Original Title: Changing in TSS, TA and Sugar Contents and Sucrose Synthase Activity in Ethephon-Treated ‘Pattavia’ Pineapple Fruit
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការផ្លាស់ប្តូរនៃបរិមាណ TSS, TA និងជាតិស្ករ ព្រមទាំងសកម្មភាពរបស់អង់ស៊ីម Sucrose Synthase នៅក្នុងផ្លែម្នាស់ពូជ ‘Pattavia’ ដែលប្រើប្រាស់សារធាតុ Ethephon

ចំណងជើងដើម៖ Changing in TSS, TA and Sugar Contents and Sucrose Synthase Activity in Ethephon-Treated ‘Pattavia’ Pineapple Fruit

អ្នកនិពន្ធ៖ Ngarmnij Chuenboonngarm (Kasetsart University), Niran Juntawong (Kasetsart University), Arunee Engkagul (Kasetsart University), Wallop Arirob (Kasetsart University), Surin Peyachoknakul (Kasetsart University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2007, Kasetsart J. (Nat. Sci.)

វិស័យសិក្សា៖ Horticulture

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស៊ើបអង្កេតពីឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុ ethephon ក្នុងកំហាប់ទាប ទៅលើគុណភាពផ្លែម្នាស់ពូជ 'Pattavia' (Ananas comosus) និងសកម្មភាពរបស់អង់ស៊ីម sucrose synthase (SuSy) ដើម្បីពន្លឿនការប្រមូលផលដោយមិនធ្វើឲ្យខូចគុណភាពផ្លែ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមបែប Split Plot Design ដោយបែងចែកជាកម្រិតកំហាប់ ethephon ជាកត្តាចម្បង និងពេលវេលានៃការប្រមូលផលជាកត្តាបន្ទាប់។

ការប្រើប្រាស់សារធាតុ Ethephon (Ethephon Application): បាញ់សារធាតុ ethephon កំហាប់ ០ និង ៥០០ មីលីក្រាម/លីត្រ ទៅលើផ្លែម្នាស់នៅអាយុ ១១០ ថ្ងៃបន្ទាប់ពីការបង្ខំឲ្យចេញផ្កា (DAF)។
ការវិភាគគុណភាពផ្លែ និងជាតិស្ករ (Fruit Quality and Sugar Analysis): ប្រមូលផលផ្លែម្នាស់ជា ៥ វគ្គ ក្នុងចន្លោះពេលពី ១២៤ ដល់ ១៥២ DAF ដើម្បីវិភាគរកបរិមាណ TSS, TA, ជាតិស្ករ និងសកម្មភាពអង់ស៊ីម SuSy ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន HPLC។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការប្រើប្រាស់សារធាតុ ethephon ៥០០ មីលីក្រាម/លីត្រ បានបង្កើនកម្រិតមធ្យមនៃសារធាតុរឹងរលាយសរុប (TSS) ដល់ ១១.០២°Brix បើប្រៀបធៀបទៅនឹង ៨.៩០°Brix សម្រាប់ម្នាស់ដែលមិនបានប្រើប្រាស់។
ពេលវេលាប្រមូលផលនៅ ១៤៥ ថ្ងៃ (145 DAF) បានផ្តល់នូវកម្រិត TA, TSS និងជាតិស្ករស៊ុយក្រូស (sucrose) ខ្ពស់បំផុត ក្នុងកម្រិត ០.៦២% អាស៊ីតស៊ីទ្រិច, ១២.១៦°Brix និង ៥៤.១២ ក្រាម/គីឡូក្រាមនៃទម្ងន់ស្រស់ (FW)។
សារធាតុ ethephon ជួយកាត់បន្ថយពេលវេលាប្រមូលផលបានដោយរក្សាគុណភាពផ្លែខ្ពស់ ទោះបីជាវាមិនមានឥទ្ធិពលលើបរិមាណជាតិស្ករ fructose និង sucrose ក៏ដោយ។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Control (0 mg/l Ethephon) ការមិនប្រើប្រាស់សារធាតុ Ethephon (កម្រិត ០ មីលីក្រាម/លីត្រ)	មិនតម្រូវឲ្យចំណាយថវិកាលើសារធាតុគីមី និងមិនមានហានិភ័យទាក់ទងនឹងសំណល់គីមីលើផ្លែឈើ។	ផ្លែមានភាពផ្អែម (TSS) ទាបជាង ហើយទាមទារពេលវេលាយូរដើម្បីទុំ (ត្រូវរង់ចាំដល់ ១៥២ ថ្ងៃក្រោយការបង្ខំឲ្យចេញផ្កា)។	ផ្តល់កម្រិត TSS មធ្យមត្រឹម ៨.៩០°Brix និងប្រមូលផលតាមពេលធម្មតាដោយមិនមានការវិវឌ្ឍលឿននៃជាតិស្ករ។
Ethephon Treatment (500 mg/l at 110 DAF) ការប្រើប្រាស់សារធាតុ Ethephon កំហាប់ ៥០០ មីលីក្រាម/លីត្រ	ជួយបង្កើនកម្រិតភាពផ្អែម (TSS) បានខ្ពស់ និងអាចកាត់បន្ថយពេលវេលាប្រមូលផលបានលឿនជាងមុន១សប្តាហ៍ ដោយមិនធ្វើឲ្យថយចុះទំហំ ឬទម្ងន់ផ្លែឡើយ។	ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើការទិញសារធាតុគីមី និងត្រូវអនុវត្តឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមពេលវេលាកំណត់ (១១០ ថ្ងៃក្រោយបង្ខំឲ្យចេញផ្កា)។	បង្កើនកម្រិត TSS មធ្យមដល់ ១១.០២°Brix និងអាចប្រមូលផលបាននៅត្រឹម ១៤៥ ថ្ងៃ ជាមួយនឹងកម្រិត Sucrose ខ្ពស់បំផុត (៥៤.១២ ក្រាម/គីឡូក្រាម)។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចំណាយលើសារធាតុគីមីសម្រាប់បាញ់លើដំណាំ និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគជីវគីមីស៊ីជម្រៅ។

Chemicals: សារធាតុ Ethephon (a.i. 48% w/v) និង ជីអ៊ុយរ៉េ (Urea 3% w/v) សម្រាប់ការបាញ់លើផ្លែម្នាស់ដោយផ្ទាល់។
Hardware: ឧបករណ៍វាស់កម្រិតភាពផ្អែមដោយដៃ (Hand sugar refractometer) សម្រាប់ការវិភាគ TSS ជាក់ស្តែងនៅមូលដ្ឋាន។
Laboratory Instruments: ម៉ាស៊ីនវិភាគ HPLC (Waters 2690 Separation Model រួមជាមួយ Waters 410 Differential Refractometer detector) និងជួរឈរ Sugar-PAK I សម្រាប់វាស់កម្រិតជាតិស្ករ (Sucrose, Glucose, Fructose)។
Reagents & Consumables: អាសូតរាវ (Liquid nitrogen) សម្រាប់រក្សាទុកគំរូសាច់ម្នាស់នៅសីតុណ្ហភាព -80°C និងជួរឈរ Hitrap® Desalting សម្រាប់ចម្រាញ់អង់ស៊ីម SuSy។
Software: កម្មវិធីស្ថិតិ (IRRISTAT version 93-3) សម្រាប់វិភាគទិន្នន័យ (ANOVA)។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងចម្ការម្នាស់នៅស្រុក Sam Praya ខេត្តពេជ្របុរី (Petchburi) ប្រទេសថៃ ដែលប្រើប្រាស់ម្នាស់ពូជ ‘Pattavia’ (Ananas comosus L. cv. smooth cayenne) ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនិងដីជាក់លាក់។ នេះជារឿងគួរឲ្យកត់សម្គាល់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះទោះបីជាប្រទេសយើងមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រភេទដី និងពូជម្នាស់ក្នុងស្រុក (ដូចជាម្នាស់ទឹកឃ្មុំ ឬម្នាស់កែវ) អាចនឹងមានប្រតិកម្មខុសគ្នា ដែលទាមទារឲ្យមានការសាកល្បងកែសម្រួលកំហាប់មុននឹងអនុវត្ត។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុ Ethephon ដើម្បីពន្លឿនការទុំ និងបង្កើនភាពផ្អែមនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។

កសិករដាំម្នាស់នៅខេត្តបាត់ដំបង និងបន្ទាយមានជ័យ: អាចប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសនេះដើម្បីគ្រប់គ្រងពេលវេលាប្រមូលផលឲ្យបានមុនរដូវ ដើម្បីទទួលបានតម្លៃលក់ខ្ពស់នៅលើទីផ្សារ និងជៀសវាងការខូចខាតដោយសារការទុំជាន់គ្នាខ្លាំងពេក។
ឧស្សាហកម្មកែច្នៃផ្លែឈើ (ឧទាហរណ៍៖ រោងចក្រផលិតទឹកផ្លែឈើ ឬម្នាស់កំប៉ុង): អាចប្រើប្រាស់ម្នាស់ដែលមានកម្រិត TSS ខ្ពស់នេះ ដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយលើការបន្ថែមស្ករសក្នុងដំណើរការផលិត និងទទួលបានផលិតផលមានរសជាតិឆ្ងាញ់តាមស្តង់ដារ។
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍កសិកម្មកម្ពុជា (CARDI): អាចយកការសិក្សានេះជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវសាកល្បងទៅលើពូជម្នាស់ក្នុងស្រុកផ្សេងទៀត ដើម្បីស្វែងរកកំហាប់ Ethephon ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់លក្ខខណ្ឌដីនៅកម្ពុជា។

ជារួម ការអនុវត្តតាមលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករកម្ពុជា តាមរយៈការកាត់បន្ថយពេលវេលាដាំដុះ និងធានាបាននូវគុណភាពម្នាស់ដែលឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការទីផ្សារ និងរោងចក្រកែច្នៃ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

កំណត់ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ផ្លែម្នាស់ឲ្យបានច្បាស់លាស់: និស្សិតត្រូវចុះសិក្សាផ្ទាល់នៅចម្ការ ដើម្បីរៀនពីរបៀបកត់ត្រាអាយុម្នាស់ក្រោយការបង្ខំឲ្យចេញផ្កា (Days After Forcing - DAF)។ ត្រូវចេះកំណត់ដំណាក់កាលផ្លែម្នាស់នៅអាយុ ១១០ ថ្ងៃ (Pointed-eyes stage 3) ដែលជាពេលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់បាញ់សារធាតុជំរុញ។
រៀបចំការសាកល្បងបាញ់សារធាតុ Ethephon ខ្នាតតូច: រៀបចំដីសាកល្បងជាប្លុក (Split Plot Design) រួចប្រើប្រាស់សារធាតុ Ethephon កំហាប់ ៥០០ មីលីក្រាម/លីត្រ (លាយជាមួយ Urea ៣%) ដើម្បីបាញ់លើគំរូម្នាស់ ដោយត្រូវពាក់ឧបករណ៍ការពារសុវត្ថិភាពឲ្យបានត្រឹមត្រូវ និងកត់ត្រាការប្រែប្រួលរៀងរាល់សប្តាហ៍។
វាស់ស្ទង់គុណភាពផ្លែ និងកម្រិតភាពផ្អែមនៅមូលដ្ឋាន: ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ Hand sugar refractometer ដើម្បីវាស់កម្រិតភាពផ្អែម (TSS) នៃទឹកម្នាស់ដែលបានច្របាច់យក និងធ្វើតេស្តរសជាតិប្រៀបធៀបជាមួយម្នាស់កម្រិតសូន្យ (Control Group) នៅចន្លោះពេលប្រមូលផលចាប់ពី ១២៤ ដល់ ១៥២ ថ្ងៃ។
អនុវត្តការវិភាគជីវគីមីក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍: សម្រាប់និស្សិតដែលសិក្សាផ្នែកគីមីចំណីអាហារ ត្រូវយកគំរូសាច់ម្នាស់ដែលក្លាសេក្នុងអាសូតរាវ មកវិភាគរកបរិមាណជាតិស្ករលម្អិត (Sucrose, Glucose, Fructose) ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន HPLC និងរៀនចម្រាញ់អង់ស៊ីមដោយប្រើប្រាស់ Hitrap Desalting column។
វិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ និងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច: ប្រើប្រាស់កម្មវិធី SPSS ឬ R ដើម្បីធ្វើការវិភាគ ANOVA លើទិន្នន័យដែលប្រមូលបាន។ បន្ទាប់មក ត្រូវធ្វើការគណនាប្រៀបធៀបថ្លៃដើមនៃការប្រើប្រាស់ Ethephon ជាមួយនឹងផលចំណេញដែលទទួលបានពីការលក់ម្នាស់មុនរដូវ ដើម្បីផ្តល់ជាអនុសាសន៍ជាក់ស្តែងដល់កសិករ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Ethephon (អេតេផុន)	ជាសារធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលប្រើក្នុងកសិកម្ម ដើម្បីជំរុញការលូតលាស់និងការទុំរបស់រុក្ខជាតិ ដោយវាបញ្ចេញឧស្ម័នអេទីឡែន (Ethylene) នៅពេលជ្រាបចូលក្នុងជាលិការុក្ខជាតិ។ ក្នុងបរិបទនេះ គេប្រើវាដើម្បីបង្ខំឱ្យម្នាស់ចេញផ្កា និងពន្លឿនការទុំ។	ដូចជានាឡិការោទ៍គីមីដែលដាស់ផ្លែឈើឱ្យប្រញាប់ទុំលឿនជាងធម្មតា។
Total Soluble Solid / TSS (សារធាតុរឹងរលាយសរុប)	ជារង្វាស់នៃបរិមាណសារធាតុរឹងទាំងអស់ (ភាគច្រើនជាជាតិស្ករ ព្រមទាំងអាស៊ីតសរីរាង្គមួយចំនួន) ដែលរលាយនៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ។ កម្រិត TSS ខ្ពស់បង្ហាញថាផ្លែឈើមានភាពផ្អែម និងមានគុណភាពល្អសម្រាប់ការបរិភោគ។	ដូចជាការវាស់បរិមាណស្ករសដែលរលាយក្នុងកែវទឹកក្រូចឆ្មារ ដើម្បីដឹងថាវាមានរសជាតិផ្អែមប៉ុនណា។
Titratable Acidity / TA (កម្រិតអាស៊ីតដែលអាចវាស់បាន)	ជារង្វាស់នៃកំហាប់អាស៊ីតសរុបនៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ (ឧទាហរណ៍៖ អាស៊ីតស៊ីទ្រិចក្នុងម្នាស់) ដែលជាសូចនាករបង្ហាញពីកម្រិតភាពជូរ។ កម្រិត TA ជួយកំណត់តុល្យភាពរវាងភាពជូរនិងផ្អែមរបស់ផ្លែឈើ។	ដូចជាការវាស់បរិមាណទឹកក្រូចឆ្មារដែលបានច្របាច់ចូលក្នុងសម្ល ដើម្បីដឹងពីកម្រិតភាពជូរ។
Sucrose Synthase / SuSy (អង់ស៊ីមស៊ុយក្រូសស៊ីនថេស)	ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដ៏សំខាន់នៅក្នុងកោសិការុក្ខជាតិ ដែលមានតួនាទីបំបែក ឬបង្កើតជាតិស្ករស៊ុយក្រូស (Sucrose)។ វាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសន្សំសំចៃថាមពល និងការប្រមូលផ្តុំជាតិស្ករនៅពេលផ្លែឈើកំពុងលូតលាស់និងទុំ។	ដូចជាចុងភៅដែលផ្សំឬបំបែកស្ករគ្រាប់ ដើម្បីរក្សាទុកថាមពលត្រៀមបម្រុងនៅក្នុងផ្លែឈើ។
Non-climacteric fruit (ផ្លែឈើដែលមិនបន្តទុំក្រោយពេលបេះ)	ជាប្រភេទផ្លែឈើដែលមិនអាចបន្តដំណើរការទុំ និងមិនផលិតឧស្ម័នអេទីឡែនបន្ថែមទៀតទេ បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានបេះចេញពីដើម (ឧទាហរណ៍៖ ម្នាស់ ក្រូច ទំពាំងបាយជូរ)។ ដូច្នេះ គេត្រូវរង់ចាំឱ្យវាទុំល្អនៅលើដើមទើបអាចប្រមូលផលបាន។	ដូចជាម្ហូបដែលឆ្អិនស្រាប់តែនៅលើចង្ក្រាន បើដកចេញគឺមិនអាចឆ្អិនបន្តទៀតបានទេ។
Days After Forcing / DAF (ចំនួនថ្ងៃក្រោយការបង្ខំឱ្យចេញផ្កា)	ជារង្វាស់ពេលវេលាដែលរាប់ចាប់ពីថ្ងៃដែលគេបាញ់សារធាតុគីមី (ដូចជា Ethephon) ដើម្បីបង្ខំឱ្យដើមម្នាស់បញ្ចេញកញ្ចុំផ្កា។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីតាមដានអាយុកាល និងកំណត់ពេលវេលាប្រមូលផលឱ្យបានច្បាស់លាស់។	ដូចជាការរាប់អាយុគភ៌ចាប់ពីថ្ងៃដំបូងនៃការមានផ្ទៃពោះ រហូតដល់ថ្ងៃសម្រាល។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖