បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្វែងយល់ពីប្រភពចំណូល និងកត្តាសេដ្ឋកិច្ចសង្គមដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការរកចំណូលរបស់ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីផ្តល់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់គោលនយោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអនុវត្តវិធីសាស្ត្របរិមាណវិស័យ តាមរយៈការប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីគ្រួសារនៅតំបន់គោលដៅ រួចធ្វើការវិភាគតាមបែបស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Statistics ការវិភាគស្ថិតិពណ៌នា |
ងាយស្រួលក្នុងការយល់ដឹង និងបង្ហាញរូបភាពជារួមអំពីប្រភពចំណូល ការអប់រំ និងការកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទ។ | មិនអាចស្វែងរកទំនាក់ទំនងនៃហេតុនិងផល ឬកម្រិតឥទ្ធិពលនៃកត្តាសេដ្ឋកិច្ចសង្គមទៅលើប្រាក់ចំណូលបានស៊ីជម្រៅនោះទេ។ | បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ៦៨% នៃប្រាក់ចំណូលគ្រួសារបានមកពីវិស័យកសិកម្ម ខណៈការងារក្រៅកសិកម្មភាគច្រើនជាការងារក្រៅផ្លូវការ។ |
| Multiple Linear Regression (OLS) ការវិភាគតំរែតំរង់ពហុអថេរ |
អាចវាស់ស្ទង់ពីកម្រិតឥទ្ធិពលនៃកត្តាផ្សេងៗ (ដូចជា អាយុ ការអប់រំ និងការកាន់កាប់ទ្រព្យសម្បត្តិ) ទៅលើប្រាក់ចំណូលសរុប ចំណូលកសិកម្ម និងក្រៅកសិកម្មបានច្បាស់លាស់។ | ទាមទារទំហំសំណាកធំទើបទទួលបានលទ្ធផលរឹងមាំខាងស្ថិតិ (Statistically Significant) ខណៈទំហំសំណាកក្នុងការសិក្សានេះមានត្រឹមតែ ១១៦ គ្រួសារ ដែលធ្វើឱ្យអថេរមួយចំនួនមិនមានកម្រិតលំអៀងគ្រប់គ្រាន់។ | បានរកឃើញថាការមានទូរស័ព្ទដៃ និងការមានគោយន្តមានទំនាក់ទំនងជាវិជ្ជមានទៅនឹងការកើនឡើងនៃចំណូលកសិកម្ម (p<0.1)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្អែកលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់នៅទីវាល និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្ដោតតែលើភូមិចំនួន ៧ ក្នុងឃុំក្ដុលតាហែន ស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង ដោយមានគំរូទិន្នន័យត្រឹមតែ ១១៦ គ្រួសារប៉ុណ្ណោះ។ ដោយសារទំហំសំណាកមានកម្រិតតូច និងស្ថិតក្នុងភូមិសាស្ត្រតែមួយ លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញពីស្ថានភាពពិតប្រាកដរបស់គ្រួសារនៅតាមតំបន់ផ្សេងទៀតនៃប្រទេសកម្ពុជា ដូចជាតំបន់ភ្នំ តំបន់ខ្ពង់រាប ឬតំបន់ឆ្នេរនោះទេ។
របកគំហើញ និងវិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅតាមសហគមន៍ជនបទក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីប្រភពចំណូល និងកត្តាឥទ្ធិពល គឺចាំបាច់ណាស់សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលនិងអង្គការនានាក្នុងការតម្រង់ទិសគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ជនបទឱ្យចំគោលដៅ និងប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Income diversification | ការបង្កើតប្រភពចំណូលច្រើនលើសពីមួយ ដូចជាការធ្វើកសិកម្មព្រមគ្នានឹងការជួញដូរ ឬការធ្វើការងារក្រៅកសិកម្ម ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៅពេលមុខរបរណាមួយបរាជ័យ។ | ដូចជាការមិនដាក់ស៊ុតទាំងអស់ក្នុងកន្ត្រកតែមួយ បើកន្ត្រកមួយធ្លាក់បែក យើងនៅសល់ស៊ុតក្នុងកន្ត្រកផ្សេងទៀត។ |
| Off-farm income | ប្រាក់ចំណូលដែលទទួលបានពីការងារ ឬសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងការដាំដុះ ឬការចិញ្ចឹមសត្វផ្ទាល់ ដូចជាការធ្វើសំណង់ ការលក់ដូរ ឬប្រាក់បញ្ញើពីសាច់ញាតិ។ | ដូចជាកសិករម្នាក់ដែលធ្វើស្រែផង និងឆ្លៀតពេលរត់ម៉ូតូឌុបដើម្បីបានលុយបន្ថែម។ |
| Remittances | ទឹកប្រាក់ដែលសមាជិកគ្រួសារចំណាកស្រុក (ទៅទីក្រុង ឬក្រៅប្រទេស) រកបាន ហើយផ្ញើត្រឡប់មកជួយផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារនៅឯស្រុកកំណើតវិញ។ | ដូចជាកូនទៅធ្វើការរោងចក្រនៅភ្នំពេញ ហើយវេរលុយតាមភ្នាក់ងារផ្ទេរប្រាក់មកឱ្យម្ដាយនៅតាមខេត្តជារៀងរាល់ខែ។ |
| Regression analysis | វិធីសាស្ត្រគណនាស្ថិតិដែលគេប្រើដើម្បីរកមើលថាតើកត្តាផ្សេងៗ (អថេរឯករាជ្យ ដូចជាការអប់រំ ឬការមានទូរស័ព្ទដៃ) មានឥទ្ធិពលប៉ុនណាទៅលើលទ្ធផលចុងក្រោយ (អថេរអាស្រ័យ ដូចជាប្រាក់ចំណូល)។ | ដូចជាការតាមដានសង្កេតមើលថា តើការដាក់ជីកាន់តែច្រើន (មូលហេតុ) ធ្វើឱ្យស្រូវទទួលបានទិន្នផលកាន់តែខ្ពស់ (លទ្ធផល) កម្រិតណានោះឯង។ |
| Value added | ការបង្កើនតម្លៃនៃផលិតផលដើមតាមរយៈការកែច្នៃ ផ្លាស់ប្តូររូបរាង ឬការវេចខ្ចប់ ដើម្បីលក់បានក្នុងតម្លៃថ្លៃជាងមុន ជាជាងការលក់វត្ថុធាតុដើមសុទ្ធដែលបានមកពីការប្រមូលផល។ | ដូចជាការយកផ្លែស្វាយស្រស់ដែលថោក ទៅកែច្នៃធ្វើជាដំណាប់ស្វាយដែលអាចលក់បានថ្លៃ និងទុកបានយូរ។ |
| Systematic sampling | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយកំណត់តាមចន្លោះថេរណាមួយ ឧទាហរណ៍ដូចជាការជ្រើសរើសយកផ្ទះមួយ ក្នុងចំណោមរាល់ផ្ទះ៦ជាប់គ្នា ដើម្បីធានាបាននូវភាពស្មើគ្នា។ | ដូចជាការរាប់សិស្សក្នុងជួរ "១, ២, ៣" ហើយជ្រើសរើសយកតែសិស្សណាដែលរាប់ចំលេខ៣ ឱ្យចេញមកក្រៅដើម្បីតំណាងក្រុម។ |
| Labor-intensive industries | ប្រភេទឧស្សាហកម្មដែលទាមទារការប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មមនុស្សច្រើនជាងការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន ឬបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ដូចជារោងចក្រកាត់ដេរ ឬការកែច្នៃចំណីអាហារជាដើម។ | ដូចជាការធ្វើស្រែដោយប្រើកម្លាំងមនុស្សដកស្ទូងរាប់សិបនាក់ ជាជាងការប្រើម៉ាស៊ីនព្រោះនិងច្រូតកាត់តែមួយគ្រឿង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
