដែលផ្តល់ចំណូលទ្វេដង និងជួយកែលម្អគុណភាពដីកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rainfed conditions (លក្ខខណ្ឌពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង) | ជាប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលដំណើរការទៅបានដោយពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទឹកភ្លៀងធ្លាក់តាមរដូវកាលធម្មជាតិ ដោយគ្មានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ (ប្រឡាយ ឬម៉ាស៊ីនបូមទឹក) សម្រាប់ស្រោចស្រពបន្ថែមឡើយ។ | ដូចជាការបើកហាងលក់ឆ័ត្រដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើមេឃភ្លៀង ដើម្បីមានអតិថិជនមកទិញ។ |
| Seedbed nursery (ថ្នាលសាបព្រួស) | ជាកន្លែងតូចមួយដែលគេរៀបចំដីយ៉ាងល្អិតល្អន់សម្រាប់សាបគ្រាប់ពូជឱ្យដុះជាកូនរុក្ខជាតិ (សំណាប) ហើយថែទាំវារហូតដល់មានភាពរឹងមាំគ្រប់គ្រាន់ ទើបដកយកទៅស្ទូងនៅទីតាំងដាំដុះចុងក្រោយ (ស្រែធំ)។ | ដូចជាសាលាមត្តេយ្យដែលគេមើលថែទាំក្មេងតូចៗឱ្យមានសុខភាពល្អនិងរឹងមាំ មុននឹងបញ្ជូនពួកគេទៅរៀននៅសាលាបឋមសិក្សា។ |
| Kenaf (ដើមគរ) | ជាប្រភេទដំណាំយកសរសៃដែលមានអាយុកាលខ្លី ធន់នឹងភាពរាំងស្ងួត និងអាចដុះបាននៅលើដីដែលមានជីជាតិមធ្យម ភាគច្រើនគេបកយកសរសៃពីសំបកដើមវាដើម្បីផលិតជាក្រដាស ខ្សែ ឬការ៉ុង។ | ដូចជាដើមចេកដែលគេអាចបកយកស្រទបវាហាលឱ្យស្ងួត ដើម្បីធ្វើជាខ្សែចំណងដ៏ស្វិត។ |
| Jute (ដើមក្រចៅ) | ជាប្រភេទដំណាំយកសរសៃស្រដៀងនឹងគរដែរ ប៉ុន្តែវាទាមទារដីដែលមានជីជាតិល្អ និងកម្រិតសំណើមខ្ពស់ជាង ទើបអាចលូតលាស់បានល្អ និងផ្តល់ទិន្នផលសរសៃដែលមានគុណភាពខ្ពស់និងទន់ជាងគរ។ | ដូចជារុក្ខជាតិកូនអ្នកមាន ដែលរើសកន្លែងរស់នៅ (ត្រូវការដីល្អ ទឹកគ្រប់គ្រាន់) ដើម្បីផ្តល់ផលជាសរសៃសូត្រដ៏ស្រស់ស្អាត។ |
| Preceding crop (ដំណាំដាំមុន/ដំណាំនាំមុខ) | ជាដំណាំដែលគេដាំនិងប្រមូលផលឱ្យរួចរាល់នៅដើមរដូវ មុននឹងចាប់ផ្តើមដាំដំណាំគោល (ដូចជាស្រូវ) នៅលើដីដដែលក្នុងគោលបំណងទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីដីទំនេរ និងបង្កើនចំណូល។ | ដូចជាការឆ្លៀតជួលមុខផ្ទះឱ្យគេលក់អាហារពេលព្រឹក មុនពេលយើងបើកហាងលក់ទំនិញខ្លួនឯងនៅពេលថ្ងៃត្រង់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
