បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្វែងយល់ពីរបៀបដែលការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្ត្រយ៉ាងរហ័សនៅតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ជះឥទ្ធិពលដល់ប្រសិទ្ធភាព និងភាពស្មើគ្នានៃគោលនយោបាយស្តារតំបន់ជនបទ (CRVDP)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាបែបពាក់កណ្តាលពិសោធន៍ដោយអនុវត្តគំរូវិភាគក្រុមជំនាន់ទ្វេដងដោយផ្អែកលើអាយុ និងបទពិសោធន៍កសិកម្ម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យជំរឿនចន្លោះឆ្នាំ ២០១០ និង ២០១៥។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Propensity Score Matching (PSM) ការផ្គូផ្គងពិន្ទុទំនោរ |
កាត់បន្ថយភាពលំអៀងនៃការជ្រើសរើស (Selection bias) ដោយបង្កើតក្រុមប្រៀបធៀបដែលស្រដៀងគ្នាក្នុងការសិក្សាបែបមិនមានការចាត់តាំងដោយចៃដន្យ (Quasi-experimental design)។ | មិនអាចគ្រប់គ្រងលើកត្តាដែលមើលមិនឃើញ (Unobserved factors) ដូចជា ការលើកទឹកចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន ឬបណ្តាញសង្គមដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ការសម្រេចចិត្តចូលរួមគម្រោងនោះទេ។ | បានបង្កើតក្រុមអ្នកទទួលផល និងមិនទទួលផលចំនួន 138,294 គ្រួសារ (ឆ្នាំ 2010) និង 127,209 គ្រួសារ (ឆ្នាំ 2015) ដែលអាចប្រៀបធៀបគ្នាបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ |
| Double-Cohort Model with Ordered Logit Model (OLM) គំរូវិភាគក្រុមជំនាន់ទ្វេដង រួមជាមួយគំរូឡូជីខលតាមលំដាប់លំដោយ |
អនុញ្ញាតឱ្យវិភាគអន្តរកម្មរវាងអាយុកាល និងបទពិសោធន៍កសិកម្មក្នុងពេលតែមួយ ដែលជួយឱ្យយល់ច្បាស់ពីការផ្លាស់ប្តូរជីវភាពតាមដំណាក់កាល។ | ទាមទារទិន្នន័យជំរឿនខ្នាតធំដែលមានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ ហើយមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការបកស្រាយលទ្ធផលមេគុណ (Coefficients)។ | បញ្ជាក់ថាកសិករវ័យក្មេង (25-34 ឆ្នាំ) ដែលទើបចាប់ផ្តើមអាជីព មានការកើនឡើងប្រូបាប៊ីលីតេក្នុងការទទួលបានប្រាក់ចំណូលកសិកម្មកម្រិតខ្ពស់ (>50 លានវ៉ុន) បំផុតពីគម្រោង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើសំណុំទិន្នន័យខ្នាតធំ និងចំណេះដឹងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចមាត្រកម្រិតខ្ពស់ ប៉ុន្តែមិនតម្រូវឱ្យមានផ្នែករឹង (Hardware) ពិសេសសម្រាប់ការគណនានោះទេ។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យកសិករនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង ដែលមានការអប់រំខ្ពស់ ទុនច្រើន និងមានការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាល្អ។ ទោះបីជាបរិបទសេដ្ឋកិច្ចខុសពីកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាចាស់ជរានៅជនបទ និងការធ្វើចំណាកស្រុករបស់យុវជនដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យរបកគំហើញនេះមានតម្លៃសម្រាប់ការត្រៀមខ្លួនជាមុន។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតាមក្រុមជំនាន់ (Cohort Analysis) នេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការវាយតម្លៃគម្រោងកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះនឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការរចនាគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ជនបទចំគោលដៅ ដោយយល់ថាការជួយគាំទ្រតែមួយទម្រង់ (One-size-fits-all) មិនមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ប្រជាសាស្ត្រគ្រប់វ័យនោះទេ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Propensity Score Matching (ការផ្គូផ្គងពិន្ទុទំនោរ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលំអៀងនៃការជ្រើសរើស (Selection Bias) នៅក្នុងការសិក្សាដែលមិនមានការចាត់តាំងដោយចៃដន្យ។ វាផ្គូផ្គងអ្នកដែលទទួលបានអន្តរាគមន៍ពីគម្រោង ជាមួយអ្នកដែលមិនទទួលបានគម្រោង ប៉ុន្តែមានលក្ខណៈប្រវត្តិរូប (ដូចជាអាយុ ភេទ ទំហំដី) ស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដើម្បីយកមកប្រៀបធៀប។ | ដូចជាការស្វែងរកកូនភ្លោះពីរនាក់ដែលរស់នៅភូមិផ្សេងគ្នា (ម្នាក់មានគម្រោងជួយ ម្នាក់ទៀតអត់) ដើម្បីយកមកប្រៀបធៀបមើលថាតើគម្រោងនោះពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពមែនឬអត់។ |
| Double-Cohort Model (គំរូវិភាគក្រុមជំនាន់ទ្វេដង) | ជាគំរូវិភាគបែបសេដ្ឋកិច្ចមាត្រដែលរួមបញ្ចូលការតាមដានក្រុមមនុស្សដោយផ្អែកលើលក្ខណៈពីរផ្សេងគ្នាក្នុងពេលតែមួយ (នៅក្នុងការសិក្សានេះគឺ ក្រុមឆ្នាំកំណើត និង ក្រុមបទពិសោធន៍កសិកម្ម) ដើម្បីតាមដានថាតើកត្តាទាំងពីរនេះជះឥទ្ធិពលរួមគ្នាដល់ប្រាក់ចំណូលយ៉ាងដូចម្តេច។ | ដូចជាការតាមដានសិស្សដោយមើលទាំង 'ឆ្នាំដែលគេកើត' និង 'ចំនួនឆ្នាំដែលគេបានរៀនភាសាអង់គ្លេស' ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីវាយតម្លៃសមត្ថភាពរបស់ពួកគេ។ |
| Ordered Logit Model (គំរូឡូជីខលតាមលំដាប់លំដោយ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចមាត្រសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានប្រូបាប៊ីលីតេនៃលទ្ធផល ដែលអថេរគោលដៅ (Dependent Variable) មានលក្ខណៈជាជម្រើសប្រភេទដែលអាចរៀបតាមលំដាប់លំដោយបាន (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតចំណូល ទាប មធ្យម ខ្ពស់)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបមន្តគណិតវិទ្យាដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើសិស្សម្នាក់នឹងទទួលបាននិទ្ទេស A, B, C, ឬ D ដោយផ្អែកលើម៉ោងសិក្សានិងប្រវត្តិរបស់ពួកគេ។ |
| Counter-urbanization (ការធ្វើចំណាកស្រុកបញ្ច្រាសពីទីក្រុងទៅជនបទ) | និន្នាការប្រជាសាស្ត្រដែលមនុស្សផ្លាស់ទីលំនៅចេញពីតំបន់ទីក្រុងដែលមានការអភិវឌ្ឍខ្លាំង និងមានមនុស្សរស់នៅកកកុញ ទៅរស់នៅតំបន់ជនបទវិញ ដែលជារឿយៗជំរុញដោយការស្វែងរកគុណភាពជីវិត ភាពស្ងប់ស្ងាត់ ឬការចូលនិវត្តន៍។ | ផ្ទុយពីធម្មតាដែលមនុស្សសម្រុកទៅធ្វើការនៅភ្នំពេញ នេះគឺពេលដែលអ្នកភ្នំពេញសម្រេចចិត្តរើទៅរស់នៅនិងធ្វើចម្ការនៅតាមខេត្តវិញ។ |
| Cohort Effect (ឥទ្ធិពលនៃក្រុមជំនាន់) | លទ្ធផល ឬឥរិយាបថប្លែកៗដែលកើតឡើងដោយសារមនុស្សមួយក្រុមបានកើត ឬឆ្លងកាត់ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ/សង្គមរួមគ្នាក្នុងរយៈពេលណាមួយ ដែលធ្វើឱ្យផ្នត់គំនិត និងអាកប្បកិរិយារបស់ពួកគេខុសពីមនុស្សជំនាន់មុន ឬជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាយុវជនសម័យស្មាតហ្វូនមានរបៀបធ្វើការ ចាប់យកបច្ចេកវិទ្យា និងរបៀបគិត ខុសពីមនុស្សចាស់ជំនាន់ដែលមិនទាន់មានអ៊ីនធឺណិតប្រើ។ |
| Endogenous Rural Development (ការអភិវឌ្ឍជនបទពីខាងក្នុង) | អភិក្រមនៃការអភិវឌ្ឍពីក្រោមឡើងលើ (Bottom-up approach) ដែលផ្តោតលើការប្រើប្រាស់ធនធាន សមត្ថភាព និងការដឹកនាំរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋានផ្ទាល់ ដើម្បីបង្កើតកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ជាជាងការពឹងផ្អែកតែលើការទម្លាក់គម្រោង ឬជំនួយពីថ្នាក់ជាតិចុះមក។ | ដូចជាការបង្រៀនអ្នកភូមិឱ្យចេះគិតរកវិធីកែច្នៃផ្លែស្វាយក្នុងភូមិខ្លួនឯងលក់ ជាជាងរង់ចាំតែរោងចក្រពីក្រៅមកទិញ និងបញ្ជាឱ្យធ្វើ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
