បញ្ហា (The Problem)៖ ផ្លែមង្ឃុតអាចប្រមូលផលនៅដំណាក់កាលទុំផ្សេងៗគ្នាពីពណ៌បៃតងដល់ពណ៌ស្វាយចាស់ ដែលបណ្តាលឱ្យគុណភាពនៃការបរិភោគមិនស្មើគ្នា ដូច្នេះទើបមានតម្រូវការជំរុញការទុំឱ្យមានភាពឯកសណ្ឋាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដើម្បីជំរុញការទុំរបស់ផ្លែមង្ឃុតនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ ដោយតាមដានការប្រែប្រួលគុណភាពរូបវន្ត និងគីមី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Distilled Water / No Treatment) វត្ថុពិនិត្យ (មិនប្រើសារធាតុគីមី ឬជ្រលក់ទឹកសាប) |
មិនចំណាយថវិកាលើសារធាតុគីមី និងធានាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារខ្ពស់។ មិនមានសំណល់គីមីដែលប៉ះពាល់ដល់អ្នកបរិភោគ។ | ការទុំអាចមានភាពមិនស្មើគ្នាអាស្រ័យលើកត្តាធម្មជាតិ និងទាមទារការប្រមូលផលឱ្យចំពេលកំណត់។ | ផ្លែមង្ឃុតទុំជាធម្មតាដោយមិនមានការប្រែប្រួលខុសប្លែកពីការប្រើសារធាតុគីមីនោះទេ។ ពណ៌សំបក និងគុណភាពសាច់ផ្លែប្រែប្រួលដូចគ្នាទៅនឹងក្រុមពិសោធន៍ផ្សេងទៀត។ |
| Ethephon Dipping (250, 500 ppm) ការជ្រលក់ក្នុងសូលុយស្យុង Ethephon (250 និង 500 ppm) |
ជាទូទៅ Ethephon ត្រូវបានប្រើដោយជោគជ័យដើម្បីពន្លឿនការទុំផ្លែឈើប្រភេទ Climacteric មួយចំនួនទៀតដូចជា ចេក និងស្វាយ។ | ត្រូវចំណាយថវិកាទិញសារធាតុគីមី និងទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការប្រើប្រាស់ដើម្បីជៀសវាងការពុល។ វិធីនេះគ្មានប្រសិទ្ធភាពសោះលើផ្លែមង្ឃុត។ | មិនមានភាពខុសគ្នាជាដុំកំភួន (NS) លើពណ៌សំបក ភាពរឹង បរិមាណជាតិស្ករ និងអត្រាដកដង្ហើម ធៀបនឹងក្រុមវត្ថុពិនិត្យឡើយ។ |
| Calcium Carbide Treatment (5, 10 g/kg) ការបន្ទុំដោយប្រើកាល់ស្យូមកាបួ (5 និង 10 ក្រាម/គីឡូក្រាម) |
ជាសារធាតុដែលងាយស្រួលរកទិញ និងមានតម្លៃថោក ដែលកសិករនិយមប្រើប្រាស់ទូទៅសម្រាប់បន្ទុំផ្លែឈើតាមបែបប្រពៃណី។ | អាចបញ្ចេញឧស្ម័នដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ និងអ្នកបរិភោគ ប្រសិនបើប្រើប្រាស់មិនបានត្រឹមត្រូវ។ វាក៏គ្មានប្រសិទ្ធភាពជម្រុញការទុំរបស់មង្ឃុតដែរ។ | មិនមានឥទ្ធិពលជម្រុញការផលិតអេទីឡែន អត្រាដកដង្ហើម ឬពន្លឿនការទុំរបស់ផ្លែមង្ឃុតឱ្យលឿនជាងធម្មតាឡើយ (គ្មានភាពខុសគ្នាខាងស្ថិតិ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្ម និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់គុណភាពរូបវន្ត និងគីមីរបស់ផ្លែឈើជាមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ផ្លែមង្ឃុតមកពីខេត្តចាន់ថាបុរី (Chanthaburi) ក្នុងលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ (២៩°C)។ លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងពូជមង្ឃុត (ឧ. មង្ឃុតកោះទ្រង់ ឬខេត្តកំពត) មានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដែលអាចយកការសន្និដ្ឋាននេះមកអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការជួយសន្សំសំចៃថ្លៃដើមរបស់កសិករ និងអាជីវករកម្ពុជា។
ជារួម ការរកឃើញនេះជួយឱ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងខ្សែច្រវ៉ាក់ផលិតកម្មមង្ឃុតកម្ពុជា ងាកមកផ្តោតលើការអនុវត្តកសិកម្មល្អ (GAP) វិញ ជាជាងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីបន្ទុំដែលគ្មានប្រយោជន៍ និងអាចប៉ះពាល់ដល់គុណភាពផ្លែឈើ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Climacteric fruit (ផ្លែឈើប្រភេទ Climacteric) | ប្រភេទផ្លែឈើដែលនៅតែបន្តទុំ និងមានការកើនឡើងនូវអត្រាដកដង្ហើមព្រមទាំងផលិតឧស្ម័នអេទីឡែនយ៉ាងច្រើនបន្ទាប់ពីបេះចេញពីដើម (ឧ. ចេក ល្ហុង ស្វាយ)។ ឯកសារនេះបង្ហាញថាមង្ឃុតមានលក្ខណៈស្រដៀងនេះ តែបែរជាមិនឆ្លើយតបនឹងការជំរុញទុំពីខាងក្រៅទេ។ | ដូចជាក្មេងជំទង់ដែលរៀនចេះគិត និងលូតលាស់ដោយខ្លួនឯងបន្តទៀត ទោះបីជាចាកចេញពីរង្វង់គ្រួសារទៅនៅម្នាក់ឯងក៏ដោយ។ |
| Ethephon (អេទីហ្វុន) | ជាសារធាតុគីមីរាវម្យ៉ាង (អាស៊ីត 2-Chloroethylphosphonic) ដែលនៅពេលវាជ្រាបចូលទៅក្នុងជាលិការុក្ខជាតិ វានឹងបំបែកខ្លួនបញ្ចេញឧស្ម័នអេទីឡែន (Ethylene) ពីខាងក្នុង ដើម្បីពន្លឿនដំណើរការទុំរបស់ផ្លែឈើ។ | ដូចជានាឡិការោទ៍ដែលគេដាក់បញ្ចូលក្នុងផ្លែឈើ ដើម្បីដាស់វាឱ្យប្រញាប់ក្រោកឡើង និងប្រែពណ៌ទុំលឿនជាងធម្មតា។ |
| Calcium carbide (កាល់ស្យូមកាបួ / ថ្មស្កោ) | ជាសារធាតុគីមីរឹង (ពណ៌ប្រផេះ) ដែលនៅពេលមានប្រតិកម្មជាមួយសំណើម ឬទឹក វានឹងបញ្ចេញឧស្ម័នអាសេទីឡែន (Acetylene) ដែលមានសកម្មភាពស្រដៀងអេទីឡែន ប្រើសម្រាប់បន្ទុំផ្លែឈើតាមបែបប្រពៃណី។ | ដូចជាធ្យូងវេទមន្តដែលគេដាក់ក្នុងធុងបិទជិត ដើម្បីបញ្ចេញផ្សែងជួយហប់ផ្លែឈើឱ្យឆាប់ទុំ។ |
| Soluble solids content (បរិមាណសារធាតុរឹងរលាយ / SSC) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសារធាតុដែលរលាយក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលភាគច្រើនតំណាងឱ្យកម្រិតជាតិស្ករសរុប (ស៊ុយក្រូស ហ្វ្រុចតូស គ្លុយកូស) ប្រើដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតភាពផ្អែមរបស់ផ្លែឈើ។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើមានស្ករប៉ុន្មានស្លាបព្រាដែលបានរលាយចូលទៅក្នុងទឹកមួយកែវ។ |
| Titratable acidity (បរិមាណអាស៊ីតដែលអាចទីត្រាបាន / TA) | ជាវិធីសាស្ត្រគីមីវិភាគដើម្បីវាស់កម្រិតអាស៊ីតសរុប (ភាពជូរ) នៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដោយប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងបាស (ដូចជា NaOH) ដើម្បីបន្សាបអាស៊ីតទាំងនោះរហូតដល់ចំណុចស្មើគ្នា។ | ដូចជាការវាស់ថាតើត្រូវប្រើទឹកស៊ីរ៉ូផ្អែមប៉ុន្មាន ដើម្បីបំបាត់រសជាតិជូរស្រួចរបស់ទឹកក្រូចឆ្មារមួយកែវ។ |
| Ethylene production (ការផលិតអេទីឡែន) | ជាការបញ្ចេញអ័រម៉ូនរុក្ខជាតិធម្មជាតិជាទម្រង់ឧស្ម័ន ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញ និងគ្រប់គ្រងដំណើរការចាស់ជរា ការផ្លាស់ប្តូរពណ៌ និងការទុំរបស់ផ្លែឈើ។ | ដូចជាសារជាសំឡេងដែលផ្លែឈើស្រែកប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមកថា "ដល់ម៉ោងត្រូវទុំហើយ!"។ |
| Respiration rate (អត្រាដកដង្ហើម) | ដំណើរការដែលកោសិការបស់ផ្លែឈើប្រើប្រាស់អុកស៊ីសែន ដើម្បីបំបែកជាតិស្ករទៅជាថាមពល ដោយបញ្ចេញមកវិញនូវឧស្ម័នកាបូនិច (CO2) ទឹក និងកម្តៅ ដែលអត្រានេះកាន់តែខ្ពស់ ផ្លែឈើកាន់តែឆាប់ខូចគុណភាព។ | ដូចជាមនុស្សយើងដែលដកដង្ហើមបញ្ចេញខ្យល់កាបូនិច និងបែកញើសបន្ទាប់ពីហាត់ប្រាណ ដែលធ្វើឱ្យអស់កម្លាំងខ្លាំង និងឆាប់ចាស់។ |
| System I and System II (ប្រព័ន្ធផលិតអេទីឡែនទី១ និងទី២) | ជាយន្តការពីរក្នុងការផលិតអេទីឡែនរបស់រុក្ខជាតិ។ ប្រព័ន្ធទី១ (System I) ផលិតអេទីឡែនក្នុងកម្រិតទាបជាប្រចាំសម្រាប់ការរស់នៅធម្មតា។ ប្រព័ន្ធទី២ (System II) ជាការផលិតអេទីឡែនយ៉ាងគំហុកដោយខ្លួនឯង (Autocatalysis) នៅពេលផ្លែឈើចាប់ផ្តើមចូលដល់វគ្គទុំ។ | ប្រព័ន្ធទី១ ដូចជារោងចក្រតូចដែលផលិតទំនិញល្មមប្រើប្រចាំថ្ងៃ រីឯប្រព័ន្ធទី២ ដូចជារោងចក្រធំដែលបន្ថែមម៉ាស៊ីនផលិតទំនិញយ៉ាងគំហុកនៅរដូវបុណ្យទាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
