បញ្ហា (The Problem)៖ ជំងឺរាគលើកូនជ្រូកដែលបង្កដោយបាក់តេរី Escherichia coli (ETEC F4) បណ្តាលឱ្យមានអត្រាស្លាប់ខ្ពស់ និងខាតបង់សេដ្ឋកិច្ច។ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃថាតើការបង្កាត់ពូជជ្រូកឱ្យធន់នឹងជំងឺរាគដោយប្រើសញ្ញាសម្គាល់ពហុរូបសណ្ឋានហ្សែន MUC4 g.243A>G អាចមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់លក្ខណៈផលិតកម្ម និងការលូតលាស់របស់ពួកវាដែរឬទេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវិភាគលើកូនជ្រូកចំនួន ២.៤១៨ ក្បាល (ពូជ Landrace និង Yorkshire) ដើម្បីកំណត់ប្រេកង់ហ្សែន និងវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងរបស់វាទៅនឹងសមត្ថភាពផលិតកម្មនៅតាមដំណាក់កាលនីមួយៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Selection of GG Genotype (Disease Resistant Marker) ការជ្រើសរើសជ្រូកពូជដែលមានហ្សែន GG (ធន់នឹងជំងឺរាគ) |
ធន់នឹងជំងឺរាគដែលបង្កដោយបាក់តេរី Escherichia coli (ETEC F4) មិនមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់លក្ខណៈផលិតកម្ម និងជួយបង្កើនអត្រាលូតលាស់ (ADG) ព្រមទាំងជម្រៅសាច់ដុំខ្នង (DLD) ជាពិសេសលើជ្រូកឈ្មោល។ | អត្រាប្រេកង់នៃអាឡែល G មានកម្រិតទាបខ្លាំង ជាពិសេសក្នុងពូជ Landrace ដែលគ្មានហ្សែន GG ទាល់តែសោះ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការជ្រើសរើសដើម្បីបង្កាត់ពូជ។ | ជ្រូកឈ្មោលហ្សែន GG មានទម្ងន់ពេលបញ្ចប់ការចិញ្ចឹម (FBW) និងអត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃ (ADG) ខ្ពស់បំផុត។ |
| Selection of AA/AG Genotypes (Susceptible/Carrier) ការជ្រើសរើសជ្រូកពូជដែលមានហ្សែន AA ឬ AG (ងាយឆ្លងជំងឺ/ផ្ទុកមេរោគ) |
មានអត្រាប្រេកង់ខ្ពស់ (សម្បូរ) នៅក្នុងហ្វូងជ្រូកទាំងពូជ Landrace និង Yorkshire ងាយស្រួលក្នុងការរក្សាពូជនិងស្វែងរក។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារជំងឺរាគ ETEC F4 ដែលបណ្តាលឱ្យអត្រាស្លាប់ខ្ពស់ ខាតបង់សេដ្ឋកិច្ច និងត្រូវចំណាយលើថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិកច្រើន។ | ហ្សែន AA មានប្រេកង់រហូតដល់ ០.៩៩៦ ក្នុងពូជ Landrace ប៉ុន្តែងាយរងគ្រោះនឹងជំងឺរាគ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានមន្ទីរពិសោធន៍ពន្ធុវិទ្យា និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់បច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីធ្វើការវិភាគ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកពូជ Dabaco Nucleus Breeding Pig Company ក្នុងខេត្ត Bac Ninh ប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើពូជជ្រូក Landrace និង Yorkshire សុទ្ធ។ ដោយសារពូជ Landrace ក្នុងគំរូនេះមិនមានហ្សែន GG ទាល់តែសោះ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលំអៀងទៅតាមប្រភពពូជជ្រូកជាក់លាក់ និងប្រហែលជាមិនតំណាងឱ្យពូជជ្រូកនៅតំបន់ដទៃ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការយល់ដឹងពីប្រភពពូជនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះកម្ពុជាតែងតែនាំចូលពូជជ្រូកពីប្រទេសជិតខាង រួមទាំងវៀតណាមផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសពូជដោយប្រើសញ្ញាសម្គាល់ហ្សែន (Marker-Assisted Selection) នេះពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ឧស្សាហកម្មចិញ្ចឹមជ្រូកនៅកម្ពុជា។
ការបញ្ចូលការវាយតម្លៃពន្ធុវិទ្យា (Genomic selection) ទៅក្នុងកម្មវិធីបង្កាត់ពូជជ្រូកនៅកម្ពុជា នឹងជួយលើកកម្ពស់សុខភាពសត្វដោយមិនពឹងផ្អែកខ្លាំងលើថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក ព្រមទាំងរក្សាបាននូវផលិតភាពសាច់ប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Polymorphism (ពហុរូបសណ្ឋានហ្សែន / ភាពខុសគ្នានៃហ្សែន) | ការប្រែប្រួលនៃលំដាប់ DNA នៅទីតាំងជាក់លាក់ណាមួយក្នុងហ្សែន (ដូចជាទម្រង់ g.243A>G នៅក្នុងហ្សែន MUC4) ដែលបណ្តាលឱ្យសត្វមានលក្ខណៈខុសៗគ្នា ដូចជាភាពធន់ ឬភាពងាយរងគ្រោះទៅនឹងជំងឺរាគ។ | ដូចជាម៉ូដែលរថយន្តតែមួយ ប៉ុន្តែមានជម្រើសម៉ាស៊ីនខុសៗគ្នា ដែលធ្វើឱ្យសមត្ថភាពរបស់វាខុសគ្នាខ្លះៗ។ |
| Enterotoxigenic Escherichia coli (ETEC) (បាក់តេរី ETEC បង្កជំងឺរាគ) | ប្រភេទបាក់តេរី E. coli ដែលមានកន្ទុយ (Fimbriae) សម្រាប់តោងជាប់នឹងជញ្ជាំងពោះវៀនសត្វ រួចបញ្ចេញជាតិពុលដែលធ្វើឱ្យកូនជ្រូករាគធ្ងន់ធ្ងរ និងអាចឈានដល់ការងាប់។ | ដូចជាចោរដែលមានទំពក់សម្រាប់តោងឡើងជញ្ជាំងផ្ទះ (ពោះវៀន) រួចបញ្ចេញឧស្ម័នពុលធ្វើឱ្យអ្នកផ្ទះឈឺធ្ងន់។ |
| Genotype (ប្រភេទហ្សែន / ទម្រង់សែន) | សំណុំនៃអាឡែល (Alleles) ដែលកូនជ្រូកទទួលបានពីមេ និងបា (ឧទាហរណ៍ AA, AG, ឬ GG) ដែលជាកូដកំណត់លក្ខណៈសម្បត្តិរូបរាង និងសុខភាពរបស់វា ដូចជាការកំណត់ថាវាធន់នឹងមេរោគ ETEC ដែរឬទេ។ | ដូចជាប្លង់មេនៃអគារដែលកំណត់ថាតើអគារនោះនឹងមានរាងបែបណា និងរឹងមាំទប់ទល់នឹងខ្យល់ព្យុះបានកម្រិតណា។ |
| PCR-RFLP technique (បច្ចេកទេស PCR-RFLP) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់ថតចម្លងបំណែក DNA ឱ្យបានច្រើន (PCR) រួចប្រើអង់ស៊ីមទៅកាត់បំណែកទាំងនោះ (RFLP) ដើម្បីពិនិត្យមើលភាពខុសគ្នានៃកូដហ្សែន និងកំណត់ថាសត្វនោះមានហ្សែនប្រភេទណា។ | ដូចជាការថតចម្លងឯកសារឱ្យបានច្រើនសន្លឹក រួចប្រើកន្ត្រៃកាត់ត្រង់ពាក្យជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីពិនិត្យមើលអក្ខរាវិរុទ្ធដែលខុសគ្នារវាងឯកសារទាំងនោះ។ |
| Hardy-Weinberg equilibrium (សមាសភាពលំនឹង Hardy-Weinberg) | ទ្រឹស្តីស្ថិតិក្នុងពន្ធុវិទ្យាដែលបញ្ជាក់ថា ប្រេកង់នៃហ្សែននៅក្នុងហ្វូងសត្វមួយនឹងនៅថេរដដែលពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ប្រសិនបើគ្មានកត្តារំខានដូចជាការជ្រើសរើសពូជដោយមនុស្ស ឬការបម្រែបម្រួលហ្សែនដោយឯកឯង។ | ដូចជាការក្រឡុកគ្រាប់ឡុកឡាក់រាប់ពាន់ដង លទ្ធផលដែលចេញមុខនីមួយៗនឹងមានសមាមាត្រថេរជានិច្ច ប្រសិនបើគ្រាប់ឡុកឡាក់នោះមិនត្រូវបានគេលួចបន្លំកែច្នៃទម្ងន់។ |
| Backfat thickness (BFT) (កម្រាស់ខ្លាញ់ខ្នង) | រង្វាស់នៃកម្រាស់ស្រទាប់ខ្លាញ់នៅក្រោមស្បែកខ្នងរបស់ជ្រូក ដែលត្រូវបានវាស់ដោយប្រើម៉ាស៊ីនអេកូ ដើម្បីយកទៅគណនាប៉ាន់ស្មានភាគរយសាច់សុទ្ធ (Lean meat percentage) ដែលជ្រូកនោះអាចផលិតបាន។ | ដូចជាការវាស់កម្រាស់អាវរងារដែលជ្រូកពាក់ ប្រសិនបើអាវកាន់តែក្រាស់ មានន័យថាសាច់សុទ្ធខាងក្នុងមានកាន់តែតិច។ |
| Allelic frequency (ប្រេកង់អាឡែល) | អត្រាភាគរយនៃអាឡែល (ទម្រង់មួយនៃហ្សែន ឧទាហរណ៍ អាឡែល A ដែលងាយឈឺ ឬ G ដែលធន់នឹងជំងឺ) ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងហ្វូងសត្វសរុប។ | ដូចជាការរាប់មើលថាតើមានសិស្សប៉ុន្មាននាក់ពាក់អាវពណ៌ក្រហម (អាឡែល A) ប្រៀបធៀបនឹងសិស្សពាក់អាវពណ៌ខៀវ (អាឡែល G) នៅក្នុងសាលារៀនទាំងមូល។ |
| MUC4 gene (ហ្សែន MUC4) | ហ្សែនដែលបញ្ជាឱ្យរាងកាយបង្កើតប្រូតេអ៊ីននៅលើភ្នាសពោះវៀនជ្រូក (F4 receptor) ដែលដើរតួជាកន្លែងដែលបាក់តេរី ETEC អាចតោងជាប់ បង្កជាជំងឺរាគ ឬមិនអាចតោងជាប់ ជួយឱ្យជ្រូកមានសុខភាពល្អ។ | ដូចជាសោទ្វារផ្ទះ ប្រសិនបើជ្រូកមានសោប្រភេទ A ចោរ (បាក់តេរី) អាចប្រើសោរតូចចូលបាន ប៉ុន្តែបើមានសោប្រភេទ G ចោរមិនអាចលួចចូលឡើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
