បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការប្រកួតប្រជែងរវាងស្មៅចង្រៃ និងដំណាំសណ្តែកបាយខ្មៅ (Vigna mungo L.) ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់និងទិន្នផល តាមរយៈការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំសម្លាប់ស្មៅរួមផ្សំជាមួយអត្រាសាបព្រោះដ៏ស័ក្តិសម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តក្នុងរដូវវស្សាឆ្នាំ១៩៨៦ និង១៩៨៧ ដោយធ្វើការពិសោធន៍វាលលើការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះធៀបនឹងអត្រាសាបព្រោះគ្រាប់ពូជផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Manual Weed Control / No Herbicide Application ការមិនប្រើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ (ពឹងផ្អែកលើការដកស្មៅធម្មជាតិ) |
មិនចំណាយប្រាក់លើសារធាតុគីមី និងមិនមានសំណល់គីមីប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ឬសុខភាពអ្នកដាំដុះដោយផ្ទាល់។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការជំរះស្មៅ ដំណាំរងការប្រកួតប្រជែងខ្លាំងពីស្មៅចង្រៃនៅដំណាក់កាលដំបូង ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះ។ | ផ្តល់ទិន្នផលគ្រាប់ជាមធ្យមទាបជាង (ប្រមាណ ១៣៥,៩ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ ក្នុងឆ្នាំទី២) ហើយរងការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងពីស្មៅចង្រៃទូទៅ។ |
| Pre-emergence Herbicide (Metolachlor) Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះ (Metolachlor) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ស្មៅស្លឹកតូច និងស្លឹកទូលាយភាគច្រើន កាត់បន្ថយចំណាយកម្លាំងពលកម្ម និងជួយឱ្យដំណាំលូតលាស់បានល្អនៅដំណាក់កាលដំបូង។ | ទាមទារចំណាយដើមទុនទិញថ្នាំគីមី ត្រូវការចំណេះដឹងក្នុងការលាយ និងបាញ់ថ្នាំ ហើយមិនមានប្រសិទ្ធភាពសោះលើស្មៅមើមមួយចំនួនដូចជា ស្មៅក្រវាញជ្រូក (Cyperus rotundus)។ | បង្កើនទិន្នផលគ្រាប់សណ្តែកបាន ១៨% ខ្ពស់ជាងការមិនប្រើថ្នាំ (១៦០,៤ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) ដោយទទួលបានទិន្នផលអតិបរមានៅពេលប្រើជាមួយអត្រាសាបព្រោះ ៧ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធាតុចូលកសិកម្មជាក់ស្តែងដូចជា គ្រាប់ពូជ ជី និងសារធាតុគីមីកសិកម្ម ប៉ុន្តែមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំចំណាយជាសាច់ប្រាក់លម្អិតនៅក្នុងឯកសារនោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការ Phitsanulok ប្រទេសថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៨៦-១៩៨៧ លើប្រភេទដីល្បាយខ្សាច់ (Sandy loam) ក្រោមលក្ខខណ្ឌពឹងផ្អែកទឹកភ្លៀងធម្មជាតិ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាដោយសារមានអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រភេទដីស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែដោយសារទិន្នន័យនេះមានអាយុកាលចាស់ (ទសវត្សរ៍ ៨០) ភាពធន់របស់ស្មៅទៅនឹងថ្នាំ Metolachlor នាពេលបច្ចុប្បន្នអាចមានការផ្លាស់ប្តូរ ដែលទាមទារការធ្វើតេស្តបញ្ជាក់ឡើងវិញនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការបន្សំរវាងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះនិងការកែតម្រូវអត្រាសាបព្រោះនេះ គឺពិតជាអាចអនុវត្តបាននិងមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការកំណត់អត្រាសាបព្រោះឱ្យបានត្រឹមត្រូវ រួមផ្សំជាមួយការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះ គឺជាបច្ចេកទេសស្នូលមួយដែលអាចជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផលសណ្តែក និងកាត់បន្ថយការលំបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pre-emergence herbicide (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះ) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលត្រូវបានបាញ់លើដីបន្ទាប់ពីសាបព្រោះគ្រាប់ពូជរួច ប៉ុន្តែមុនពេលគ្រាប់ពូជដំណាំ និងគ្រាប់ស្មៅដុះចេញពីដី ដើម្បីទប់ស្កាត់ការដុះលូតលាស់របស់ស្មៅចង្រៃតាំងពីដំណាក់កាលពន្លក។ | ដូចជាការចាក់សោទ្វារផ្ទះមិនឱ្យចោរចូលបានតាំងពីដំបូង មុនពេលចោរមានឱកាសចូលមកលួចរបស់របរ។ |
| Metolachlor (មេតូឡាក្លរ) | ជាសារធាតុសកម្មក្នុងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅដែលប្រើសម្រាប់កម្ចាត់ស្មៅស្លឹកតូច និងស្មៅស្លឹកទូលាយមួយចំនួន ដោយវាធ្វើសកម្មភាពទប់ស្កាត់ការសំយោគប្រូតេអ៊ីន និងការលូតលាស់កោសិការបស់ពន្លកស្មៅ។ | ដូចជាទាហានយាមច្រកទ្វារដែលរារាំងមិនឱ្យសត្រូវ (ស្មៅ) អាចលូតលាស់ចេញពីដីបាន។ |
| Seeding rate (អត្រាសាបព្រោះ) | បរិមាណនៃគ្រាប់ពូជដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការដាំដុះលើផ្ទៃដីជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ គីឡូក្រាមក្នុងមួយហិកតា) ដែលវាជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់ដង់ស៊ីតេដំណាំ និងការប្រកួតប្រជែងគ្នារវាងដំណាំនិងដំណាំ។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តថាតើត្រូវអញ្ជើញភ្ញៀវប៉ុន្មាននាក់ចូលរួមក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ ដើម្បីកុំឱ្យចង្អៀតពេក ឬទូលាយពេក។ |
| Broadcast sown (ការសាបព្រោះទូលាយ) | វិធីសាស្ត្រដាំដុះដោយការបាចគ្រាប់ពូជឱ្យរាយប៉ាយពាសពេញផ្ទៃដីចម្ការ ជាជាងការដាំជាជួរៗ ដែលជាទូទៅចំណាយកម្លាំងពលកម្មតិច តែពិបាកក្នុងការជ្រុំដី និងគ្រប់គ្រងស្មៅដោយដៃ។ | ដូចជាការបាចចំណីឱ្យមាន់ទា ដែលចំណីធ្លាក់រាយប៉ាយពាសពេញដីដោយគ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់។ |
| Rainfed conditions (លក្ខខណ្ឌពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង) | ជាប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើទឹកភ្លៀងធម្មជាតិសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ដំណាំ ដោយមិនមានការរៀបចំប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្តស្រោចស្រពនោះទេ។ | ដូចជាការបើកហាងលក់ឆ័ត្រដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើអាកាសធាតុថានឹងមានភ្លៀងធ្លាក់ឬអត់ ដើម្បីលក់ដាច់។ |
| Vigna mungo L. (សណ្តែកបាយខ្មៅ) | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់សណ្តែកបាយខ្មៅ (Blackgram) ដែលជាដំណាំសណ្តែកផ្តល់គ្រាប់ មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រភពប្រូតេអ៊ីន និងជួយកែលម្អជីជាតិដីតាមរយៈការចាប់យកអាសូត។ | ដូចជាសាច់ជ្រូក ឬសាច់គោដែរ វាគឺជាប្រភពថាមពល និងប្រូតេអ៊ីនដ៏សំខាន់ ប៉ុន្តែវាបានមកពីរុក្ខជាតិ។ |
| Cyperus rotundus (ស្មៅក្រវាញជ្រូក) | ជាប្រភេទស្មៅចង្រៃមានមើមក្រោមដីដ៏រឹងរូស ដែលពិបាកកម្ចាត់បំផុត និងតែងតែប្រកួតប្រជែងដណ្តើមជីជាតិពីដំណាំ (ការសិក្សាបង្ហាញថាថ្នាំ Metolachlor មិនអាចគ្រប់គ្រងវាបានល្អទេ)។ | ដូចជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃដែលពិបាកព្យាបាលឱ្យជាសះស្បើយដាច់ស្រឡះ ហើយតែងតែរើឡើងវិញជានិច្ច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
