បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃទៅលើការលូតលាស់ និងទិន្នផលរបស់សណ្ដែកបាយខ្មៅពូជ BC-48 ព្រមទាំងកំណត់ប្រសិទ្ធភាពនៃវិធីសាស្ត្រកម្ចាត់ស្មៅផ្សេងៗគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍នៅស្ថានីយស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការ Phitsanulok ក្នុងរដូវវស្សា និងរដូវប្រាំង ដោយប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្រកម្ចាត់ស្មៅចង្រៃជាច្រើនទម្រង់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Unweeded Control មិនបានកម្ចាត់ស្មៅ |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើកម្លាំងពលកម្ម និងថវិកាសម្រាប់ការទិញថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ ឬសម្ភារៈផ្សេងៗ។ | ស្មៅដណ្តើមពន្លឺ និងជីវជាតិពីដំណាំយ៉ាងខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យកម្ពស់ដើម និងចំនួនផ្លែថយចុះ។ ទិន្នផលអាចបាត់បង់រហូតដល់ ៤៩% ទៅ ៦៣%។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបបំផុតត្រឹមតែ ០,៦២ តោន/ហិកតានៅរដូវប្រាំង និង ០,៦៥ តោន/ហិកតានៅរដូវវស្សា។ |
| Pre-emergence Herbicide Only (Metolachlor) ការប្រើថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅមុនពន្លកដុះ |
ជួយកាត់បន្ថយស្មៅ និងទប់ស្កាត់ការប្រកួតប្រជែងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូងនៃដំណាំសណ្តែកបានយ៉ាងល្អ ដោយចំណាយកម្លាំងពលកម្មតិច។ | មិនអាចគ្រប់គ្រងស្មៅបានទាំងស្រុងពេញមួយរដូវដាំដុះ ជាពិសេសនៅរដូវប្រាំងដែលមានស្មៅដុះច្រើននៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ | ផ្តល់ទិន្នផលកម្រិតមធ្យម ប៉ុន្តែនៅតែមិនទាន់ឈានដល់សក្តានុពលអតិបរមាដូចការប្រើវិធីសាស្ត្ររួមបញ្ចូលគ្នា។ |
| Hand Weeding Twice (15 and 30 DAS) ការដកស្មៅដោយដៃ ២ ដង (នៅថ្ងៃទី១៥ និង៣០) |
គ្រប់គ្រងស្មៅបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយមិនពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមី ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការអនុវត្តកសិកម្មសុវត្ថិភាព ឬសរីរាង្គ។ | តម្រូវឱ្យមានការចំណាយពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មមនុស្សច្រើន ដែលអាចជាបញ្ហាប្រឈមនៅពេលខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្ម។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតក្នុងរដូវវស្សា (១,២៧ តោន/ហិកតា)។ |
| Herbicide + Hand Weeding Twice (15 and 30 DAS) ការប្រើថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅ រួមផ្សំការដកស្មៅដោយដៃ ២ ដង |
កម្ចាត់ស្មៅបានស្ទើរតែទាំងស្រុង ដែលជួយឱ្យដំណាំលូតលាស់បានពេញលេញ និងផ្តល់ទិន្នផលអតិបរមា។ | ការចំណាយខ្ពស់បំផុតដោយសារត្រូវបូកបញ្ចូលទាំងថ្លៃទិញថ្នាំគីមី និងថ្លៃពលកម្មសម្រាប់ការដកស្មៅ។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតក្នុងរដូវប្រាំង ដែលឈានដល់ ១,៦៥ តោន/ហិកតា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការប្រើប្រាស់ធនធានកសិកម្ម សារធាតុគីមី និងកម្លាំងពលកម្មជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអនុវត្តផ្ទាល់នៅទីវាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយស្រាវជ្រាវដំណាំចម្ការ Phitsanulok ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៦ ដែលប្រើប្រាស់ពូជសណ្ដែកបាយខ្មៅ BC-48។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏អាយុកាលនៃទិន្នន័យនេះមានភាពចំណាស់ ដែលប្រហែលជាមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស៊ាំរបស់ស្មៅចង្រៃចំពោះថ្នាំគីមីនាពេលបច្ចុប្បន្ន និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុឡើយ។ ដូចនេះ កម្ពុជាគួរតែធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យនេះដោយប្រើប្រាស់ពូជដំណាំ និងការសាកល្បងនៅតាមតំបន់ជាក់ស្តែងក្នុងស្រុក។
លទ្ធផលពីការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងវិស័យដំណាំសណ្តែក ដើម្បីបង្កើនទិន្នផល និងប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ។
ជារួម ការយល់ដឹងពីពេលវេលាសមស្របក្នុងការកម្ចាត់ស្មៅ (នៅថ្ងៃទី១៥ និង៣០) និងការរួមបញ្ចូលគ្នានៃវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ អាចជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយការខាតបង់ទិន្នផលដោយសារស្មៅចង្រៃបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Vigna mungo L. | ជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់សណ្តែកបាយខ្មៅ ដែលជាដំណាំសណ្តែកមានប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ ដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយនៅតំបន់អាស៊ី សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាអាហារ និងកែច្នៃជាផលិតផលផ្សេងៗ។ | ដូចជាសណ្តែកបាយធម្មតាដែរ ប៉ុន្តែមានសំបកពណ៌ខ្មៅ ដែលគេច្រើនយកទៅធ្វើបង្អែម ឬបណ្តុះជាសណ្តែកបណ្តុះ។ |
| Pre-emergence herbicide | ជាប្រភេទសារធាតុគីមីកសិកម្មដែលត្រូវបាញ់ទៅលើដីក្រោយពេលសាបព្រួសគ្រាប់ពូជរួច ប៉ុន្តែមុនពេលគ្រាប់ពូជដំណាំ និងគ្រាប់ស្មៅដុះពន្លក ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ស្មៅតាំងពីដើមទី។ | ដូចជាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺជាមុន គឺយើងបាញ់ថ្នាំការពារកុំឲ្យស្មៅដុះចេញមកក្រៅដីបាន។ |
| Metolachlor | ជាឈ្មោះសារធាតុសកម្មរបស់ថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅប្រភេទមុនពន្លកដុះ ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅស្លឹកតូច និងស្មៅប្រភេទខ្លះទៀតនៅក្នុងចម្ការដំណាំសណ្តែក ឬពោត។ | ដូចជាកងសន្តិសុខដែលឈរយាមនៅមាត់ទ្វារដី រង់ចាំចាប់ស្មៅចង្រៃណាដែលព្យាយាមដុះចេញមកពីក្នុងដី។ |
| Weed competition | ជាសកម្មភាពដែលស្មៅចង្រៃដុះលូតលាស់ដណ្តើមយកពន្លឺព្រះអាទិត្យ ទឹក និងសារធាតុចិញ្ចឹមពីក្នុងដី ធ្វើឱ្យដំណាំគោលខ្វះខាតធនធានទាំងនេះ និងធ្លាក់ចុះទិន្នផល។ | ដូចជាការដណ្តើមម្ហូបគ្នាញ៉ាំក្នុងចានតែមួយ បើអ្នកផ្សេងញ៉ាំលឿនជាង និងច្រើនជាង យើងច្បាស់ជាមិនសូវឆ្អែតនិងស្គម។ |
| Days-after-sowing (DAS) | ជារង្វាស់ពេលវេលាស្តង់ដារក្នុងការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម ដែលរាប់ចាប់ពីថ្ងៃដែលបានសាបព្រួសគ្រាប់ពូជចូលទៅក្នុងដី ដើម្បីកំណត់កាលវិភាគថែទាំ ដូចជាការដាក់ជី ឬការដកស្មៅ។ | ដូចជាការរាប់អាយុរបស់ទារកគិតចាប់ពីថ្ងៃកើត ដើម្បីដឹងថាពេលណាត្រូវចាក់វ៉ាក់សាំងកូន។ |
| Yield loss | ជាបរិមាណនៃផលដំណាំដែលត្រូវថយចុះ ឬខាតបង់ដោយសារកត្តាអវិជ្ជមានណាមួយ (ដូចជាស្មៅចង្រៃ ជំងឺ ឬសត្វល្អិត) បើធៀបនឹងការទទួលបានទិន្នផលពេញលេញក្នុងលក្ខខណ្ឌល្អប្រសើរ។ | ដូចជាការរំពឹងថានឹងទទួលបានប្រាក់ខែពេញ ប៉ុន្តែត្រូវកាត់ប្រាក់ខ្លះដោយសារមកធ្វើការយឺត។ |
| Randomized complete block design (RCBD) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុកតូចៗដែលមានលក្ខណៈដីដូចគ្នា ហើយអនុវត្តកម្មវិធីសាកល្បងដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងនៃលទ្ធផល។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយឱ្យនៅលាយឡំគ្នាក្នុងក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
