បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាការកើនឡើងនៃថ្លៃដើមចំណីត្រី ដោយសិក្សាពីការប្រើប្រាស់កាកសាច់គ្រាប់ដូងប្រេង (Palm Kernel Meal) ដែលបានផ្អាប់ជាមួយអតិសុខុមប្រាណមានប្រសិទ្ធភាព (EM) ដើម្បីជំនួសកាកសណ្តែកសៀងក្នុងចំណីត្រីក្រហម (Red Tilapia)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍ដោយបែងចែកចំណីជា ៦ រូបមន្ត ដោយមានកម្រិតប្រូតេអ៊ីន ៣០% ដូចគ្នា និងធ្វើការចិញ្ចឹមត្រីសាកល្បងក្នុងអាងស៊ីម៉ងត៍រយៈពេល ៦ ខែ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Commercial Pellet Feed ការប្រើប្រាស់ចំណីគ្រាប់ពាណិជ្ជកម្មទូទៅ (រូបមន្តទី ៦) |
ត្រីមានអត្រាកំណើនលូតលាស់និងការកើនទម្ងន់ខ្ពស់បំផុត ព្រមទាំងងាយស្រួលរកទិញនិងប្រើប្រាស់។ | មានតម្លៃថ្លៃខ្លាំងដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតសាច់ត្រីខ្ពស់ជាងគេបំផុត ប៉ះពាល់ដល់ប្រាក់ចំណេញរបស់កសិករ។ | ទម្ងន់ត្រីកើនឡើង ១៦៧០% អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ១.៩៣ និងថ្លៃដើមផលិតសាច់ត្រី ៦៥.៦២ បាត/គីឡូក្រាម។ |
| 0% FPKM (100% Soybean Meal) ការប្រើចំណីកាកសណ្តែកសៀង ១០០% ដោយមិនលាយកាកដូងប្រេង (រូបមន្តទី ១) |
ជារូបមន្តស្តង់ដារដែលប្រើប្រាស់ប្រូតេអ៊ីនពីរុក្ខជាតិទូទៅ ងាយស្រួលក្នុងការគណនាសារធាតុចិញ្ចឹម។ | កាកសណ្តែកសៀងជារបស់នាំចូលមានតម្លៃថ្លៃ ហើយអត្រាលូតលាស់របស់ត្រីនៅមានកម្រិតទាបជាងចំណីពាណិជ្ជកម្ម។ | ទម្ងន់ត្រីកើនឡើង ១៣២៨% អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ២.១៨ និងថ្លៃដើមផលិតសាច់ត្រី ៤៣.១១ បាត/គីឡូក្រាម។ |
| 50% FPKM Replacement ការជំនួសកាកសណ្តែកសៀង ៥០% ដោយកាកសាច់គ្រាប់ដូងប្រេងផ្អាប់ EM (រូបមន្តទី ៣) |
ជារូបមន្តដ៏ល្អបំផុតដែលមានតុល្យភាពរវាងការលូតលាស់និងការសន្សំសំចៃ ដោយផ្តល់នូវ FCR ល្អ និងបន្ថយថ្លៃដើមផលិតបានច្រើនបំផុត។ | ទាមទារពេលវេលានិងពលកម្មបន្ថែមសម្រាប់ដំណើរការផ្អាប់កាកដូងប្រេង (Solid state fermentation) រយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ។ | ទម្ងន់ត្រីកើនឡើង ១៤០៣% អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ១.៩៥ និងថ្លៃដើមផលិតសាច់ត្រីទាបបំផុត ៤០.៤០ បាត/គីឡូក្រាម។ |
| 100% FPKM Replacement ការជំនួសកាកសណ្តែកសៀងទាំងស្រុង ១០០% ដោយកាកដូងប្រេងផ្អាប់ EM (រូបមន្តទី ៥) |
កាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើកាកសណ្តែកសៀងទាំងស្រុង ដោយប្រើវត្ថុធាតុដើមតម្លៃថោកបំផុត។ | កម្រិតកាកដូងប្រេងខ្ពស់ពេកធ្វើឱ្យត្រីខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ (អាស៊ីតអាមីណូ) នាំឱ្យការលូតលាស់ធ្លាក់ចុះ និង FCR កើនឡើង។ | ទម្ងន់ត្រីកើនឡើងត្រឹមតែ ១១៧១% អត្រាបំប្លែងចំណីអាក្រក់បំផុត (FCR) ២.៤០ និងថ្លៃដើម ៤៧.១០ បាត/គីឡូក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារឧបករណ៍កែច្នៃចំណីសត្វខ្នាតតូចជាមូលដ្ឋាន និងវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មដែលងាយស្រួលរកក្នុងស្រុកក្នុងតម្លៃថោក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តត្រាំង ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់អាងស៊ីម៉ងត៍ (Cement tanks) សម្រាប់ការចិញ្ចឹមត្រីរយៈពេល ៦ ខែ។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រហាក់ប្រហែលនឹងកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែលទ្ធផលអាចមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចប្រសិនបើកសិករកម្ពុជាអនុវត្តក្នុងស្រះដី (Earthen ponds) ឬតូបសំណាញ់តាមដងទន្លេ ដែលមានអាហារធម្មជាតិបន្ថែម។ យ៉ាងណាក្តី ការឆ្លើយតបផ្នែកជីវសាស្ត្រនិងអាហារូបត្ថម្ភរបស់ត្រីក្រហមចំពោះកាកដូងប្រេងផ្អាប់គឺនៅតែអាចយកជាការបានយ៉ាងជឿជាក់។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិថ្លៃដើមចំណីត្រីដែលកំពុងកើនឡើង។
ការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្ម (Agro-industrial by-products) ឱ្យទៅជាចំណីត្រី មិនត្រឹមតែកាត់បន្ថយថ្លៃដើមប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចចក្រា (Circular Economy) និងនិរន្តរភាពក្នុងវិស័យវារីវប្បកម្មកម្ពុជាទៀតផង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| solid state fermentation | ជាដំណើរការផ្អាប់វត្ថុធាតុដើម (ដូចជាកាកដូងប្រេង) ដោយប្រើប្រាស់បរិមាណទឹកតិចតួចបំផុត ដើម្បីឱ្យអតិសុខុមប្រាណលូតលាស់ និងបញ្ចេញអង់ស៊ីមបំប្លែងរចនាសម្ព័ន្ធគីមី ដូចជាការបំបែកកាកសរសៃសែលុយឡូស និងបង្កើនកម្រិតប្រូតេអ៊ីន។ | ដូចជាការធ្វើប្រហុក ឬផ្អាប់ត្រីដោយប្រើអំបិល ដែលមិនត្រូវការទឹកច្រើនដើម្បីឱ្យសាច់ប្រែសភាពនិងមានរសជាតិថ្មី។ |
| effective microorganisms (EM) | គឺជាបណ្តុំអតិសុខុមប្រាណមានប្រយោជន៍ (រួមមានបាក់តេរី ផ្សិត និងមេដំបែ) ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គស្មុគស្មាញ បំបាត់ជាតិពុល និងបង្កើនគុណភាពអាហារូបត្ថម្ភនៅក្នុងវត្ថុធាតុដើមចំណីសត្វ។ | ដូចជាកម្មកររោងចក្រតូចៗរាប់លាននាក់ ដែលជួយកិនបំបែកវត្ថុរឹងៗឱ្យក្លាយជាជីវជាតិងាយស្រួលដែលសត្វអាចស្រូបយកបាន។ |
| feed conversion rate (FCR) | ជារង្វាស់បញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃចំណី ដោយគណនាថាតើសត្វត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាម ទើបអាចឡើងទម្ងន់សាច់បាន ១ គីឡូក្រាម។ តួលេខ FCR កាន់តែតូច មានន័យថាចំណីកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងចំណេញថវិកា។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើឡានមួយគ្រឿងត្រូវប្រើសាំងប៉ុន្មានលីត្រ ដើម្បីរត់បានចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រ។ |
| Protein efficiency ratio (PER) | ជាសូចនាករវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពរបស់សត្វ ក្នុងការទាញយកប្រូតេអ៊ីនពីចំណីទៅសាងសង់ជាសាច់រាងកាយ ដោយយកទម្ងន់ត្រីដែលកើនឡើងចែកនឹងបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបដែលវាបានស៊ី។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបថាតើឥដ្ឋប៉ុន្មានដុំដែលជាងសំណង់ពិតជាបានយកទៅសង់ជាជញ្ជាំងបានសម្រេច បើធៀបនឹងឥដ្ឋសរុបដែលបានទិញមកពីផ្សារ។ |
| specific growth rate (SGR) | គឺជាភាគរយនៃការកើនឡើងទម្ងន់របស់សត្វប្រចាំថ្ងៃ ដោយគិតជាមធ្យមក្នុងអំឡុងពេលនៃការពិសោធន៍ណាមួយ ដែលបង្ហាញពីល្បឿននៃការលូតលាស់ពិតប្រាកដរបស់សត្វ។ | ដូចជាការគណនាអត្រាការប្រាក់ដែលបន្តកើនឡើងនៅក្នុងគណនីធនាគាររបស់អ្នកជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Hepatosomatic index (HSI) | គឺជាសមាមាត្ររវាងទម្ងន់ថ្លើម និងទម្ងន់ខ្លួនសរុបរបស់ត្រី ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាសូចនាករដើម្បីវាយតម្លៃការស្តុកទុកថាមពល (ដូចជាជាតិខ្លាញ់ ឬគ្លីកូហ្សែន) និងស្ថានភាពសុខភាពទូទៅនៃថ្លើមត្រី។ | ដូចជាការវាស់ទំហំឃ្លាំងស្តុកទំនិញធៀបនឹងទំហំរោងចក្រទាំងមូល ដើម្បីដឹងថារោងចក្រនោះមានស្តុកទុកថាមពលបម្រុងច្រើនកម្រិតណា។ |
| Hematocrit (Hct) | ជាភាគរយនៃកោសិកាឈាមក្រហមនៅក្នុងបរិមាណឈាមសរុប ដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីពិនិត្យមើលភាពស្លេកស្លាំង តម្រូវការអុកស៊ីហ្សែន និងការឆ្លើយតបផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភនៅក្នុងរាងកាយរបស់ត្រី។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើមានគ្រាប់គុជប៉ុន្មានភាគរយនៅក្នុងកែវទឹកដោះគោគុជ ដើម្បីដឹងពីភាពខាប់នៃភេសជ្ជៈនោះ។ |
| Nitrogen-free extract (NFE) | គឺជាបរិមាណប្រមាណនៃកាបូអ៊ីដ្រាតដែលងាយរំលាយ (ដូចជាស្ករ និងម្សៅ) នៅក្នុងចំណី ដែលទទួលបានពីការគណនាដោយយក ១០០% ដកតម្លៃសំណើម ប្រូតេអ៊ីន ខ្លាញ់ ផេះ និងសរសៃកាកចេញ។ | ដូចជាការរកមើលចំនួនសិស្សប្រុសនៅក្នុងថ្នាក់ ដោយគ្រាន់តែយកចំនួនសិស្សសរុបដកចំនួនសិស្សស្រីចេញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
