បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីវឌ្ឍនភាព បញ្ហាប្រឈម និងការផ្លាស់ប្តូរជីវភាពរបស់កសិករដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ តាមរយៈការចូលរួមក្នុងកម្មវិធីដាំដុះបន្លែធន់នឹងអាកាសធាតុ (Lors Thmey) របស់អង្គការ iDE ក្នុងខេត្តតាកែវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបរិមាណ ដោយធ្វើការស្ទង់មតិ និងសម្ភាសន៍ដោយផ្ទាល់ជាមួយកសិករគោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Farming (Before Project) ការធ្វើកសិកម្មតាមបែបប្រពៃណី (មុនពេលមានគម្រោង) |
មិនតម្រូវឱ្យមានចំណេះដឹងបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញ និងទាមទារការវិនិយោគដើមទុនតិចតួចសម្រាប់ការចាប់ផ្តើម។ | ទទួលបានទិន្នផលនិងប្រាក់ចំណេញទាប ងាយរងការខូចខាតដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជំងឺ និងសត្វល្អិត ហើយបណ្តាលឱ្យដីឆាប់ខូចគុណភាព។ | ប្រាក់ចំណូលមធ្យមពីការដាំបន្លែត្រឹមតែ ២២៦.៥០០ រៀលក្នុងមួយគ្រួសារ និងមានអត្រាចំណាកស្រុកខ្ពស់រហូតដល់ ៥៨,៦០%។ |
| Climate-Resilient Vegetable Cultivation (Lors Thmey Program) ការដាំដុះបន្លែធន់នឹងអាកាសធាតុ (កម្មវិធីឡស់ថ្មីរបស់ iDE) |
បង្កើនទិន្នផលនិងប្រាក់ចំណូលយ៉ាងខ្ពស់ កាត់បន្ថយតម្រូវការកម្លាំងពលកម្មតាមរយៈការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពទំនើប និងអាចដាំដុះបានពេញមួយឆ្នាំ។ | ត្រូវការដើមទុនខ្ពស់ក្នុងការរៀបចំប្រព័ន្ធដាំដុះ (ដូចជាប្រព័ន្ធតំណក់ទឹក) ទាមទារប្រភពទឹកគ្រប់គ្រាន់ និងពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការគាំទ្របច្ចេកទេសពីអ្នកជំនាញ។ | ប្រាក់ចំណូលមធ្យមពីការដាំបន្លែកើនឡើងដល់ ៨.២១៥.៤០០ រៀលក្នុងមួយគ្រួសារ និងអត្រាចំណាកស្រុកធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៤១,៤០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសដាំដុះបន្លែទំនើបនេះ ទាមទារនូវការវិនិយោគទាំងលើផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ សម្ភារៈបច្ចេកទេស និងការគាំទ្រចំណេះដឹងជាប្រចាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូដោយមានគោលដៅ (Purposive Sampling) ទៅលើកសិករកិច្ចសន្យាតែ ១៤៥ គ្រួសារប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុងស្រុកចំនួន ៥ នៃខេត្តតាកែវ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីលទ្ធផលរបស់កសិករដែលទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងពីអង្គការ iDE ដែលអាចនឹងមិនតំណាងឱ្យស្ថានភាពពិតប្រាកដរបស់កសិករទូទៅនៅកម្ពុជា ដែលខ្វះខាតការគាំទ្របច្ចេកទេស ដើមទុន ឬរស់នៅក្នុងតំបន់ដែលមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងអាកាសធាតុខុសគ្នា។
វិធីសាស្ត្រដាំដុះបន្លែធន់នឹងអាកាសធាតុនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់ក្នុងការយកទៅអនុវត្តនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីលើកកម្ពស់សន្តិសុខស្បៀង និងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។
សរុបមក ទោះបីជាបច្ចេកទេសនេះមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ប៉ុន្តែភាពជោគជ័យនៅតំបន់ផ្សេងទៀតតម្រូវឱ្យមានការដោះស្រាយជាមុននូវបញ្ហាកង្វះខាតដើមទុន ការរៀបចំប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ និងការធានាទីផ្សារលក់កសិផល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bio-Fungicide (ថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតជីវសាស្រ្ត) | គឺជាប្រភេទថ្នាំកសិកម្មដែលផលិតចេញពីរុក្ខជាតិ ឬអតិសុខុមប្រាណ ដើម្បីយកមកកម្ចាត់ ឬទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃជំងឺផ្សិតលើដំណាំ ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពមនុស្សដូចការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំបុរាណផ្សំពីរុក្ខជាតិដើម្បីព្យាបាលជំងឺសើស្បែក ជំនួសឱ្យការប្រើថ្នាំពេទ្យគីមីដែលមានផលប៉ះពាល់ខ្លាំង។ |
| GAP Method (វិធីសាស្ត្រនៃការអនុវត្តកសិកម្មល្អ) | គឺជាគោលការណ៍ណែនាំ និងការអនុវត្តបច្ចេកទេសកសិកម្មស្តង់ដារ ដែលធានាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់ សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និរន្តរភាពបរិស្ថាន និងសុខុមាលភាពរបស់អ្នកផលិតកសិផល។ | ដូចជាសៀវភៅបញ្ជីណែនាំ (Rulebook) ក្នុងការចម្អិនម្ហូបនៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានលំដាប់ខ្ពស់ ដែលតម្រូវឱ្យមានអនាម័យ រសជាតិឆ្ងាញ់ និងសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកហូប។ |
| Drip irrigation (ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពតំណក់ទឹក) | គឺជាប្រព័ន្ធផ្តល់ទឹកដល់ដំណាំដោយផ្ទាល់ទៅកាន់បាតឫស តាមរយៈទុយោដែលមានរន្ធតូចៗបញ្ចេញទឹកជាតំណក់ៗ ដែលជួយសន្សំសំចៃទឹកបានយ៉ាងច្រើន និងការពារការដុះស្មៅចង្រៃនៅតំបន់ជុំវិញ។ | ដូចជាការប្រើសេរ៉ូមន្តបន្តក់បញ្ចូលទឹកទៅក្នុងសរសៃឈាមអ្នកជំងឺបន្តិចម្តងៗចំគោលដៅ ជំនួសឱ្យការជះទឹកត្រជាក់ពីលើខ្លួន។ |
| Soluble fertilizers (ជីរលាយទឹក) | គឺជាប្រភេទជីកសិកម្មដែលអាចរលាយចូលក្នុងទឹកបានទាំងស្រុង ដែលគេតែងតែប្រើប្រាស់លាយបញ្ចូលជាមួយប្រព័ន្ធស្រោចស្រពតំណក់ទឹក ដើម្បីផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមផ្ទាល់ដល់ឫសដំណាំបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ដូចជាការលាយស្ករ ឬវីតាមីនទៅក្នុងទឹកបរិសុទ្ធឱ្យរលាយអស់ រួចឱ្យក្មេងផឹកដើម្បីឆាប់ទទួលបានកម្លាំងលឿនជាងការញ៉ាំអាហាររឹង។ |
| Plastic mulching (ការប្រើប្លាស្ទិកគ្របដី) | គឺជាការប្រើប្រាស់ផ្ទាំងប្លាស្ទិកដើម្បីគ្របពីលើរងដំណាំ ក្នុងគោលបំណងរក្សាសំណើមដី ទប់ស្កាត់ការដុះស្មៅចង្រៃ កាត់បន្ថយការសឹករេចរឹលដី និងការពារឫសពីការហូរច្រោះនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។ | ដូចជាការស្លៀកអាវភ្លៀងការពារខ្លួនមិនឱ្យសើម ឬរងា និងរក្សាកម្ដៅក្នុងរាងកាយនៅពេលមេឃភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។ |
| Subsistence vegetable farming (ការដាំដុះបន្លែជាលក្ខណៈគ្រួសារចិញ្ចឹមជីវិត) | គឺជាទម្រង់នៃការធ្វើកសិកម្មខ្នាតតូច ដែលកសិករដាំដុះដំណាំសម្រាប់តែផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការហូបចុកប្រចាំថ្ងៃក្នុងគ្រួសារប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនមានគោលដៅយកទៅលក់នៅលើទីផ្សារធំដុំដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណេញឡើយ។ | ដូចជាការដាំដើមស្លឹកគ្រៃ និងម្ទេសពីរឬបីគុម្ពនៅក្នុងផើងមុខផ្ទះ សម្រាប់បេះស្លកកូរហូបខ្លួនឯង មិនមែនសម្រាប់បោះដុំឱ្យម៉ូយនៅផ្សារ។ |
| Nematode infestations (ការរាតត្បាតពីដង្កូវណេម៉ាតូត) | គឺជាការវាយប្រហារលើឫសដំណាំពីសំណាក់ប្រភេទព្រូន ឬដង្កូវមីក្រូទស្សន៍ (មើលមិនឃើញដោយភ្នែកទទេ) ដែលរស់នៅក្នុងដី ធ្វើឱ្យឫសពក រលួយ និងមិនអាចស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម និងទឹកពីក្នុងដីបាន។ | ដូចជាសត្វតេញ៉ា ឬព្រូនដែលតោងរស់នៅក្នុងពោះវៀនមនុស្ស ហើយចាំស្រូបយកជីវជាតិពីចំណីអាហារដែលយើងញ៉ាំ ធ្វើឱ្យយើងស្គមស្គាំងទោះញ៉ាំច្រើនក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
