Original Title: Enhancing enzyme digestibility of red tilapia (Oreochromis niloticus and O. mossambicus) and improving water quality in fish farming using Napier grass silage
Source: doi.org/10.34044/j.anres.2024.58.1.10
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការលើកកម្ពស់ភាពរំលាយអង់ស៊ីមរបស់ត្រីទីឡាព្យាក្រហម (Oreochromis niloticus និង O. mossambicus) និងការកែលម្អគុណភាពទឹកក្នុងការចិញ្ចឹមត្រីដោយប្រើផ្អកស្មៅណេពៀរ

ចំណងជើងដើម៖ Enhancing enzyme digestibility of red tilapia (Oreochromis niloticus and O. mossambicus) and improving water quality in fish farming using Napier grass silage

អ្នកនិពន្ធ៖ Pimwaranee Kuangkam (Maejo University), Niwooti Whangchai (Maejo University), Tipsukhon Pimpimol (Maejo University), Theeraphol Senphan (Maejo University), Rutchadaporn Puntharod (Maejo University), Udomluk Sompong (Maejo University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2024, Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Aquaculture

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការចំណាយខ្ពស់លើវត្ថុធាតុដើមចំណីត្រី និងបញ្ហាការពុលអាម៉ូញាក់ (Ammonia toxicity) នៅក្នុងទឹកស្រះចិញ្ចឹមត្រី គឺជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ចម្បងក្នុងវិស័យវារីវប្បកម្ម ដែលទាមទាររកដំណោះស្រាយចំណាយទាប។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការកែច្នៃស្មៅណេពៀរចំនួន ៤ ទម្រង់ សម្រាប់ធ្វើជាចំណីត្រី និងការប្រើប្រាស់សារធាតុចម្រាញ់តានីនដើម្បីកាត់បន្ថយជាតិអាម៉ូញាក់។

ការវិភាគភាពរំលាយក្រៅសព៌ាង្គកាយ (In vitro digestibility) នៃស្មៅណេពៀរក្រៀម ស្រស់ ផ្អក និងស្ងោរ។
ការវាស់ស្ទង់សកម្មភាពអង់ស៊ីមរំលាយអាហារ (Proteolytic, amylase, and cellulase enzyme activities) នៅក្នុងពោះវៀនត្រីទីឡាព្យាក្រហម។
ការចម្រាញ់សារធាតុតានីនដោយប្រើមីក្រូវ៉េវ (Microwave extraction) និងរង្វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពកាត់បន្ថយអាម៉ូញាក់ក្នុងសំណាកទឹក។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ត្រីទីឡាព្យាក្រហមដែលស៊ីផ្អកស្មៅណេពៀរ (Fermented Napier grass) មានសកម្មភាពអង់ស៊ីមខ្ពស់បំផុត ដោយសកម្មភាពទ្រីបស៊ីន (Trypsin) ឈានដល់ ០,៤៣៩ µmol និងសែលុយឡាស (Cellulase) ឈានដល់ ៥៨៧,១២៣ µmol ក្នុង ១ ក្រាមចំណី។
សារធាតុចម្រាញ់តានីនពីស្មៅណេពៀរក្នុងកម្រិត ៦ ក្រាម/លីត្រ អាចកាត់បន្ថយកម្រិតអាម៉ូញាក់ក្នុងទឹកបានរហូតដល់ ២៩,៤៥% ក្នុងរយៈពេល ៨០ នាទី។
ស្មៅណេពៀរ ជាពិសេសក្នុងទម្រង់ជាផ្អក (Silage) អាចបម្រើជាជម្រើសចំណីដ៏មានប្រសិទ្ធភាពចំណាយ ខណៈដែលសារធាតុចម្រាញ់របស់វាជួយកែលម្អគុណភាពទឹកវារីវប្បកម្មបានយ៉ាងល្អ។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Fermented Napier grass (Silage) ការប្រើប្រាស់ផ្អកស្មៅណេពៀរ	បង្កើនភាពរំលាយអង់ស៊ីមប្រូតេអ៊ីន និងកាបូអ៊ីដ្រាតបានខ្ពស់បំផុត និងជួយបន្ទន់រចនាសម្ព័ន្ធស្មៅធ្វើឱ្យត្រីងាយរំលាយ។	ទាមទារពេលវេលាសម្រាប់ផ្អក (១០ថ្ងៃ) និងការគ្រប់គ្រងលក្ខខណ្ឌអនាម័យត្រឹមត្រូវដើម្បីចៀសវាងការខូចគុណភាព។	សកម្មភាពទ្រីបស៊ីនមានកម្រិតខ្ពស់បំផុត (០,៤៣៩ µmol/g) និងសែលុយឡាស (៥៨៧,១២៣ µmol/g)។
Microwave-assisted extraction (MAE) ការចម្រាញ់តានីនដោយប្រើមីក្រូវ៉េវ	ចំណាយពេលខ្លី (១៥ នាទី) ទទួលបានទិន្នផលចម្រាញ់ខ្ពស់ និងប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយតិច។	តម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍មីក្រូវ៉េវស្តង់ដារមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលមានតម្លៃថ្លៃសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ទ្រង់ទ្រាយធំ។	ទទួលបានបរិមាណតានីនសរុបខ្ពស់ជាងវិធីចាស់ (៣,២២ mg tannic acid/g extracts)។
Boiled Napier grass ការប្រើប្រាស់ស្មៅណេពៀរស្ងោរ	អាចកម្ចាត់មេរោគបង្កជំងឺមួយចំនួនតាមរយៈកម្ដៅបានលឿន និងងាយស្រួលធ្វើ។	ធ្វើឱ្យបាត់បង់គុណភាពរំលាយប្រូតេអ៊ីន ដែលមានកម្រិតទាបបំផុតបើធៀបនឹងវិធីផ្សេងទៀត។	ភាពរំលាយប្រូតេអ៊ីនមានកម្រិតទាបបំផុតត្រឹមតែ ០,១៤២ µmol DL-alanine/g ប៉ុណ្ណោះ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក (ស្មៅណេពៀរ) ដែលមានតម្លៃថោក ប៉ុន្តែទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ទំនើបសម្រាប់ការវិភាគអង់ស៊ីម និងការចម្រាញ់សារធាតុ។

Hardware: ទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ទំនើបដូចជា មីក្រូវ៉េវ, រ៉ូតារីអេវ៉ាប៉ូរ៉ាទ័រ (Rotary evaporator), ម៉ាស៊ីនវាស់ពន្លឺ (Spectrophotometer), ម៉ាស៊ីន Microplate reader និងម៉ាស៊ីន ATR-FTIR។
Materials: ស្មៅណេពៀរពូជ Pak Chong 1, ត្រីទីឡាព្យាក្រហមកូនកាត់ និងសារធាតុគីមីសម្រាប់វិភាគ (ឧទាហរណ៍៖ Methanol, Folin-Ciocalteu, DNS reagent)។
Expertise: ត្រូវការអ្នកជំនាញផ្នែកជីវគីមី ឬបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីអនុវត្តការទាញយកអង់ស៊ីមពីពោះវៀនត្រី និងការវាស់ស្ទង់កម្រិតអាម៉ូញាក់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យម៉ែចូ (Maejo University) ក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្មៅណេពៀរ Pak Chong 1 និងត្រីទីឡាព្យាក្រហមកូនកាត់ (Oreochromis niloticus និង O. mossambicus)។ ដោយសារប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ និងទម្លាប់នៃការអនុវត្តវិស័យវារីវប្បកម្មស្រដៀងគ្នា លទ្ធផលនេះគឺអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅប្រទេសកម្ពុជាបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់វិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមចំណី និងកែលម្អគុណភាពទឹកដោយប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិក្នុងស្រុក។

កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមត្រីទីឡាព្យាខ្នាតតូច និងមធ្យម (ខេត្តកណ្តាល, តាកែវ): កសិករអាចប្រើប្រាស់ស្មៅណេពៀរ ដែលដាំដុះយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ចំណីគោ មកធ្វើជាផ្អកដើម្បីលាយក្នុងចំណីត្រី កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើចំណីរោងចក្រដែលមានតម្លៃថ្លៃ។
ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមត្រីបិទជិត ឬប្រព័ន្ធទឹកវិល (RAS): អាចប្រើប្រាស់សារធាតុចម្រាញ់តានីនពីស្មៅណេពៀរ ដើម្បីជួយបន្សាបជាតិពុលអាម៉ូញាក់ក្នុងទឹក ដែលជាបញ្ហាចម្បងនៅរដូវប្រាំង ឬការចិញ្ចឹមក្នុងកម្រិតដង់ស៊ីតេខ្ពស់។
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍វារីវប្បកម្មទឹកសាប (IFREDI): អាចយកវិធីសាស្ត្រនេះទៅធ្វើការបណ្តុះបណ្តាលបន្តដល់កសិករ អំពីបច្ចេកទេសធ្វើផ្អកចំណីត្រីតាមបែបធម្មជាតិ ដើម្បីលើកកម្ពស់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។

ជារួម បច្ចេកទេសនេះផ្តល់នូវដំណោះស្រាយពីរក្នុងពេលតែមួយ គឺចំណីត្រីតម្លៃថោក និងការគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹក ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កសិករ និងសហគ្រាសវារីវប្បកម្មកម្ពុជា។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាអំពីបច្ចេកទេសដាំ និងប្រមូលផលស្មៅណេពៀរ: ចាប់ផ្តើមដោយការស្វែងរកពូជស្មៅណេពៀរ (ឧទាហរណ៍ ពូជ Pak Chong 1) មកដាំដុះ និងត្រូវប្រមូលផលនៅអាយុប្រហែល ៤៥ ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីដាំរួច ដើម្បីទទួលបានកម្រិតប្រូតេអ៊ីនល្អបំផុតសម្រាប់ការកែច្នៃ។
សាកល្បងធ្វើផ្អកស្មៅណេពៀរ (Silage) សម្រាប់ជាចំណី: អនុវត្តបច្ចេកទេសផ្អក ដោយហាលស្មៅណេពៀរឱ្យស្ងួត រួចយកទៅត្រាំក្នុងទឹកចម្រោះ (កំហាប់ ១៥% ធៀបនឹងទឹក ៥លីត្រ) ហើយទុកឱ្យឡើងមេប្រហែល ១០ ថ្ងៃក្នុងសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ ដើម្បីបង្កើនភាពរំលាយប្រូតេអ៊ីន។
អនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាចម្រាញ់សារធាតុតានីន: ក្នុងកម្រិតមន្ទីរពិសោធន៍ គួរសាកល្បងអនុវត្តការចម្រាញ់ដោយប្រើឧបករណ៍ Microwave-assisted extraction (MAE) កម្រិត 500 W រយៈពេល ១៥ នាទី ជាជាងវិធីស្ងោររម្ងាស់ធម្មតា ដើម្បីទទួលបានបរិមាណតានីនខ្ពស់សម្រាប់បន្សាបអាម៉ូញាក់។
សាកល្បងបន្សាបអាម៉ូញាក់ក្នុងសំណាកទឹកជាក់ស្តែង: ប្រើប្រាស់ទឹកចម្រាញ់តានីនពីស្មៅណេពៀរ ក្នុងកម្រិត ៦ ក្រាម/លីត្រ ដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងសំណាកទឹក ឬប្រព័ន្ធ Recirculating Aquaculture System (RAS) ហើយវាស់ស្ទង់ការកាត់បន្ថយអាម៉ូញាក់ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន Spectrophotometer។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
In vitro digestibility (ភាពរំលាយក្រៅសព៌ាង្គកាយ)	ការសាកល្បងវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពនៃការរំលាយអាហារដោយប្រើប្រាស់អង់ស៊ីមនៅក្នុងបំពង់ពិសោធន៍ ជាជាងការសាកល្បងដោយផ្ទាល់នៅក្នុងខ្លួនសត្វរស់។	ដូចជាការចម្លងដំណើរការក្រពះពោះវៀនសត្វ មកធ្វើតេស្តរំលាយអាហារនៅក្នុងកែវពិសោធន៍ជំនួសវិញ។
Silage (ផ្អកចំណីសត្វ ឬសៃឡេច)	ចំណីរុក្ខជាតិស្រស់ (ដូចជាស្មៅ) ដែលត្រូវបានយកទៅបន្ទុំ ឬផ្អកក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីរក្សាទុកគុណភាពជីវជាតិ និងធ្វើឱ្យសត្វងាយស្រួលរំលាយ។	ដូចជាការធ្វើជ្រក់បន្លែ ដើម្បីទុកញ៉ាំបានយូរ ទន់ល្អ និងមានប្រយោជន៍ដល់ក្រពះពោះវៀន គ្រាន់តែនេះធ្វើសម្រាប់ជាចំណីសត្វ។
Microwave-assisted extraction (ការចម្រាញ់ដោយប្រើមីក្រូវ៉េវ)	បច្ចេកទេសទាញយកសារធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិ ដោយប្រើប្រាស់រលកកម្ដៅមីក្រូវ៉េវដើម្បីកម្ដៅសារធាតុរំលាយឱ្យបានលឿន ដែលជួយសន្សំពេលវេលា និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់។	ដូចជាការប្រើម៉ាស៊ីនកម្ដៅមីក្រូវ៉េវដើម្បីឆុងតែក្នុងទឹកឱ្យចេញជាតិលឿនភ្លាមៗ ជាជាងការស្ងោររម្ងាស់តាមសម្រួល។
Proteolytic enzyme / Trypsin (អង់ស៊ីមរំលាយប្រូតេអ៊ីន / ទ្រីបស៊ីន)	ប្រភេទអង់ស៊ីមនៅក្នុងប្រព័ន្ធរំលាយអាហារដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបំបែកម៉ូលេគុលប្រូតេអ៊ីនធំៗឱ្យទៅជាកង់ខ្លីៗ (ប៉ិបទីត ឬអាស៊ីតអាមីណេ) ដើម្បីឱ្យរាងកាយងាយស្រូបយក។	ដូចជាកន្ត្រៃជីវសាស្ត្រ ដែលកាត់ខ្សែប្រូតេអ៊ីនវែងៗឱ្យទៅជាចំណែកតូចៗ ដើម្បីឱ្យសរសៃឈាមអាចបឺតស្រូបយកបាន។
Tannin (សារធាតុតានីន)	សមាសធាតុសរីរាង្គ (Polyphenolic) ដែលមានវត្តមានដោយធម្មជាតិនៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិអាចចាប់ចងជាមួយប្រូតេអ៊ីន ឬសមាសធាតុគីមីផ្សេងទៀតដូចជាអាម៉ូញាក់។	ដូចជាអេប៉ុងគីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលអាចជួយស្រូប និងចាប់យកជាតិពុលចេញពីទឹកបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
Fourier transform infrared spectroscopy / ATR-FTIR (វិសាលគមអាំងហ្វ្រារ៉េដបំប្លែងហ្វូរីយ៉េ)	បច្ចេកវិទ្យាវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់ពន្លឺអាំងហ្វ្រារ៉េដដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងរចនាសម្ព័ន្ធចំណងគីមីនៃម៉ូលេគុលនានានៅក្នុងសំណាកមួយ។	ដូចជាការថតស្កេនយកស្នាមម្រាមដៃរបស់ម៉ូលេគុលគីមី ដើម្បីដឹងឱ្យប្រាកដថាវាជាសារធាតុអ្វី និងមានរចនាសម្ព័ន្ធបែបណាខ្លះ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖